Cuốn sách về vị tướng tình báo tài ba, dung dị

Cuốn sách Phạm Xuân Ẩn tên người như cuộc đời.

Hơn 20 năm sau ngày đất nước thống nhất, công chúng mới dần biết đến Thiếu tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn. Ông sống một cuộc đời thầm lặng, khiêm nhường, không tự viết hồi ký và cũng rất ngại người khác suy tôn mình. Phải mất tới 10 năm kiên trì, bằng sự chân thành mong muốn “nghe để học hỏi”, tác giả mới thuyết phục được ông trải lòng. Cuốn sách ra đời từ những cuộc trò chuyện tản mạn ấy, mang theo hơi thở của một nhân cách lớn, giản dị đúng như cái tên của ông.

Xuyên suốt tác phẩm, độc giả sẽ được gặp gỡ một con người mang hai cuộc đời song song: một điệp viên chiến lược tài ba của cách mạng và một ký giả xuất sắc, hưởng lương cao bậc nhất của hãng thông tấn Reuters và tuần báo Time. Điều kỳ diệu là ông không hề “đóng giả”. Ông làm báo bằng nghiệp vụ tinh thông và sống với nghề bằng nguyên tắc bất di bất dịch: “Chân thành, không nói láo”. Chính sự đàng hoàng, trí tuệ và nhân cách ấy đã khiến bạn bè quốc tế, kể cả những đồng nghiệp người Mỹ, phải ngả mũ kính phục ngay cả khi đã biết thân phận thật của ông.

Nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải không chủ đích liệt kê chiến công hay những tấm huân chương. Bà đi sâu vào góc nhìn nhân bản, cố gắng tìm ra cội nguồn sức mạnh: Nhờ đâu một con người có vóc dáng cao gầy, mỏng manh như cây sậy lại có thể can trường sống hơn 20 năm giữa muôn trùng cạm bẫy mà vẫn vẹn nguyên lòng trung thành với Tổ quốc? Câu trả lời dần hiện ra qua từng trang sách, nằm ở tình yêu nước thuần khiết, sự thấu hiểu văn hóa sâu sắc và một trái tim luôn trân trọng con người.

“Phạm Xuân Ẩn - Tên người như cuộc đời” là cuốn sách được đích thân Tướng Ẩn đọc và tự tay chỉnh sửa địa danh, lỗi chính tả trước khi xuất bản. Ngay cả Giáo sư sử học Mỹ Larry Berman cũng trân trọng ghi nhận tác phẩm này chính là bước “mở đường” cho bạn bè quốc tế hiểu về nhà tình báo huyền thoại.

Cuốn sách không quá dày, lời văn mộc mạc nhưng để lại ấn tượng sâu đậm về một nhân cách lớn. Câu chuyện về Tướng Ẩn như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng về sự đàng hoàng, chân thành trong công việc và cuộc sống, khiến người đọc càng thêm trân trọng cốt cách của người Việt Nam.

Mai Linh