Chuyện trồng bưởi xuất khẩu

Một buổi sáng ở Vông Vàng, nắng nhẹ trải trên những vòm lá xanh. Trong khu vườn bưởi, những cành cây đan vào nhau, nâng đỡ từng chùm quả ngọt. Với người nông dân nơi đây, cây bưởi đã trở thành hình ảnh thân thuộc, gắn với bao mùa lao động và những đổi thay trong cuộc sống. Nhưng để quả bưởi quê nhà có thể đi xa hơn, đến với những thị trường khó tính trong và ngoài nước, người trồng cây không thể chỉ trông chờ vào kinh nghiệm truyền thống. Từ sự gắn bó với đất đai và mong muốn nâng cao giá trị nông sản quê hương, anh Trần Duy Hưng nhận ra rằng trồng bưởi hàng hóa, nhất là bưởi hướng tới xuất khẩu đòi hỏi nhiều hơn việc làm ra những quả ngon.

Anh Trần Duy Hưng với vườn bưởi được chăm sóc theo tiêu chuẩn khắt khe.

Nếu như trước đây, người trồng bưởi chủ yếu quan tâm đến năng suất, mẫu mã và giá bán tại thời điểm thu hoạch, nhưng khi hướng tới thị trường xuất khẩu, yêu cầu đặt ra toàn diện hơn: Quả bưởi phải đáp ứng các tiêu chí về chất lượng, độ đồng đều, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc; quá trình sản xuất cũng cần được tổ chức chặt chẽ, có sự thống nhất giữa các khâu chăm sóc, thu hái, bảo quản và tiêu thụ. Những yêu cầu ấy đặt ra không ít thách thức đối với người nông dân.

Bởi lẽ, sản xuất theo tiêu chuẩn là sự thay đổi trong tư duy, từ làm nông nghiệp dựa nhiều vào kinh nghiệm sang sản xuất có quy trình, có kiểm soát và có trách nhiệm với chất lượng sản phẩm. Gia đình anh Trần Duy Hưng là một trong số những gia đình được Viện Nghiên cứu Rau quả thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam chọn thực hiện Đề tài nghiên cứu ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm bưởi Soi Hà, tỉnh Tuyên Quang đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu và hướng đi ấy mở ra cơ hội để vườn bưởi gia đình tạo dựng giá trị bền vững hơn.

Theo tính toán của anh Hưng, niên vụ năm 2026 - 2027 với sự trợ giúp của Viện Rau quả, Học Viện Nông nghiệp Việt Nam, bưởi ở thôn Vông Vàng, xã Xuân Vân sẽ được các doanh nghiệp lớn ở Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh nhập hàng, bán sang Đài Loan, Úc và dự kiến vườn bưởi của gia đình anh Hưng sẽ đem lại nguồn thu gần 1 tỷ đồng/năm.

Câu chuyện trồng bưởi của gia đình anh Hưng ở thôn Vông Vàng là minh chứng sống động của quá trình chuyển đổi trong sản xuất nông nghiệp ở xã Xuân Vân, nơi những cây trồng quen thuộc đang được đặt trong yêu cầu phát triển mới, giá trị của quả bưởi được nâng lên từ vị ngọt, thơm ngon, hình thức bắt mắt, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Theo anh Trần Duy Hưng, phát triển vườn bưởi theo hướng xuất khẩu cũng đồng nghĩa với việc phải kiên trì nâng cao chất lượng ngay từ khâu sản xuất. Từ việc theo dõi tình trạng sinh trưởng của cây, quản lý dinh dưỡng đến phòng trừ sâu bệnh, người trồng cần thực hiện theo quy trình, bảo đảm sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy định và chú trọng an toàn thực phẩm. Việc ghi chép quá trình chăm sóc, sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và thời gian thu hoạch càng có ý nghĩa quan trọng, giúp kiểm soát chất lượng, phục vụ truy xuất nguồn gốc khi sản phẩm tham gia chuỗi tiêu thụ.

Những quả bưởi căng đều đủ tiêu chuẩn xuất khẩu.

Tuy nhiên, cũng theo anh Hưng, để đưa quả bưởi địa phương ra thị trường nước ngoài, ngoài nỗ lực của người trồng cần có sự hỗ trợ về chuyên môn của cơ quan chức năng, sự đồng hành của doanh nghiệp, cơ sở thu mua và các đơn vị tham gia chuỗi cung ứng. Những yêu cầu về vùng trồng, kiểm dịch thực vật, quy cách đóng gói, bảo quản và thị trường nhập khẩu phải được đáp ứng đầy đủ theo từng đơn hàng, từng thị trường cụ thể. Sự liên kết giữa các hộ sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn sẽ giúp thống nhất quy trình, tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường và hạn chế tình trạng sản phẩm thiếu đồng đều. Khi các mắt xích được kết nối, việc kiểm soát chất lượng, tổ chức thu hoạch và tiêu thụ cũng thuận lợi hơn.

Đối với vùng bưởi Xuân Vân, phát triển sản phẩm theo hướng hàng hóa chất lượng cao mở ra cơ hội nâng giá trị cây trồng truyền thống. Thay vì chỉ chú trọng mở rộng diện tích, việc tập trung nâng cao chất lượng trên diện tích hiện có, thực hiện quy trình sản xuất an toàn và xây dựng thương hiệu sẽ góp phần tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Thị trường xuất khẩu luôn đòi hỏi khắt khe và biến động khó lường, vì vậy người trồng phải tính toán chi phí, chủ động cập nhật yêu cầu kỹ thuật, đồng thời tránh tâm lý chạy theo phong trào khi chưa nắm rõ đầu ra. Một vùng trồng muốn phát triển lâu dài cần có kế hoạch sản xuất phù hợp, duy trì chất lượng ổn định và xây dựng mối liên kết tiêu thụ đáng tin cậy. Chỉ khi đầu ra được tổ chức bài bản, những nỗ lực trên vườn cây mới có thể chuyển hóa thành hiệu quả kinh tế thiết thực.

Từ vườn cây của gia đình anh Trần Duy Hưng, câu chuyện phát triển bưởi theo hướng xuất khẩu gợi mở một hướng đi cho nông nghiệp Xuân Vân: Lấy chất lượng làm nền tảng, lấy liên kết làm động lực và lấy hiệu quả kinh tế của người nông dân làm thước đo. Khi người trồng kiên trì thay đổi cách làm, doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn cùng đồng hành, quả bưởi không chỉ mang theo hương vị của đất quê mà còn có thêm cơ hội khẳng định giá trị trên những thị trường rộng lớn hơn.

Bài, ảnh: Hoàng Ngọc