Giữ màu xanh trên dải Tây Côn Lĩnh

Đầu mùa hanh khô, chúng tôi theo chân tổ tuần tra rừng xuất phát từ chốt bảo vệ rừng ở độ cao 1.830m, thuộc xã Lao Chải. Trước giờ lên đường, các thành viên cùng rà soát tuyến đi, trao đổi phương án di chuyển, xác định những vị trí cần kiểm tra và chuẩn bị lương thực cho hành trình dài ngày. Điểm đến của chuyến tuần tra là khu vực ở độ cao 2.010m trên dải Tây Côn Lĩnh.

Đường tuần tra trên dãy núi Tây Côn Lĩnh dốc cao, gập ghềnh, nhiều đoạn hiểm trở.

Phía trước là những triền núi nối tiếp nhau, đường rừng khi len lỏi dưới tán cây rậm rạp, lúc men theo sườn dốc phủ đầy đá. Có đoạn, mỗi người phải dò tìm điểm đặt chân chắc chắn rồi mới bước tiếp. Cả tổ giữ khoảng cách, hỗ trợ nhau vượt qua những đoạn đường khó. Sau một quãng leo dốc, mọi người dừng chân nghỉ ngắn, tranh thủ uống nước, lấy lại sức trước khi tiếp tục hành trình.

Càng lên cao, gió càng mạnh, sương mù giăng trên những vạt rừng nối dài bất tận. Qua kẽ lá, ánh nắng chiếu xuống lớp thực bì khô phủ kín mặt đất. Giữa không gian mênh mông, từng bước chân của người tuần rừng tuy nhỏ bé nhưng mang theo trách nhiệm lớn lao, kiểm tra diễn biến tài nguyên rừng, kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường và chủ động ngăn ngừa nguy cơ cháy rừng, xâm hại rừng.

Với anh Sùng Seo Chu, thành viên tổ tuần rừng thôn Bản Phùng, xã Lao Chải chia sẻ: “Rừng ở đây gắn bó với cuộc sống của bà con từ bao đời nay. Tham gia tổ tuần rừng, chúng tôi xác định phải có trách nhiệm bảo vệ rừng, không để xảy ra chặt phá hay cháy rừng. Đường đi có vất vả, nhưng mình phải cố gắng đi tuần tra thường xuyên. Giữ được rừng cũng là giữ nguồn nước, giữ môi trường sống cho con cháu sau này”.

Trải rộng trên diện tích hơn 20.663 ha, rừng đặc dụng Tây Côn Lĩnh sở hữu hệ thực vật phong phú với hơn 162 họ, hơn 501 chi và 796 loài thuộc 6 ngành thực vật; là nơi cư trú của nhiều loài chim, thú hoang dã. Cánh rừng còn giữ vai trò quan trọng trong bảo vệ nguồn nước đầu nguồn của hệ thống sông Lô, sông Chảy, góp phần duy trì cân bằng sinh thái và bảo vệ môi trường sống của cộng đồng dân cư trong khu vực.

Mùa hanh khô, khi lớp lá rụng và cành khô phủ dày dưới tán cây, nguy cơ cháy rừng luôn thường trực. Địa hình dốc, gió mạnh, nhiều khu vực xa khu dân cư khiến việc phát hiện, tiếp cận và xử lý đám cháy gặp không ít khó khăn. Bởi vậy, với lực lượng làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng Tây Côn Lĩnh, phòng cháy phải được thực hiện từ sớm, chủ động nhận diện nguy cơ và không để những sơ suất nhỏ trở thành mối đe dọa đối với cả cánh rừng.

Hằng năm, người dân các thôn vùng đệm cùng lực lượng quản lý, bảo vệ rừng tổ chức phát dọn thực bì tại những khu vực cần thiết, thu gom vật liệu dễ cháy và chủ động kiểm tra các tuyến rừng. Công việc diễn ra giữa địa hình đồi núi hiểm trở, đòi hỏi nhiều công sức, nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ cháy lan khi xảy ra sự cố.

Tây Côn Lĩnh từng chứng kiến mất mát đau lòng trong cuộc chiến chống giặc lửa vào rạng sáng 26-4-2024. Giữa núi rừng hiểm trở, khi ngọn lửa hung hãn đe dọa từng vạt rừng, hai cán bộ kiểm lâm đã mãi mãi nằm lại trong lúc làm nhiệm vụ. Sự hy sinh ấy để lại nỗi đau không gì bù đắp đối với gia đình, đồng nghiệp và những người gắn bó với nghề giữ rừng. Thời gian trôi qua, những cánh rừng vẫn xanh, những lối mòn vẫn in dấu chân người tuần tra, nhưng ký ức về những người đã ngã xuống vẫn còn đó, nhắc nhở người ở lại về những hy sinh thầm lặng để giữ bình yên cho đại ngàn.

Trong 9 tháng năm 2026, Ban Quản lý rừng đặc dụng Tây Côn Lĩnh đã tổ chức 344 cuộc tuần rừng với 2.139 lượt người tham gia, không để xảy ra vụ việc vi phạm. Các hoạt động tuyên truyền tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng được triển khai tại 41 thôn, với 5.573 người ký cam kết. Trong những thời điểm nguy cơ cháy rừng cao, đơn vị tổ chức 4 đợt trực canh phòng lửa rừng tại chốt ở độ cao 1.850 m, huy động 109 người với 355 ngày công. Đồng thời, lập 50 chốt kiểm soát người ra vào rừng, kết hợp tuyên truyền bằng tiếng Mông và loa di động tại các thôn bản.

Sau nhiều giờ vượt dốc, quần áo các thành viên tổ tuần tra lấm bụi đất, đôi chân thấm mệt. Khi hành trình trong ngày khép lại, họ trở về lán trại nghỉ ngơi, chuẩn bị cho những chuyến đi tiếp theo, bởi phía trước vẫn còn những đoạn tuyến cần kiểm tra, những khu vực cần theo dõi và những đường băng cản lửa phải được phát dọn. Nhịp công việc cứ thế nối dài theo những mùa mưa nắng, bền bỉ như chính sức sống của đại ngàn.

Cánh rừng Tây Côn Lĩnh vẫn sừng sững như báu vật đại ngàn giữa trời xanh. Những dòng suối tiếp tục chảy qua khe đá, những tán cây đan vào nhau thành mái nhà rộng lớn chở che bản làng, nuôi dưỡng muôn loài, góp nhựa sống cho vùng đất thấp.

Bài, ảnh: MỘC LAN