Việt Nam tăng bậc trên bảng xếp hạng đổi mới sáng tạo toàn cầu 2026

Bảng xếp hạng GII: Các quốc gia thăng hạng từ nhóm nền kinh tế có thu nhập trung bình.

Lễ công bố Báo cáo GII 2026 được WIPO tổ chức tại Geneva (Thụy Sĩ) vào 18h30 ngày 29-9 theo giờ Việt Nam. Theo kết quả công bố, Việt Nam xếp thứ 43/139 quốc gia, nền kinh tế, tăng một bậc so với năm 2025. Nhìn trong chặng đường dài hơn, từ năm 2016 đến nay, thứ hạng GII của Việt Nam đã tăng từ vị trí 59 lên 43, cải thiện 16 bậc.

Đáng chú ý, năm 2026, thứ hạng đầu ra đổi mới sáng tạo của Việt Nam tăng 2 bậc, từ vị trí 37 lên 35. Kết quả này góp phần đưa thứ hạng GII chung tăng một bậc và đạt mục tiêu Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 02/NQ-CP năm 2026.

Việt Nam tiếp tục đứng thứ hai trong nhóm các quốc gia thu nhập trung bình thấp, sau Ấn Độ - quốc gia xếp thứ 38. Trong ASEAN, Việt Nam đứng thứ ba, sau Singapore (hạng 5) và Malaysia (hạng 34), đồng thời xếp trên Thái Lan (hạng 44). Kết quả này vượt mục tiêu Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026.

WIPO cũng ghi nhận Việt Nam là một trong 7 quốc gia thu nhập trung bình cải thiện thứ hạng nhanh nhất kể từ năm 2013, cùng với Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Philippines, Ma-rốc và Indonesia. Việt Nam đồng thời nằm trong nhóm 3 quốc gia có thành tích đổi mới sáng tạo vượt trội so với mức độ phát triển, cùng Trung Quốc và Ấn Độ. Trong 16 năm liên tiếp, kết quả đổi mới sáng tạo của Việt Nam cao hơn so với mức độ phát triển, cho thấy hiệu quả trong chuyển các nguồn lực đầu vào thành kết quả đầu ra đổi mới sáng tạo.

Bức tranh GII 2026 cho thấy một số lợi thế nổi bật của Việt Nam. Có 2 chỉ số tiếp tục đứng đầu thế giới là tỷ trọng xuất khẩu công nghệ cao và tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa sáng tạo. Ba chỉ số khác nằm trong nhóm 10 quốc gia dẫn đầu gồm tỷ trọng nhập khẩu công nghệ cao, xếp thứ 3; số lượt tải ứng dụng điện thoại di động, xếp thứ 5 và tốc độ tăng năng suất lao động, xếp thứ 6.

Một số chỉ số đầu vào cũng có chuyển biến đáng chú ý như truy cập công nghệ thông tin và truyền thông tăng 11 bậc, xếp thứ 66; tài chính cho khởi nghiệp và mở rộng quy mô tăng 6 bậc, xếp thứ 44; hợp tác đại học - doanh nghiệp tăng 7 bậc, lên vị trí 24. Ở đầu ra, mức độ phức tạp của sản xuất và xuất khẩu tăng 8 bậc, lên vị trí 44; đơn đăng ký sáng chế theo nước xuất xứ tăng 3 bậc, xếp thứ 63.

Bên cạnh kết quả tích cực, Báo cáo GII 2026 cũng cho thấy nhiều chỉ số của Việt Nam còn ở thứ hạng thấp. Chi cho giáo dục tính theo GDP xếp thứ 112; tỷ lệ học sinh/giáo viên trung học xếp thứ 106; việc làm trong các ngành thâm dụng tri thức xếp thứ 100. Đáng chú ý, các chỉ số về đầu tư mạo hiểm chưa có xu hướng cải thiện rõ rệt, trong đó 2/3 chỉ số giảm thứ hạng so với năm 2025, khiến nhóm chỉ số này giảm 6 bậc, xuống vị trí 68.

Lợi thế chiến lược quốc gia về đổi mới sáng tạo. Ảnh: PV

Theo thông tin công bố, kết quả GII năm nay diễn ra trong bối cảnh việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đang chuyển mạnh từ xây dựng, hoàn thiện chính sách sang tổ chức thực thi. Cùng với ưu tiên nguồn lực cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cách thức quản lý cũng đang được định hướng chuyển từ nặng về đầu vào sang quản lý theo kết quả đầu ra, tập trung vào công nghệ chiến lược, công nghệ cao và những lĩnh vực có khả năng tạo tác động lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 đặt mục tiêu đưa GII của Việt Nam vào nhóm 40 quốc gia hàng đầu thế giới; Nghị quyết số 57-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam thuộc nhóm 30 nước dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo. Để tiến tới các mục tiêu này, những nhiệm vụ trọng tâm được xác định gồm tiếp tục hoàn thiện thể chế; tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu; thu hút vốn cho khởi nghiệp sáng tạo; thúc đẩy liên kết viện - trường - doanh nghiệp và nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ của doanh nghiệp.