Trở về từ lòng núi Bạc

Dân quân địa phương đào tìm tại căn hầm bị sập, phát hiện hài cốt hai liệt sĩ.

Theo tài liệu lịch sử của lực lượng vũ trang địa phương và Trung đoàn 877, khu vực phòng ngự tại các điểm cao 1250, 968, 1036 thuộc xã Bạch Đích từng là chiến trường diễn ra những trận giao tranh quyết liệt. Trong hai ngày 29 và 30-4-1984, trước các đợt tiến công của địch vào trận địa phòng ngự, cán bộ, chiến sĩ ta đã kiên cường chiến đấu đến cùng.

Sau trận đánh, đơn vị có lệnh rút khỏi trận địa. Ước tính có khoảng 50 cán bộ, chiến sĩ đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường; đến nay mới chỉ có 22 liệt sĩ được quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ Yên Minh, còn khoảng 30 liệt sĩ vẫn chưa được tìm thấy tại các điểm cao 1250, 968 và khu vực lân cận.

Hơn 40 năm trôi qua, thời gian làm hầm hào bị vùi lấp hoàn toàn, cây rừng mọc rậm rạp che khuất mọi dấu tích xưa. Để tìm lại chính xác vị trí đồng đội ngã xuống, những người lính hôm nay phải lần theo từng ký ức mờ nhạt của những nhân chứng lịch sử.

Một trong những người trở lại núi Bạc để trực tiếp chỉ đường, cung cấp thông tin là Cựu chiến binh Dương Việt Hồng, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, người trực tiếp tham gia trận chiến ngày 30-4-1984. Theo lời kể của ông, khi trận địa bị hỏa lực địch tấn công dữ dội, một số chiến sĩ bị thương nặng đã được đồng đội dìu vào hầm ẩn náu. Do hỏa lực địch quá mạnh làm sập hầm, toàn bộ đơn vị phải nhận lệnh rút lui nên không thể đưa những người bị thương ra ngoài kịp thời.

Cán bộ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và dân quân tham gia tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại núi Bạc.

Cùng với tìm kiếm thông tin từ các cựu chiến binh, cán bộ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn đến gặp các già làng, người cao tuổi ở các thôn bản. Từ đó, một manh mối quan trọng được tìm thấy, đó là ông Hầu Chứ Sùng, nguyên dân quân xã Bạch Đích, từng chốt gần núi Bạc. Ông cho biết, tại một hầm bị sập có bộ đội hy sinh và từng nhìn thấy dấu vết hài cốt. Từ những thông tin ấy, tổ tìm kiếm khoanh vùng căn hầm rộng khoảng 3m đã bị vùi lấp hoàn toàn. Đào xuống khoảng 1,5m thì phát hiện hài cốt. Mở rộng sang ngách hầm, phần hài cốt thứ hai tiếp tục được tìm thấy. Cùng với hài cốt của các anh là những di vật như chiếc bình tông, cây bút viết, đôi dép, đế giày, chiếc dây thắt lưng K82, vành mũ cứng và một số vật dụng sinh hoạt cá nhân.

Từ các tài liệu lịch sử lưu giữ và thông tin xác thực của nhân chứng, bước đầu cơ quan chức năng đã xác định danh tính hai liệt sĩ, gồm: Lỗ Trọng Sang, sinh năm 1957; quê quán: Thôn Phượng Mao, xã Tam Thanh, tỉnh Phú Thọ (trước đây); cấp bậc: Thượng úy; chức vụ: Phó Đại đội trưởng về Chính trị. Trần Xuân Vững, sinh năm 1961; quê quán: Xã Phú Cường, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội (trước đây); cấp bậc: Trung sĩ; chức vụ: Tiểu đội trưởng. Cả hai đồng chí đều thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 3, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Yên Minh (trước đây), anh dũng hy sinh ngày 30-4-1984 tại khu vực điểm cao 1250, sườn Nam Núi Bạc. Hiện Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh đang khẩn trương phối hợp với các cơ quan chức năng tiếp tục xác minh thông tin, tìm kiếm thân nhân và gia đình để có thêm cơ sở pháp lý, khoa học khẳng định chính xác danh tính.

Núi Bạc có địa hình hiểm trở, núi đá xen núi đất, bị chia cắt bởi vực sâu và hệ thống hang động phức tạp. Hơn một tháng qua, 9 cán bộ, chiến sĩ Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cùng 15 - 20 dân quân địa phương bám trụ, kiên trì lần theo từng sườn núi, khe đá, với hy vọng tìm thêm manh mối về những liệt sĩ còn nằm lại nơi đây.

Di vật của Liệt sĩ Lỗ Trọng Sang và Trần Xuân Vững.

Nhiều khu vực cách xa đường giao thông, cán bộ, chiến sĩ phải mang theo dụng cụ đào bới, nước uống, thiết bị chuyên dụng, vượt những con dốc trơn trượt để tiếp cận. Mưa rừng bất chợt, cây cối rậm rạp, côn trùng độc càng khiến công việc thêm gian nan.

Khó khăn hơn cả là sau hàng chục năm, dấu tích chiến trường đã đổi thay. Hầm hào sạt lở, đất đá bồi lấp, cây rừng phủ kín; những nhân chứng từng trực tiếp chiến đấu cũng ngày một ít đi. Bởi vậy, mỗi thông tin dù nhỏ đều được cán bộ Đội Tìm kiếm ghi chép, đối chiếu, khoanh vùng cẩn trọng.

Trung tá Hoàng Vũ Dũng, Đội phó Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ chia sẻ: Việc tìm thấy hai hài cốt liệt sĩ trong hầm sập vừa qua tiếp thêm niềm tin, động lực cho chúng tôi trên chặng đường phía trước. Bởi tại các điểm cao 1250, 968 và khu vực lân cận, vẫn còn những liệt sĩ chưa được tìm thấy. Chừng nào còn thông tin, còn manh mối, chúng tôi sẽ tiếp tục tìm kiếm.

Chiều xuống, mây mù lại phủ trắng sườn núi Bạc. Sau một ngày đào tìm giữa đá núi, cán bộ, chiến sĩ thu dọn cuốc xẻng, cẩn thận đánh dấu những vị trí sẽ tiếp tục khảo sát. Ngày mai, hành trình lại bắt đầu từ những tọa độ ấy, từ những manh mối còn dang dở.

Thanh Thủy