Đổi mới tư duy sản xuất vụ đông

Ngay từ đầu tháng 9, khi vụ mùa bước vào giai đoạn cuối, ngành Nông nghiệp đã triển khai kế hoạch sản xuất vụ đông. Toàn tỉnh phấn đấu gieo trồng 27.694 ha tại 124 xã, phường. Bên cạnh những cây trồng quen thuộc như ngô, khoai lang, khoai tây, rau, đậu các loại, vụ đông năm nay có thêm những hướng sản xuất gắn với lợi thế địa phương như trồng trên 400 ha tam giác mạch, vừa phục vụ phát triển du lịch, vừa gắn với chế biến các sản phẩm quà tặng, thực phẩm từ hạt tam giác mạch. Cùng với đó là trên 3.450 ha ngô sinh khối, sản lượng dự kiến hơn 132.150 tấn, phục vụ nhu cầu chăn nuôi.

Người dân Thàng Tín chăm sóc cây bắp cải vụ đông.

Điểm khác trong cách tổ chức sản xuất vụ đông năm nay là các địa phương không chỉ đặt mục tiêu gieo trồng đủ diện tích. Ngay từ đầu vụ phải xác định rõ cây trồng chủ lực, quy mô và vùng sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế; hạn chế tình trạng làm dàn trải, thiếu tính toán đầu ra. Một vụ đông hiệu quả cần bắt đầu từ khâu chuẩn bị đất, lựa chọn đúng khung thời vụ, áp dụng kỹ thuật phù hợp và chủ động phương án ứng phó với hạn hán, ngập úng, mưa lũ, rét đậm, rét hại, sâu bệnh. Quan trọng hơn, sản phẩm làm ra phải từng bước có nơi tiêu thụ ổn định.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ môi trường Giang Đức Hiệp, quan điểm của tỉnh trong sản xuất vụ đông năm nay là tập trung hình thành vùng sản xuất heo hướng nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, tạo ra sản phẩm liên kết hàng hóa và tiêu thụ sản phẩm, tăng thu nhập cho người sản xuất; từng loại cây trồng, diện tích, vùng sản xuất phải cụ thể, phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng.

Tại xã Thái Hòa, vụ đông năm nay dự kiến gieo trồng gần 500 ha. Trong đó, ngô sinh khối chiếm hơn 152 ha, là một trong những địa phương có diện tích trồng loại cây này lớn nhất tỉnh, sản lượng mục tiêu trên 4.800 tấn. Địa phương đã phát động sản xuất, đồng thời khoanh định từng khu vực tương ứng với từng loại cây trồng.

Cách làm này cho thấy vụ đông đang được nhìn nhận không chỉ là khoảng thời gian “tranh thủ” sau vụ mùa, mà là một vụ sản xuất có tính toán ngay từ đầu, với mục tiêu cụ thể cho từng vùng đất.

Chủ trương lựa chọn “3 cây, 3 con” có năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế cao đang mở thêm không gian để các địa phương mạnh dạn thay đổi cơ cấu sản xuất. Mỗi vùng có điều kiện khác nhau nên cách lựa chọn cây trồng cũng không thể giống nhau. Vụ đông vì thế trở thành dịp để nhiều địa phương thử sức với những cây trồng có giá trị cao hơn trên cùng diện tích đất.

Đoàn thanh niên xã Sà Phìn hỗ trợ người dân làm đất trồng cây Tam giác mạch vụ đông tạo cảnh quan trên địa bàn xã.

Ở xã Sà Phìn, tư duy ấy đang được thể hiện khá rõ. Năm nay, xã đăng ký gieo trồng trên 960 ha, trong đó gần 620 ha rau các loại; đồng thời, chuyển một phần đất trồng ngô sang trồng sâm khoai với 20 ha và gừng 8 ha.

Phó phòng Kinh tế xã Sà Phìn Lầu Mí Chá cho biết, địa phương tập trung phát triển rau bởi vụ đông cũng là mùa du lịch trên Cao nguyên đá, nhu cầu sử dụng thực phẩm của du khách lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho tiêu thụ sản phẩm. Cùng với đó, xã thí điểm chuyển đổi một phần diện tích sang những loại cây trồng lâu năm, có giá trị kinh tế và tính bền vững cao hơn.

Từ câu chuyện ở Sà Phìn có thể thấy, “3 cây” không phải là một công thức chung áp dụng cho mọi địa phương. Điều quan trọng là mỗi xã phải tìm được loại cây phù hợp với đất đai, khí hậu, tập quán sản xuất và thị trường của mình.

Đến giữa tháng 9, toàn tỉnh đã xây dựng trên 500 mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo chủ trương của tỉnh, với tổng diện tích khoảng 16.000 ha. Một số mô hình tại Hòa An, Yên Phú, Bạch Xa... bước đầu cho hiệu quả kinh tế cao, thu nhập trên 200 triệu đồng/ha/vụ và có khả năng nhân rộng. Nếu gắn sản xuất vụ đông với chủ trương “3 cây”, một cánh đồng không chỉ tạo thêm thu nhập sau vụ mùa mà còn có thể trở thành vùng nguyên liệu cho chăn nuôi, hình thành sản phẩm hàng hóa và mở thêm sinh kế cho người dân.

Vụ đông không còn đơn thuần là sản xuất thêm một vụ sau vụ mùa. Khi mỗi địa phương biết phát huy lợi thế riêng, người dân lựa chọn đúng cây trồng và sản phẩm làm ra có thị trường, giá trị của vụ đông sẽ không chỉ nằm ở diện tích hay sản lượng, mà ở thu nhập và sinh kế bền vững hơn cho người dân.

Bài, ảnh: Lương Hà