Số hóa di sản

Tuyên Quang hiện có 794 di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh, trong đó có 215 di tích cấp quốc gia, 308 di tích cấp tỉnh và 271 di tích nằm trong danh mục kiểm kê. Cùng với công tác bảo tồn, việc ứng dụng công nghệ số đang góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, lưu giữ tư liệu và giới thiệu các giá trị di sản.

Du khách sử dụng điện thoại quét mã QR code để tìm hiểu thông tin về hiện vật trưng bày tại Bảo tàng tỉnh.

Tại Bảo tàng tỉnh, công tác số hóa tư liệu được triển khai thông qua việc rà soát, chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu lên nền tảng cơ sở dữ liệu mới. Đến nay, Bảo tàng đã cập nhật thông tin 460 di tích cấp tỉnh và cấp quốc gia, 53 di sản văn hóa phi vật thể cùng 10.054 hiện vật; trong đó, 7.968 hiện vật đã được làm sạch dữ liệu. Cùng với đó, mã QR code thông tin và hệ thống thuyết minh tự động được đưa vào sử dụng tại các khu trưng bày, giúp du khách chủ động tìm hiểu hiện vật, tư liệu lịch sử, văn hóa.

Đồng chí Lý Mạnh Thắng, Giám đốc Bảo tàng tỉnh, cho biết: “Việc ứng dụng công nghệ giúp khách tham quan tiếp cận thông tin về hiện vật, tư liệu trưng bày thuận tiện hơn, đồng thời mở ra những hình thức trải nghiệm mới. Thời gian tới, Bảo tàng tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị xây dựng bảo tàng ảo, bảo tàng 3D tại cơ sở 1 phường Minh Xuân, góp phần đổi mới phương thức trưng bày, giới thiệu và giúp công chúng tiếp cận các giá trị di sản bằng nhiều hình thức phong phú hơn”.

Không chỉ tại bảo tàng, công nghệ số còn được ứng dụng tại các điểm di tích, góp phần đổi mới cách thức giới thiệu lịch sử. Tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Tân Trào, Bảo tàng ATK Tân Trào đã bổ sung 43 mã QR code tại các điểm di tích, giúp du khách dễ dàng tra cứu thông tin về lịch sử, ý nghĩa của từng địa danh bằng điện thoại thông minh. Thông tin được cung cấp bằng nhiều ngôn ngữ, tạo điều kiện để du khách chủ động tìm hiểu những dấu mốc lịch sử ngay tại điểm đến.

Từ những kết quả trong ứng dụng công nghệ, Tuyên Quang tiếp tục đẩy mạnh số hóa di sản, gắn bảo tồn với phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa. Theo định hướng, tỉnh đặt mục tiêu năm 2026 hoàn thành số hóa 100% di tích quốc gia đặc biệt, di tích quốc gia, bảo vật quốc gia và di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; đến năm 2030 hoàn thành số hóa toàn bộ di tích cấp tỉnh. Cũng trong năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa phấn đấu đóng góp khoảng 5% GRDP của tỉnh.

Theo đồng chí Nguyễn Văn Hòa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, di sản văn hóa không chỉ có giá trị về lịch sử, văn hóa mà còn là nguồn lực quan trọng để phát triển công nghiệp văn hóa. Những giá trị lịch sử và bản sắc các dân tộc là nền tảng để xây dựng các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng, tạo sức hấp dẫn và đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Trong đó, cộng đồng giữ vai trò chủ thể trong gìn giữ, thực hành và trao truyền di sản; công nghệ số hỗ trợ lưu giữ, quảng bá và mở rộng khả năng tiếp cận các giá trị văn hóa.

Số hóa không thay thế việc bảo tồn và trao truyền di sản trong cộng đồng, mà tạo thêm phương thức lưu giữ, giới thiệu và phát huy những giá trị ấy. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, công nghệ được ứng dụng phù hợp, di sản có thêm cơ hội hiện diện trên không gian số, tiếp cận rộng rãi hơn với công chúng. Qua đó, những giá trị lịch sử, văn hóa của Tuyên Quang không chỉ được gìn giữ mà còn trở thành nguồn lực phục vụ phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa.

Bài, ảnh: Như Quỳnh