Chuyển dịch tư duy để làm giàu ở Phú Lương

Đến thôn Gia Cát, xã Phú Lương những ngày này, màu xanh thẫm của những vườn chanh tứ thì đang hứa hẹn những mùa quả ngọt. Ít ai biết rằng, trước năm 2020, khu vườn rộng hơn 6.000 m² của gia đình ông Nguyễn Xuân Hiển từng là một khu vườn tạp, sau đó thử nghiệm trồng bưởi nhưng hiệu quả kinh tế kém, đầu ra bấp bênh. Không chấp nhận cam chịu đói nghèo, ông Hiển đã quyết định cải tạo lại toàn bộ diện tích.

Ông Lại Thế Tuyên chăm sóc đàn dê của gia đình.

Năm 2021, ông bắt tay vào thử nghiệm mô hình trồng chanh tứ thì bằng phương pháp cắt ghép trực tiếp lên gốc bưởi sẵn có. Nhờ tận dụng được bộ rễ khỏe, thích ứng tốt của cây bưởi cũ, cây chanh phát triển nhanh, kháng bệnh tốt và cho quả quanh năm.

Ông Hiển phấn khởi chia sẻ: "Cây chanh tứ thì hợp đất, hợp khí hậu nên cho năng suất rất cao. Trung bình mỗi năm gia đình tôi thu hoạch hơn 10 tấn quả. Với giá bán dao động ổn định từ 20.000 đến 45.000 đồng/kg, tổng doanh thu đạt trên 100 triệu đồng. So với thời điểm trồng ngô trước đây, mức lãi cao gấp 4 đến 5 lần. Giờ thì khỏe rồi, thương lái từ Vĩnh Phúc, Hà Nội và cả trong tỉnh đánh xe đến tận vườn thu mua, không lo ế ẩm".

Cách nhà ông Hiển không xa, mô hình nuôi dê vỗ béo và dê sinh sản của gia đình ông Lại Thế Tuyên, thôn Thái Sơn lại là một câu chuyện thành công khác về sự nhạy bén với thị trường. Bắt đầu khởi nghiệp từ năm 2025, đến nay ông Tuyên đã gây dựng được đàn dê hơn 50 con.

Ông Tuyên cho biết, nuôi dê không hề khó, loài vật này ít bị dịch bệnh, chỉ cần người nuôi chăm chỉ, chịu khó. Toàn bộ kiến thức chăn nuôi đều được ông tự học hỏi qua mạng xã hội, kết hợp với việc đi tham quan thực tế các mô hình hiệu quả trong và ngoài tỉnh. Để chủ động nguồn thức ăn thô xanh cho đàn vật nuôi, gia đình ông đã quy hoạch trồng thêm 3 sào cỏ và chuối.

Từ mô hình cải tạo vườn tạp sang trồng chanh tứ thì gối gốc bưởi, gia đình ông Nguyễn Xuân Hiển thu lãi trên 100 triệu đồng mỗi năm.

Áp dụng hình thức gối vụ, mỗi năm ông Tuyên xuất bán ra thị trường 4 lứa với trên 200 con dê. Hiện tại, giá dê vỗ béo duy trì ở mức 180.000 đồng/kg dê hơi, dê giống có giá 200.000 đồng/kg dê hơi. Trừ chi phí, mô hình này bỏ túi cho gia đình ông nguồn lãi trên 100 triệu đồng/năm.

Thực tế tại Phú Lương cho thấy, việc thay đổi giống cây trồng, vật nuôi đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Các giống cũ năng suất thấp, khả năng chống chịu kém dần lộ rõ điểm yếu trước điều kiện thời tiết ngày càng cực đoan. Việc lựa chọn giống mới năng suất cao, thích ứng tốt không chỉ giảm thiểu rủi ro thiên tai, dịch bệnh mà còn tối ưu hóa tài nguyên đất, nước, đáp ứng tiêu chuẩn nông sản sạch, an toàn.

Để việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi thực sự nâng cao giá trị kinh tế, không dừng lại ở các mô hình tự phát, UBND xã Phú Lương đã cụ thể hóa chỉ đạo của UBND tỉnh bằng việc ban hành Đề án số 06/ĐA-UBND ngày 15/5/2026 về "Chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi trên địa bàn xã Phú Lương giai đoạn 2026 - 2030".

Đề án đề ra 3 mục tiêu cốt lõi: Chuyển dịch mạnh mẽ tư duy từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp, tập trung vào chất lượng, an toàn thông qua các quy trình tiên tiến như VietGAP, hữu cơ và liên kết chuỗi giá trị; thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ quy mô nhỏ lẻ, phân tán sang sản xuất hàng hóa tập trung, có sự gắn kết chặt chẽ giữa nông dân với hợp tác xã và doanh nghiệp bao tiêu; nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân, lấy đó làm nền tảng để giảm nghèo bền vững và hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới nâng cao.

Mô hình nuôi dúi là một trong những con đặc sản mới đang được xã Phú Lương nhân rộng theo đề án số 06.

Đồng chí Đỗ Khắc Thập, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Lương khẳng định: "Đề án số 06 là kim chỉ nam cho chặng đường 5 năm tới của địa phương. Về trồng trọt, xã định hướng phát triển theo hướng nâng cao giá trị, tập trung vào nhóm cây ăn quả và dược liệu có thị trường tốt như dứa mật, chanh tứ thì, ổi, dưa lưới, nho hạ đen, ba kích, sâm nam... Về chăn nuôi, địa phương ưu tiên chuyển sang các loại đặc sản mang tính xu hướng cao như nuôi dê thảo dược, nuôi dúi hồng đào, nuôi ốc nhồi và nuôi bồ câu Pháp".

Để đề án đi vào cuộc sống một cách thực chất, chính quyền xã Phú Lương đã đưa ra hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước mắt, xã tập trung tăng cường công tác tuyên truyền, quán triệt sâu rộng nội dung đề án để tạo sự đồng thuận trong toàn bộ hệ thống chính trị và nhân dân. Mục tiêu là phải thay đổi được nhận thức, tư duy và tập quán canh tác lạc hậu của bà con sang hướng sản xuất hàng hóa, gắn liên kết trong sản xuất, doanh nghiệp hóa sản phẩm và xã hội hóa đầu tư.

Trong thời gian tới, UBND xã Phú Lương sẽ tiến hành rà soát, quy hoạch lại cụ thể từng quỹ đất phù hợp cho giai đoạn 2026 - 2030. Trên cơ sở đó, xã lựa chọn những loại cây, con có lợi thế cạnh tranh để tập trung đầu tư; đẩy mạnh tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật, chủ động phòng chống dịch bệnh, đồng thời hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi. Xã cũng sẽ đóng vai trò cầu nối để ký kết hợp tác với các doanh nghiệp, bảo đảm đầu ra ổn định trước khi nhân rộng mô hình.

"Quan điểm nhất quán của cấp ủy, chính quyền xã Phú Lương là không chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo phong trào ồ ạt. Đã chuyển đổi là phải có đầu ra chắc chắn, phải mang lại thu nhập thực tế cho người dân và phải phục vụ đắc lực cho mục tiêu giảm nghèo bền vững tại địa phương" đồng chí Đỗ Khắc Thập nhấn mạnh.

Bài, ảnh: Lý Thu