Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ ứng dụng công nghệ Photogrammetry vào số hóa các di tích và hiện vật

Đây là giải pháp sử dụng máy ảnh kỹ thuật số kết hợp với các thuật toán để tạo ra mô hình 3D chân thực, có độ sai số nhỏ phù hợp với các di tích và hiện vật khảo cổ.

So với phương pháp quét laser truyền thống đắt tiền, photogrammetry nổi bật nhờ chi phí đầu tư thấp, tính linh hoạt cao và đặc biệt an toàn do không cần tiếp xúc trực tiếp với các hiện vật dễ vỡ. Không chỉ vậy, công nghệ này còn có ưu thế trong việc tái hiện màu sắc và chi tiết bề mặt của hiện vật.

Trung tâm Khảo cổ học thuộc Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ áp dụng phương pháp này như một quy chuẩn bắt buộc tại các công trường khai quật. Cùng với các phương pháp thu thập, ghi nhận thông tin truyền thống tại hiện trường như đo, vẽ, khảo tả, chụp ảnh…, phương pháp tạo mô hình số hóa 3D hiện trạng các hố khai quật, các lớp văn hóa, các hiện tượng đặc biệt, xuất lộ trong tầng văn hóa trở thành một phương tiện hiệu quả, có độ tin cậy cao, góp phần bổ sung thêm một lớp dữ liệu phục vụ công tác nghiên cứu và lưu trữ.

Mô hình mộ táng thời đại Đồ Sắt tại di tích khảo cổ Gò Nần (xã Đất Đỏ, Thành phố Hồ Chí Minh) ứng dụng công nghệ photogrammetry. (Ảnh: Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ)

Công nghệ photogrammetry đã được ứng dụng thành công tại nhiều dự án tiêu biểu như số hóa khu di tích tôn giáo Cát Tiên (Lâm Đồng), di tích Trường Lũy (Bình Định) và các khu mộ táng thời đại Đồ Sắt tại Gò Đất Nại, Gò Nần (Thành phố Hồ Chí Minh), số hóa hiện vật bảo tàng. Từ các dữ liệu 3D đã được số hóa, các nhà nghiên cứu có thể trích xuất bản vẽ kỹ thuật mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt một cách chính xác và có thể chia sẻ dữ liệu, tiến hành nghiên cứu, đo đạc từ xa.

Kết quả này có được nhờ chương trình hợp tác giữa Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ với Trung tâm văn hóa châu Á-Thái Bình Dương của UNESCO (ACCU - Nhật Bản) bằng việc tổ chức các khóa tập huấn công nghệ cho đội ngũ cán bộ quản lý di sản tại phía Nam vào các năm 2022 và 2024.

Hiện vật sư tử Tháp Mẫm (trái) và rắn Naga Tháp Dương Long (phải) ở Bảo tàng Gia Lai đã được ứng dụng công nghệ photogrammetry trong trưng bày, bảo tồn. (Ảnh: Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ)

Việc đẩy mạnh số hóa tạo ra bản sao kỹ thuật số không chỉ cung cấp nguồn tư liệu gốc vô giá cho công tác bảo tồn, phục dựng trước tác động của biến đổi khí hậu ở Nam Bộ, mà còn mở ra tiềm năng phát triển các bảo tàng ảo và ứng dụng thực tế ảo, thực tế tăng cường (AR/VR) để đưa di sản ngày càng đến gần hơn với công chúng.