Xác lập quy định pháp luật về phòng ngừa vũ khí hủy diệt hàng loạt

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Ảnh: media.quochoi.vn

Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt lấy phòng ngừa là chính; chủ động phát hiện, cảnh báo sớm, ngăn chặn, xử lý kịp thời nguy cơ, hành vi phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; thực hiện quản lý, kiểm soát trên cơ sở đánh giá rủi ro.

Trong đó, Luật có các đặc điểm nổi bật như xây dựng danh mục kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng và dịch vụ có nguy cơ bị lợi dụng để phổ biến, tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Danh mục được cập nhật hằng năm hoặc đột xuất khi có thay đổi từ Nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hoặc các điều ước quốc tế về vũ khí hủy diệt hàng loạt (WMD).

Luật cho phép kiểm soát các mặt hàng ngoài danh mục hoặc tạm dừng, chấm dứt hoạt động khi phát hiện có dấu hiệu rủi ro liên quan đến tổ chức, cá nhân bị chỉ định có liên quan đến WMD. Tổ chức tài chính phải thực hiện đóng băng không chậm trễ và không thông báo trước đối với tiền, tài sản của đối tượng bị chỉ định, thông báo cho cơ quan có thẩm quyền trong vòng 24 giờ.

Luật cũng ưu tiên bố trí nguồn lực, phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu, cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật, công nghệ, dữ liệu và năng lực cảnh báo sớm phục vụ phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Khuyến khích nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phân tích dữ liệu phục vụ nhận diện, cảnh báo, kiểm soát rủi ro trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Luật quy định việc nhận diện giao dịch đáng ngờ liên quan đến tài trợ WMD thông qua cấu trúc sở hữu phức tạp, chia nhỏ giao dịch, tài sản số, phương tiện thanh toán điện tử; đồng thời, tăng cường cơ chế chia sẻ dữ liệu và cảnh báo sớm.

Biện pháp ngăn chặn và phản ứng khẩn cấp được áp dụng ngay khi phát hiện hành vi phổ biến, tài trợ phổ biến WMD để ngăn chặn thiệt hại đối với quốc phòng, an ninh, đối ngoại hoặc việc thực hiện nghĩa vụ quốc tế của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Luật quy định việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia tập trung về phòng, chống phổ biến WMD, kết nối chia sẻ trực tiếp với dữ liệu hải quan, thuế, phòng, chống rửa tiền. Luật cho phép phát hành cảnh báo sớm bằng nhiều hình thức (văn bản, thông báo điện tử, thông báo trực tiếp) để kịp thời xử lý nguy cơ hiện hữu.

Luật quy định Bộ Quốc phòng chủ trì giúp Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước và tham mưu, điều phối chung về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.