Hướng đi mới cho cây chanh

Những vườn chanh xanh tốt đang mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

Toàn tỉnh hiện có gần 2.000 ha chanh, sản lượng hằng năm đạt từ 35.000 - 43.000 tấn. Các vùng trồng tập trung chủ yếu tại các xã Phù Lưu, Bạch Xa, Yên Phú, Xuân Vân và các phường Bình Thuận, An Tường. Trong đó, riêng Phù Lưu và Bạch Xa có trên 1.160 ha, trở thành vùng chuyên canh chanh lớn nhất của tỉnh. Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, cây chanh cho thu hoạch gần như quanh năm, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Năng suất bình quân đạt từ 18 - 22 tấn/ha, giá bán khi thuận lợi có thể lên tới 40.000 đồng/kg.

Gia đình ông Trần Duy Hiển, thôn Phù Yên, xã Phù Lưu đang trồng 4 ha chanh. Từ đầu năm đến nay, gia đình ông đã thu khoảng 1,5 tỷ đồng từ bán chanh. Tuy nhiên, theo ông Hiển, điều người trồng chanh mong muốn nhất vẫn là có doanh nghiệp liên kết bao tiêu sản phẩm để đầu ra ổn định, tránh tình trạng được mùa mất giá. Ông Hiển chia sẻ: "Khi có doanh nghiệp ký hợp đồng thu mua lâu dài, người dân sẽ yên tâm đầu tư chăm sóc, sản xuất theo quy trình an toàn và nâng cao chất lượng sản phẩm. Có đầu ra ổn định thì cây chanh mới thực sự phát triển bền vững".

Cùng chung kỳ vọng đó, ông Hoàng Văn Chính, thôn Làng Báu, xã Bạch Xa hiện đang trồng trên 5 ha chanh. Từ đầu năm đến nay, vườn chanh của gia đình cũng mang lại doanh thu tiền tỷ. Tuy nhiên, điều khiến ông trăn trở vẫn là đầu ra của sản phẩm chưa ổn định, giá cả phụ thuộc nhiều vào thương lái. Theo ông Chính, cây chanh rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng của Bạch Xa và vẫn còn nhiều dư địa để phát triển. "Nếu có doanh nghiệp đầu tư, liên kết xây dựng vùng nguyên liệu và bao tiêu sản phẩm thì cây chanh sẽ thực sự trở thành cây làm giàu cho người dân. Gia đình tôi sẵn sàng chuyển sang trồng các giống chanh mới, áp dụng quy trình chăm sóc hữu cơ theo yêu cầu của doanh nghiệp để đáp ứng thị trường", ông Chính chia sẻ.

Cán bộ xã Phù Lưu tham quan mô hình trồng chanh của hộ ông Trần Duy Hiển, thôn Phù Yên, xã Phù Lưu.

Thời gian qua, nhiều hộ dân đã chủ động áp dụng các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất như hệ thống tưới tiết kiệm, cắt tỉa tạo tán, quản lý sâu bệnh theo hướng an toàn nhằm nâng cao năng suất và chất lượng. Tuy nhiên, sản xuất chanh vẫn chủ yếu theo quy mô hộ gia đình, diện tích đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP còn ít; việc cấp mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và cơ sở sơ chế, bảo quản chưa đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.

Trong khi đó, thị trường tiêu thụ ngày càng đòi hỏi sản phẩm phải có nguồn gốc rõ ràng, được sản xuất theo quy trình tiêu chuẩn và đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm. Điều này đòi hỏi cây chanh Tuyên Quang phải thay đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo chuỗi liên kết.

Đồng chí Nông Quang Sự, Chủ tịch UBND xã Phù Lưu cho biết, cây chanh hiện là một trong những cây trồng chủ lực của địa phương, mang lại nguồn thu nhập chính cho nhiều hộ dân. Vì vậy, xã xác định phát triển vùng chanh theo hướng hàng hóa, nâng cao chất lượng và xây dựng chuỗi liên kết là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Theo ông Sự, hiện địa phương đang phối hợp với các ngành chức năng làm việc với một doanh nghiệp của tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) để khảo sát xây dựng vùng nguyên liệu chanh phục vụ xuất khẩu. Nếu việc hợp tác được triển khai, doanh nghiệp sẽ liên kết với người dân thông qua hợp tác xã, hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn, xây dựng mã số vùng trồng và bao tiêu sản phẩm.

Đây được kỳ vọng sẽ là bước chuyển quan trọng, giúp người trồng chanh có đầu ra ổn định, nâng cao giá trị sản phẩm và từng bước xây dựng thương hiệu chanh Tuyên Quang trên thị trường. Từ sản xuất manh mún sang liên kết theo chuỗi giá trị, cây chanh không chỉ mang lại thu nhập bền vững cho người dân mà còn mở ra cơ hội phát triển nông nghiệp hàng hóa, hướng tới xuất khẩu.

Bài, ảnh: Trang Tâm