Người "chắt mật" cho con chữ

Dù đã nghỉ hưu nhưng nhà báo, nhà thơ Đỗ Minh Tuấn vẫn tích cực gửi bài cho các báo.

Nhắc đến nhà báo Đỗ Minh Tuấn, nhiều đồng nghiệp ở Báo và phát thanh, truyền hình Tuyên Quang thường nhớ đến hình ảnh một người đàn ông hiền lành, khiêm tốn nhưng luôn nghiêm cẩn với nghề. Ông sinh năm 1959 tại Tuyên Quang, tốt nghiệp đại học chuyên ngành Triết học, từng công tác trong lĩnh vực tuyên giáo, nhưng cuộc đời lại bén duyên với báo chí. Năm 1996, khi tỉnh Hà Giang vừa tái lập, ông khăn gói rời quê hương, lên với miền cực Bắc và bắt đầu hành trình làm báo của mình.

Đó là giai đoạn đầy khó khăn, báo chí địa phương còn thiếu đủ bề. Máy móc lạc hậu, kỹ thuật làm báo chủ yếu thủ công. Một người phải đảm nhiệm nhiều phần việc, nhưng cũng chính trong những năm tháng gian khó ấy, tình yêu nghề được hun đúc mạnh mẽ nhất. Suốt 22 năm công tác trong lĩnh vực báo chí, từ biên tập viên, đến Phó Trưởng phòng, rồi Trưởng phòng Thư ký - Xuất bản, ông gần như dành trọn tâm sức cho những trang báo của vùng biên cương.

Nhà báo Đỗ Minh Tuấn tâm sự: "Báo Hà Giang ngày ấy không chỉ là nơi công tác mà là mái nhà thứ hai, nơi lưu giữ ký ức đẹp của một thời làm báo trong điều kiện còn nhiều khó khăn, thiếu thốn nhưng đầy tâm huyết và nghĩa tình".

Tôi vẫn nhớ những ngày đầu chập chững bước vào nghề, khi ấy, nhà báo Đỗ Minh Tuấn đang là Phó Trưởng phòng Thư ký - Xuất bản. Những bài viết non tay của tôi và các phóng viên trẻ thường được ông đọc rất kỹ, chỉnh sửa cẩn thận, không phê bình gay gắt, không áp đặt mà trao đổi nhẹ nhàng, chỉ ra từng lỗi, từng câu chữ chưa ổn. Rất nhiều bài báo qua bàn tay "nhào nặn" của ông lại trở nên mạch lạc, chặt chẽ và giàu sức thuyết phục hơn.

Còn nhớ những lần làm báo Tết, khi màn đêm tĩnh mịch đã bao phủ khắp không gian, căn phòng làm việc của ông vẫn sáng ánh điện. Bên chồng bản thảo dày, ông lặng lẽ rà soát từng bài viết, cân nhắc từng cái tít, dòng sapo cho số báo Tết đậm đà sắc Xuân. Sự kỹ tính về ngôn ngữ ấy là điều rất quan trọng trong nghề báo, không chỉ để nâng chất lượng các tác phẩm mà xuất phát từ lòng tôn trọng bạn đọc và trách nhiệm với nghề.

Ông Nguyễn Văn Tông, nguyên Tổng Biên tập Báo Hà Giang giai đoạn 1994 - 1997, chia sẻ: "Đỗ Minh Tuấn là một con người luôn đau đáu với chữ nghĩa, luôn nỗ lực vượt lên chính mình, những bài báo qua tay biên tập của Đỗ Minh Tuấn vừa chỉn chu, thuyết phục nhưng lại mềm mại, uyển chuyển và thu hút hơn".

Trong suốt sự nghiệp, ông không chỉ là người "gác đền" cho những trang báo mà còn là người góp phần tạo nên nhiều chuyên mục được bạn đọc yêu thích như Nhỏ nhẹ nhắc nhau, Vui cùng bóng đá... Đằng sau mỗi chuyên mục ấy là sự tìm tòi, sáng tạo không ngừng của một người luôn muốn tờ báo gần gũi hơn với độc giả.

Nhà báo, nhà thơ Đỗ Minh Tuấn chinh phục cột cờ Quốc gia lũng Cú.

Trong hơn 2 thập kỷ làm báo, Đỗ Minh Tuấn không chú tâm sáng tác thơ mà thơ đến với ông rất tự nhiên, là những rung cảm bất chợt nhưng rất đời. Đến nay, ông chỉ mới in 1 tập thơ "Câu thơ một thuở", còn lại rất nhiều bài thơ sáng tác đơn lẻ. Không ồn ào, không cầu kỳ câu chữ, các bài thơ của ông là những cảm xúc về tình yêu quê hương, đất nước, về văn hóa vùng cao, về mẹ, về tình yêu và nỗi nhớ một cách chân thành. Đọc thơ Đỗ Minh Tuấn, có cảm giác như mọi sự kiện, mọi cuộc gặp gỡ của đời sống đều có thể hóa thành chất liệu thi ca. Nhân vật trong thơ ông trải rộng nhiều đối tượng, nhưng rõ nét nhất, trữ tình nhất vẫn là "em" của tình yêu đôi lứa. Nhưng "em" không hiện hữu rõ ràng bằng tên gọi, bằng chân dung cụ thể mà giống như một miền ký ức, một vùng sáng mờ ảo trôi dạt trong nỗi nhớ khôn nguôi của thi nhân, bởi thế, "em" trong thơ ông vừa gần gũi, vừa xa xôi, vừa thực, vừa hư; như một ảo ảnh dịu dàng luôn trở đi trở lại trong miền hoài niệm.

Điều làm nên dấu ấn riêng của thơ Đỗ Minh Tuấn còn nằm ở ngôn ngữ. Phần lớn, thơ ông sử dụng những hình ảnh, ngôn ngữ rất đời thường, mộc mạc và gần gũi, nhưng trong bài thơ bao giờ cũng có những câu chữ có sức gợi lớn, những điểm rơi bất ngờ khiến người đọc phải dừng lại suy ngẫm. Như trong bài "Cơm mới bậc thang mây", chỉ bằng những câu thơ ngắn cũng khiến người đọc khắc khoải về miền ký ức khó quên: "Con trở mình thơ bé/Ơi, chín bậc cầu thang/Bàn chân xước vết cỏ làng/Bước bao nhiêu bậc... sảy sàng lớn khôn". Hay trong bài "Nửa dòng trở giấc sông trưa", chỉ một hình ảnh "Cánh diều lạc lối... lén đưa ta về" đã đủ đánh thức cả miền ký ức tuổi thơ ngủ quên trong lòng người đọc. Những dấu ba chấm xuất hiện khá nhiều trong thơ Đỗ Minh Tuấn cũng là một nét riêng đáng chú ý. Đó như những khoảng lặng để cảm xúc ngân dài, để người đọc tự lấp đầy phần còn lại bằng cảm xúc của riêng mình.

Tôi gọi điện cho ông vào một chiều tháng Sáu, khi những người làm báo đang háo hức hướng về kỷ niệm 101 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam. Ông xúc động: "Chú đang ở tận Sài Gòn, giá mà có thể được ngồi cùng đồng nghiệp cũ trong những ngày tháng Sáu thì thật ý nghĩa biết bao". Nói đến đó rồi thôi, tôi biết ông đang hoài niệm, đang nhớ những ngày tháng cũ, bởi ở đó đong đầy kỷ niệm suốt dọc dài cuộc đời ông. Tôi biết vài hôm nữa sẽ lại có thơ về nghề báo, về những người đồng nghiệp cũ... Ông là thế, cảm xúc sẽ bật thành thơ, dùng thơ để diễn tả nỗi niềm sâu kín.

An Giang