Bản Cưởm nỗ lực thoát nghèo

Thôn Bản Cưởm được sáp nhập từ hai thôn Nà Ngoa và Bản Cưởm, hiện có 151 hộ với 687 nhân khẩu, trong đó đồng bào Tày, Dao chiếm trên 80%. Giao thông chia cắt, sản xuất phụ thuộc chủ yếu vào nông nghiệp khiến đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của thôn vẫn ở mức 50%, đây là bài toán lớn đặt ra cho chi bộ, chính quyền địa phương.

Một góc thôn Bản Cưởm, xã Thượng Nông.

Xác định giảm nghèo phải bắt đầu từ thay đổi tư duy sản xuất, Chi ủy, Ban quản lý thôn cùng các đoàn thể đã tích cực vận động bà con chuyển đổi cơ cấu vật nuôi, tận dụng thế mạnh đất rừng. Trong đó, mô hình nuôi dê thương phẩm được chọn làm hướng đi mũi nhọn.

Năm 2017, anh Nguyễn Văn Khoa vay 30 triệu đồng từ Ngân hàng Chính sách xã hội để đầu tư chuồng trại nuôi hơn 30 con lợn thịt. Không may, chỉ sau một đợt dịch bệnh, toàn bộ đàn lợn chết sạch, anh mất trắng vốn liếng và rơi vào cảnh nợ nần.

Không cam chịu thất bại, anh Khoa bắt tay cải tạo lại chuồng trại, chú trọng công tác phòng dịch và tiếp tục nuôi lợn. Có vốn trở lại, anh trả hết nợ ngân hàng, dành dụm mua thêm 1,5 ha đất đồi để phát triển kinh tế rừng.

Cuối năm 2022, sau chuyến tham quan mô hình nuôi dê ở một số địa phương trong tỉnh, anh Khoa quyết định bán toàn bộ đàn lợn, gia cố lại chuồng trại, đầu tư 17 triệu đồng mua 10 con dê giống. Nhờ nguồn thức ăn phong phú sẵn có dưới tán rừng, đàn dê phát triển nhanh, chi phí chăn nuôi giảm đáng kể. Năm 2024, lứa dê đầu tiên mang về cho anh hơn 20 triệu đồng. Có vốn, anh tiếp tục mua thêm dê cái sinh sản để gây đàn. Đến nay, chuồng nhà anh thường xuyên duy trì khoảng 30 con dê thương phẩm, trọng lượng 20 - 30 kg/con. Mỗi năm, anh xuất bán khoảng 5 tạ dê thịt, thu lãi trên 50 triệu đồng.

Không chỉ làm giàu cho gia đình, anh Khoa còn nhiệt tình chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ con giống cho bà con trong thôn. Nhờ vậy, phong trào nuôi dê nhanh chóng lan tỏa khắp Bản Cưởm. Nhiều hộ như gia đình anh Nguyễn Văn Tươi, anh Nguyễn Văn Nhu cũng mạnh dạn học hỏi, phát triển đàn dê lên hơn 20 con mỗi hộ.

Anh Nhu chia sẻ: Nuôi dê không tốn nhiều chi phí vì tận dụng được nguồn thức ăn tự nhiên dưới tán rừng. Chỉ cần tỉ mỉ về kỹ thuật, làm chuồng cao ráo và tuân thủ lịch tiêm phòng dịch bệnh, đàn dê sẽ phát triển nhanh, cho thu nhập ổn định hơn hẳn so với trồng lúa, trồng ngô trước đây.

Cán bộ xã Thượng Nông vận động nhân dân thôn Bản Cưởm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nâng cao thu nhập.

Trưởng thôn Nguyễn Văn Giang cho biết: Toàn thôn Bản Cưởm hiện có khoảng 20 hộ tham gia mô hình nuôi dê, tổng đàn duy trì thường xuyên trên 200 con. Đây đang trở thành hướng đi triển vọng trong phát triển kinh tế hộ gia đình ở địa phương.

Cùng với tinh thần tự lực của người dân, sự hỗ trợ kịp thời từ chính quyền địa phương thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi chính là đòn bẩy giúp Bản Cưởm vươn lên.

Trưởng thôn Nguyễn Văn Giang chia sẻ: Giúp dân giảm nghèo phải bắt đầu từ những nhu cầu thiết thân nhất, có cái nhà vững chãi để yên tâm làm ăn, có con giống phù hợp với trình độ sản xuất của bà con. Chính quyền đi cùng, hướng dẫn tận tay thì người dân mới tự tin làm theo.

Từ năm 2025 đến nay, chương trình hỗ trợ xóa nhà tạm, nhà dột nát đã triển khai làm mới và sửa chữa nhà ở cho hơn 18 hộ nghèo trong thôn, mỗi hộ được hỗ trợ từ 50 - 60 triệu đồng.

Nuôi dê là hướng đi triển vọng giúp nhiều hộ dân xã Thượng Nông nâng cao thu nhập, vươn lên thoát nghèo.

Gia đình bà Nguyễn Văn Khuyên là một trong những hộ được hỗ trợ 60 triệu đồng làm nhà. Đến cuối năm 2025, ngôi nhà hoàn thành khang trang. Có chỗ ở ổn định, gia đình bà tập trung phát triển chăn nuôi và đã thoát nghèo.

Không dừng lại ở việc lo chỗ ở, công tác trao con giống cũng được đẩy mạnh. Năm 2026, thôn Bản Cưởm được hỗ trợ dự án nuôi dê sinh sản cho 14 hộ nghèo, cận nghèo, với định mức 4 con/hộ. Bên cạnh đó, dự án nuôi lợn đen bản địa được triển khai cho 15 hộ, mỗi hộ hỗ trợ 4 con giống.

Các hộ tham gia không chỉ được nhận con giống, thức ăn hỗn hợp, vật tư cần thiết mà còn bắt buộc tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật. Cán bộ khuyến nông trực tiếp xuống tận bản, hướng dẫn cách dựng chuồng cao ráo, kỹ thuật phối trộn thức ăn tận dụng phụ phẩm nông nghiệp tại chỗ, cũng như lịch tiêm phòng dịch bệnh. Nhờ đó, các mô hình sau khi bàn giao đều đạt tỷ lệ sống cao, hứa hẹn tạo nguồn thu nhập ổn định để các hộ duy trì, tự nhân rộng đàn sau khi dự án kết thúc.

Hộ ông Nguyễn Văn Hiệp là một trong những gia đình thụ hưởng dự án lợn đen. Ông Hiệp cho biết: Trước đây tôi nuôi lợn theo thói quen thả rông, vừa chậm lớn lại dễ bị bệnh. Được hỗ trợ 4 con lợn giống cùng thức ăn, lại được cán bộ khuyến nông cầm tay chỉ việc từ khâu vệ sinh, tiêm phòng đến cách phối trộn ngô, sắn có sẵn. Gia đình tôi sẽ cố gắng chăm sóc tốt để lứa này sinh sản, gầy thêm đàn, phấn đấu thoát nghèo.

Từ những mô hình chăn nuôi thiết thực cùng sự đồng hành sát sao của chính quyền địa phương, Bản Cưởm đang đổi thay rõ nét. Khi lòng dân đã thuận, ý chí tự lực được khơi dậy cộng hưởng với các chính sách đầu tư đúng và trúng của Nhà nước, mục tiêu giảm nghèo bền vững ở thôn vùng cao này sẽ không còn là bài toán khó.

Bài, ảnh: Lý Thu