Bám đồng chăm lúa, hướng tới vụ mùa bội thu

Vụ mùa năm nay, xã Kim Bình được đánh giá là một trong những xã hoàn thành kế hoạch gieo cấy sớm nhất tỉnh với trên 420 ha. Hiện nay, lúa đang trong giai đoạn đẻ nhánh rộ. Trên đồng ruộng của các thôn, bà con nông dân đang tập trung tiến hành bón phân, chăm sóc lần 1, đồng thời dặm những khoảng lúa bị chết do gieo thưa, chuột cắn hại, chủ động lấy nước vào đồng để dưỡng lúa.

Bà Hoàng Thị Tuyến, thôn Tân Quang, xã Kim Bình cho biết, để bảo vệ lúa non, ngay sau khi cấy bà thực hiện thăm đồng, phun thuốc ngăn chặn ốc bươu vàng cắn phá. Tuy nhiên, thời tiết nắng mưa xen kẽ, ruộng trũng, chất đất chua sau khi cấy đã xuất hiện rêu bao phủ. Với kinh nghiệm làm ruộng lâu năm và được hướng dẫn của cán bộ khuyến nông, ngoài phân chuồng hoai mục bà Tuyến bón thêm vôi bột vừa để khử chua vừa hạn chế bệnh nghẹt rễ sinh lý. Đồng thời gia đình đang tập trung bón dúi phân nhả chậm, giữ ổn định mực nước trong ruộng tạo điều kiện tốt nhất cho lúa đẻ nhánh.

Nông dân thôn Nà Chang, xã Nà Hang chăm sóc lúa mùa.

Gia đình bà Hoàng Thị Niêm, thôn Nà Chang, xã Nà Hang gieo cấy 1.500 m² giống lúa TH8. Cũng như nhiều hộ gia đình khác trên địa bàn xã, nhiều năm nay để đảm bảo khung lịch thời vụ cho sản xuất 3 vụ trong năm, gia đình bà đã chủ động gieo cấy toàn bộ diện tích lúa mùa trước ngày 15-6.

Nhờ gieo cấy đúng lịch thời vụ, đồng thời làm tốt công tác chăm sóc, đảm bảo nguồn nước nên diện tích lúa của gia đình bà Niêm phát triển tốt. Tuy nhiên, thời tiết nắng mưa xen kẽ diện tích lúa của gia đình bà xuất hiện sâu cắn lá, nhưng do thường xuyên thăm đồng phát hiện sớm gia đình đã phun thuốc đặc trị nên không ảnh hưởng đến lúa. Thời điểm này gia đình đang tập trung làm cỏ, bón thúc cho diện tích lúa.

Tại các xã Quang Bình, Bắc Quang, Vị Xuyên, Đồng Yên, Bằng Hành, Minh Ngọc… lúa mùa sớm đang trong giai đoạn đẻ nhánh rộ, đứng cái; lúa mùa chính vụ, mạ đã được 3 lá, sinh trưởng phát triển bình thường. Đến nay, các địa phương cơ bản kết thúc gieo cấy lúa mùa. Theo dự báo của ngành chuyên môn, thời tiết năm nay có những diễn biến bất thường, nắng nóng kéo dài, hạn hán và mưa bão có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Vì vậy các xã tích cực chỉ đạo nhân dân tích cực bám đồng, chủ động nguồn nước phục vụ tốt cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp, đồng thời chủ động phòng, chống mưa bão, có kế hoạch phòng, chống lũ, úng lụt xảy ra, bảo đảm cho sản xuất nông nghiệp.

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, hiện nay trà lúa chính vụ đang ở thời kỳ đẻ nhanh - đẻ nhánh rộ, trà lúa mùa muộn đang hồi xanh - đẻ nhánh. Thời tiết thuận lợi cũng là điều kiện lý tưởng để các loại sâu bệnh phát sinh gây hại cây lúa. Qua điều tra thực tế đồng ruộng, hiện nay trên lúa đã xuất hiện một số dịch hại như: Sâu cuốn lá nhỏ phát sinh, gây hại với mật độ thấp hơn cùng kỳ và trung bình nhiều năm, sâu non ra rải lứa, diện phân bố không đồng đều ở các khu vực trong toàn tỉnh; trên cây ngô, sâu keo mùa thu xuất hiện gây hại chủ yếu ở thời kỳ cây được 3 lá đến khi xoáy nõn; mật độ sâu phổ biến 1 con/m2; nơi cao từ 2 - 3 con/m²; cục bộ có nơi từ 4 - 5 con/m²; trên cây lạc, đậu tương, giai đoạn đầu vụ, một số đối tượng sinh vật gây hại phát sinh gây hại rải rác như sâu xám, sâu cuốn lá, bệnh lở cổ rễ…

Theo dự báo, do diễn biến bất thường của thời tiết, trong vụ mùa và vụ hè thu năm 2026 sâu bệnh hại cây trồng có xu hướng tăng cục bộ. Độ ẩm, nhiệt độ cao thuận lợi cho sâu cuốn lá, sâu đục thân, rầy nâu, rầy lưng trắng nở rộ và gây trắng lá, vàng lá lúa, bông bạc từ trung tuần tháng 8 trở đi. Bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn, thối thân, thối rễ phát sinh mạnh ở những vùng trồng lộng gió, diện tích sản xuất bị ngập, úng.

Đồng chí Giang Đức Hiệp, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết: Để bảo đảm chăm sóc tốt lúa mùa, cán bộ Chi cục đã tăng cường xuống cơ sở hướng dẫn nông dân chăm sóc lúa, bón phân, tỉa dặm, sục bùn và phương pháp nhận biết, phát hiện, kỹ thuật phòng trừ dịch hại trên cây trồng. Đồng thời theo dõi chặt chẽ diễn biến sâu bệnh trong điều kiện thời tiết vào thu, nhất là bệnh sâu đục thân để phòng trừ kịp thời.

Đối với trà lúa sớm, cần bón thúc khi lúa bắt đầu trỗ bông theo hướng dẫn của cán bộ khuyến nông và theo dõi chặt chẽ sâu bệnh hại để kịp thời phòng trừ. Khi xảy ra dịch hại cây trồng các xã, phường cần chủ động huy động các nguồn lực tại chỗ (lao động, trang thiết bị, máy móc, thuốc đặc trị,...) để tổ chức phòng trừ dịch hại cây trồng khi có thông báo của cơ quan chuyên môn hoặc phát hiện dịch hại trên đồng ruộng có nguy cơ phát sinh gây hại trên diện rộng.

Bài, ảnh: Quốc Việt