Xây dựng môi trường sống lành mạnh cho trẻ em

Trước những cơ hội và thách thức đan xen từ không gian mạng, dòng chảy chính sách từ Trung ương đến Thủ đô đang đồng loạt cộng hưởng, hướng tới mục tiêu xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh để mọi trẻ em đều được bảo vệ toàn diện, không ai bị bỏ lại phía sau.

Chính sách đặc thù nâng bước thế hệ tương lai

Lễ phát động hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em, Tháng hành động quốc gia về phòng, chống bạo lực gia đình năm 2026 trên địa bàn phường Cửa Nam. Ảnh: Nam Thành

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành cho thiếu niên, nhi đồng sự quan tâm đặc biệt sâu sắc. Thấm nhuần tư tưởng của Người, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định trẻ em là đối tượng ưu tiên đặc biệt. Tại lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 tổ chức ở Quảng Ninh, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân khẳng định, thời gian qua, Trung ương đã ban hành nhiều chính sách vượt trội trong các lĩnh vực giáo dục, y tế, an sinh xã hội. Nhiều chủ trương nhân văn đang được hiện thực hóa như: Miễn giảm học phí cho học sinh phổ thông, hỗ trợ cơm trưa bán trú, xây dựng trường liên cấp vùng biên giới, cùng các chương trình “Cặp lá yêu thương”, “Nâng bước em tới trường” giúp đỡ hàng triệu trẻ em nghèo vươn lên. Dù vậy, lãnh đạo Nhà nước vẫn trăn trở khi cả nước còn gần 2 triệu trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt hoặc nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt. Thực tế này đòi hỏi quyết tâm mạnh mẽ và hành động thiết thực hơn từ các địa phương.

Đối với thành phố Hà Nội, công tác chăm sóc và bảo vệ trẻ em là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Tại lễ phát động Tháng hành động vì trẻ em của thành phố, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh, xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, tăng cường bảo vệ trẻ em là nhiệm vụ trọng tâm lâu dài gắn liền với phát triển con người và sự phát triển bền vững của Thủ đô. Cụ thể hóa mục tiêu này,

Hà Nội tập trung chỉ đạo 6 nhóm chính sách đặc thù: Miễn giảm học phí cho học sinh vùng xa; hỗ trợ bữa ăn bán trú tiểu học; đầu tư toàn diện trường lớp và y tế học đường; chăm lo trẻ em mồ côi, khuyết tật; tổ chức tặng quà dịp lễ Tết và thúc đẩy Quỹ Bảo trợ trẻ em huy động hơn 12 tỷ đồng mỗi năm hỗ trợ cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Sự phát triển toàn diện của trẻ em Hà Nội còn được định lượng bằng các mục tiêu nghiêm ngặt trong Kế hoạch thực hiện công tác trẻ em năm 2026 của UBND thành phố. Hà Nội đặt chỉ tiêu 95% trẻ em đến 8 tuổi được tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ chăm sóc phát triển toàn diện. 100% trẻ em dưới 6 tuổi được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và 100% trẻ em có hồ sơ sức khỏe điện tử được khám sàng lọc định kỳ. Đồng thời, thành phố quyết tâm duy trì tỷ lệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt dưới 1%, bảo đảm 100% số trẻ này nhận được sự trợ giúp kịp thời, tạo nên mạng lưới an sinh xã hội vững chắc.

Chủ động thiết lập “lá chắn” trên không gian mạng

Trong bối cảnh cuộc cách mạng số bùng nổ, không gian mạng internet mở ra cơ hội học tập lớn nhưng cũng ẩn chứa vô số cạm bẫy. Tại lễ phát động chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030”, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cảnh báo, internet đem lại tri thức nhưng song hành là những rủi ro như bóc lột, xâm hại, bắt nạt trực tuyến và nội dung độc hại, ảnh hưởng tiêu cực đến thể chất, trí tuệ lẫn tinh thần của trẻ. Nhiều bậc phụ huynh hiện nay có tâm lý chủ quan, nghĩ rằng để con ở nhà với điện thoại là an toàn mà chưa nhận ra những tổn thương tâm lý trong thế giới ảo. Hệ lụy đáng lo ngại là thực trạng người trẻ dần mất kết nối với cuộc sống xung quanh, dành quá nhiều thời gian cho màn hình mà thiếu đi tương tác trực tiếp với gia đình, cộng đồng.

Nhận diện rõ thách thức đó, ngành Y tế cùng các cơ quan chức năng quyết tâm xây dựng chiến lược hành động linh hoạt để bảo vệ thế hệ trẻ. Thực hiện Quyết định số 468/QĐ-TTg (ngày 23-3-2026) của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030”, Bộ Y tế cam kết phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an rà soát, sửa đổi Luật Trẻ em phù hợp bối cảnh mới. Các chương trình tập huấn nâng cao năng lực số, kỹ năng nhận diện nguy cơ bị xâm hại sẽ được triển khai sâu rộng đến từng trường học, kết nối chặt chẽ với Tổng đài quốc gia 111 để can thiệp kịp thời.

Quyết sách của Nhà nước chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có sự đồng hành từ mỗi gia đình. Công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế được vòng tay ấm áp và dòng chảy yêu thương của cha mẹ. Thay vì cấm đoán, áp đặt trẻ em, các bậc phụ huynh và thầy, cô giáo cần là những người bạn lớn gần gũi, dành thời gian lắng nghe và hướng dẫn các em sử dụng mạng internet thông minh, trách nhiệm. Giáo dục đứa trẻ trở thành một công dân số bản lĩnh, biết tự bảo vệ mình chính là chìa khóa của thời đại mới.

Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 là một mệnh lệnh hành động, lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm chung. Hãy lắng nghe trẻ em bằng trái tim, bảo vệ trẻ em bằng hành động thiết thực và ứng dụng công nghệ để có giải pháp bảo vệ thông minh, chủ động. Sự chung tay hiệp lực giữa gia đình, nhà trường và xã hội sẽ tạo nên một không gian sống lành mạnh, giúp mọi trẻ em đều được yêu thương, tự tin vững bước trở thành chủ nhân tương lai của đất nước.