Trang bị kỹ năng số, giúp trẻ em chủ động bảo vệ mình trên không gian mạng

Chương trình hướng tới trang bị kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em trước những nguy cơ trên môi trường mạng.

Internet và các nền tảng số mở ra nhiều cơ hội học tập, sáng tạo, kết nối cho trẻ em, nhưng cũng đặt ra những thách thức ngày càng phức tạp như lừa đảo trực tuyến, giả mạo danh tính, dụ dỗ qua mạng, bắt nạt trực tuyến và xâm phạm dữ liệu cá nhân. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo còn khiến việc nhận diện hình ảnh, âm thanh và thông tin giả mạo trở nên khó khăn hơn.

Trong bối cảnh đó, bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không chỉ dừng ở việc cảnh báo nguy cơ hay hạn chế tiếp cận công nghệ, mà cần giúp các em hình thành kỹ năng nhận diện, phòng ngừa và ứng phó với những tình huống mất an toàn.

Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an phát biểu. (Ảnh: NCA)

Phát biểu tại chương trình, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an, nhấn mạnh yêu cầu trang bị cho trẻ em kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện rủi ro và khả năng tự chủ khi tham gia môi trường số.

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, hoạt động giáo dục an toàn số cần hướng tới rèn luyện kỹ năng thực tiễn, phù hợp với từng độ tuổi, giúp học sinh biết cách bảo vệ bản thân, bảo vệ bạn bè và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp nguy cơ. Công tác này cần được duy trì thường xuyên, có sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng và doanh nghiệp công nghệ, thay vì chỉ tập trung vào những buổi tuyên truyền riêng lẻ.

Đối với học sinh, Đại tá Hà Văn Bắc khuyến nghị thực hiện ba nguyên tắc: kiểm chứng trước khi tin, tỉnh táo khi chia sẻ và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cảm thấy không an toàn. Đây là những kỹ năng cơ bản giúp các em thận trọng trước thông tin chưa được xác thực, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng phó với các tình huống có nguy cơ bị lừa đảo, đe dọa hoặc xâm hại.

Bên cạnh việc trang bị kiến thức, việc tạo môi trường để trẻ em chủ động lên tiếng, chia sẻ những vấn đề gặp phải trên mạng cũng có ý nghĩa quan trọng. Khi phát hiện nguy cơ hoặc cảm thấy không an toàn, các em cần tìm đến cha mẹ, thầy cô giáo hoặc cơ quan có trách nhiệm để được hỗ trợ kịp thời.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế phát biểu. (Ảnh: NCA)

Tại chương trình, bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, cũng nhấn mạnh lợi ích của Internet đối với việc học tập, tiếp cận tri thức và khám phá thế giới của trẻ em. Tuy nhiên, để tận dụng những lợi ích đó, các em cần được trang bị kiến thức và kỹ năng phòng ngừa rủi ro.

Bà Nguyễn Thị Nga khuyến nghị học sinh chủ động lên tiếng khi gặp nguy cơ hoặc cảm thấy không an toàn trên môi trường mạng, tìm kiếm sự giúp đỡ từ cha mẹ, thầy cô giáo hoặc liên hệ Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Đây là kênh tiếp nhận thông tin, phản ánh từ trẻ em và gia đình khi cần hỗ trợ.

Theo bà, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý, nhà trường, gia đình và các tổ chức liên quan là điều kiện quan trọng để bảo vệ quyền trẻ em, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.

Kết hợp kiến thức với thực hành

Các học sinh Trường trung học cơ sở Nam Từ Liêm hưởng ứng Chương trình An toàn số cho em. (Ảnh: NCA)

Chương trình “Teen Safety School Tour 2026 - An toàn số cho em” được triển khai trong khuôn khổ Chiến dịch Vaccine số, do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), TikTok Việt Nam và MSD United Way Vietnam đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ và chỉ đạo của Cục An ninh mạng, Bộ Công an.

Chương trình dự kiến triển khai tại 10 trường học thuộc Hà Nội, Lào Cai, Thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Trị và Đà Nẵng từ tháng 10 đến tháng 12/2026, tiếp cận khoảng 9.000 học sinh và giáo viên.

Teen Safety School Tour 2026 được thiết kế theo phương pháp giáo dục lấy học sinh làm trung tâm, kết hợp ba trụ cột An toàn số - Sức khỏe số - Thiếu niên nói.

Ở trụ cột An toàn số, học sinh được hướng dẫn nhận diện những nguy cơ thường gặp như lừa đảo, giả mạo danh tính, dụ dỗ qua mạng, bắt nạt trực tuyến, xâm phạm quyền riêng tư và nội dung giả mạo bằng AI. Thông qua các tình huống thực tế, các em được thực hành kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân, xử lý tình huống và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Trụ cột Sức khỏe số giúp học sinh hình thành thói quen sử dụng công nghệ cân bằng, lành mạnh; biết quản lý thời gian trực tuyến, nhận diện tác động của mạng xã hội đối với cảm xúc, tâm lý và xây dựng những mối quan hệ tích cực.

Đặc biệt, trụ cột Thiếu niên nói tạo không gian để học sinh bày tỏ suy nghĩ, chia sẻ trải nghiệm và đề xuất giải pháp cho những vấn đề liên quan đến môi trường mạng. Qua đó, trẻ em không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà còn được khuyến khích tham gia xây dựng không gian số an toàn, tích cực.

Đáng chú ý, chương trình phát triển mạng lưới Đại sứ Vaccine số, sử dụng phương pháp giáo dục đồng đẳng để lan tỏa kiến thức an toàn số bằng ngôn ngữ gần gũi, phù hợp với lứa tuổi. Hoạt động này đồng thời tạo không gian để học sinh chia sẻ trải nghiệm, bày tỏ mối quan tâm và đề xuất giải pháp cho những vấn đề gặp phải trên môi trường mạng.

Các đại biểu tham gia chương trình “Teen Safety School Tour 2026 - An toàn số cho em”. (Ảnh: NCA)

Chương trình là một trong những hoạt động góp phần thực hiện mục tiêu của Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030” theo Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Việc tăng cường giáo dục kỹ năng số, mở rộng các kênh hỗ trợ và phát huy vai trò chủ động của trẻ em sẽ góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh, giúp các em không chỉ biết tự bảo vệ mình mà còn có thể tự tin học tập, sáng tạo và phát triển trong thế giới số.