Thúc đẩy nghiên cứu học thuật mật mã giữa Việt Nam với quốc tế

Sáng 22/8, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) phối hợp Viện Khoa học-Công nghệ Mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ tổ chức Trường hè IACR-VIASM về Mật mã năm 2026 (từ ngày 22-28/8). Chương trình nhận được sự tài trợ của Hiệp hội Nghiên cứu Mật mã Quốc tế (IACR), Phòng Nghiên cứu Mật mã Tiên tiến (ACR Lab) và Calif (Hoa Kỳ).

Dự lễ khai mạc có Phó Giáo sư Lê Minh Hà, Giám đốc điều hành VIASM, đại diện Ban Tổ chức; Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Ban Cơ yếu Chính phủ, đại diện đơn vị đồng tổ chức; Giáo sư Phan Dương Hiệu, Télécom Paris, Institut Polytechnique de Paris, Pháp, đại diện Ban Chương trình; và Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Kỳ, LIP6 (CNRS/Sorbonne Université), Pháp, đồng Trưởng ban tổ chức.

Trước đó, Trường hè IACR-SEAMS năm 2016 đã thu hút 71 người tham dự đến từ 17 quốc gia; Trường hè IACR-VIASM năm 2022 có 76 người tham dự đến từ 10 quốc gia. Những kết quả này cho thấy nhu cầu ổn định đối với các chương trình đào tạo chuyên sâu và vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam như một điểm kết nối học thuật trong khu vực.

Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ phát biểu khai mạc buổi lễ.

Phát biểu khai mạc buổi lễ, Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ nhấn mạnh, Trường hè Mật mã là hoạt động học thuật uy tín do Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán hỗ trợ tổ chức dưới sự bảo trợ của Hiệp hội Mật mã thế giới IACR, tiếp nối truyền thống hợp tác quý báu giữa hai bên kể từ Hội nghị ASIACRYPT năm 2016 và Trường hè Mật mã năm 2022 tổ chức tại Hà Nội - những sự kiện đã quy tụ nhiều nhà khoa học, chuyên gia mật mã hàng đầu thế giới cùng đông đảo học viên, sinh viên đến từ nhiều quốc gia. Đây là diễn đàn để các nhà nghiên cứu trẻ trong khu vực được trang bị nền tảng lý thuyết vững chắc, đồng thời tiếp cận những hướng nghiên cứu mới nhất của khoa học mật mã thế giới.

Theo Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Trường hè IACR-VIASM năm 2026 còn đánh dấu một bước phát triển mới. Trước đó, vào tháng 2/2026, Viện Khoa học công nghệ mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ cùng Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán đã thành lập phòng nghiên cứu chung - ACR Lab, dưới sự hỗ trợ về khoa học của Giáo sư Phan Dương Hiệu. Đây là sự kiện mở đầu rất có ý nghĩa đối với Phòng nghiên cứu mật mã ACR Lab.

Trước bối cảnh các cường quốc về khoa học và công nghệ trên thế giới đang gia tăng ảnh hưởng của mình trên nhiều lĩnh vực trọng yếu, trong đó mật mã hậu lượng tử được xem là một loại công nghệ cao đang được các nước lớn đẩy mạnh phát triển, dẫn dắt định hình lại toàn bộ hệ thống bảo mật thông tin toàn cầu, ảnh hưởng đến nhiều quốc gia, buộc các nước đang phát triển phải chạy theo và lệ thuộc. Vì vậy, Việt Nam rất cần được sự hỗ trợ, giúp đỡ của cộng đồng khoa học quốc tế.

"Với sự chuẩn bị chu đáo của Ban Tổ chức cùng đội ngũ giảng viên là các giáo sư, chuyên gia uy tín trong nước và quốc tế, Trường hè Mật mã năm 2026 sẽ mang lại nhiều kiến thức bổ ích, trở thành cầu nối thúc đẩy giao lưu, hợp tác nghiên cứu mật mã tại Việt Nam và các quốc gia lân cận, đồng thời tăng cường kết nối giữa cộng đồng toán học, khoa học máy tính và mạng lưới nghiên cứu mật mã quốc tế", Thiếu tướng Hồ Văn Hương khẳng định.

Chương trình năm nay quy tụ 150 học viên và nhà nghiên cứu tham dự, trong đó có 120 người Việt Nam và 30 người nước ngoài đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu tại tám quốc gia, gồm: Ấn Độ, Indonesia, Pháp, Malaysia, Trung Quốc, Uzbekistan, Philippines và Canada. Đối tượng chính là sinh viên đại học năm cuối, học viên cao học, nghiên cứu sinh và các nhà nghiên cứu trẻ; toàn bộ bài giảng được giảng dạy bằng tiếng Anh.

Việc quy tụ đại diện các cơ sở nghiên cứu, cơ quan chuyên môn và các chuyên gia quốc tế ngay tại phiên khai mạc thể hiện định hướng liên ngành của Trường hè. Mật mã ngày càng trở thành điểm gặp gỡ quan trọng giữa toán học và khoa học máy tính, đồng thời gắn trực tiếp với yêu cầu bảo vệ dữ liệu, truyền thông và hạ tầng số trong bối cảnh công nghệ lượng tử phát triển nhanh. Vì vậy, Trường hè không chỉ cung cấp kiến thức chuyên sâu mà còn tạo không gian để người học hình thành câu hỏi nghiên cứu, trao đổi với chuyên gia và xây dựng các kết nối hợp tác lâu dài.

Ban Tổ chức và Ban Chương trình Trường hè gồm: Phó Giáo sư Lê Minh Hà (VIASM); Giáo sư Phan Dương Hiệu (Télécom Paris, Institut Polytechnique de Paris, Pháp) và Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Kỳ (LIP6, CNRS/Sorbonne Université, Pháp), Tiến sĩ Đỗ Xuân Thành (Viện Khoa học-Công nghệ Mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ); và Giáo sư Khoa Nguyen (Trường đại học Wollongong, Australia).

Ban tổ chức và Ban Chương trình chụp ảnh lưu niệm cùng các giảng viên.

Với đội ngũ giảng viên gồm sáu chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực mật mã đang làm việc tại các cơ sở nghiên cứu và đại học ở Canada, Pháp và Hàn Quốc như: Ilaria Chilotti (DESILO, Seoul, Hàn Quốc); Claude Crépeau (École de technologie supérieure và Trường đại học McGill, Canada); Thomas Debris-Alazard (École Polytechnique, Palaiseau, Pháp); Alex Bredariol Grilo (LIP6, CNRS/Sorbonne Université, Pháp); Nguyễn Ngọc Kỳ (LIP6, CNRS/Sorbonne Université, Pháp); và Phan Dương Hiệu (Télécom Paris, Institut Polytechnique de Paris, Pháp).

Chương trình học thuật gồm ba khóa học chuyên sâu, gồm:

- Các giao thức mật mã nâng cao (Advanced Cryptographic Protocols), tập trung vào các nguyên lý và công cụ xây dựng những giao thức mật mã hiện đại, qua đó giúp học viên hiểu cách thiết kế, phân tích và chứng minh mức độ an toàn của các hệ thống mật mã phức tạp.

- Mật mã lượng tử (Quantum Cryptography), với nội dung đặt mật mã trong bối cảnh công nghệ lượng tử, làm rõ cả những khả năng mới mà cơ học lượng tử mang lại cho truyền thông an toàn và những thách thức đối với các giả định bảo mật truyền thống.

- Các khía cạnh toán học của kỹ thuật hậu lượng tử (Mathematical Aspects of Post-Quantum Techniques), giới thiệu nền tảng toán học của các kỹ thuật được phát triển nhằm duy trì an toàn thông tin trước năng lực tính toán của máy tính lượng tử, qua đó kết nối lý thuyết toán học với một trong những hướng nghiên cứu cấp thiết của mật mã hiện đại.

Bên cạnh các bài giảng chuyên sâu, chương trình cũng dành thời gian cho các báo cáo ngắn, tạo cơ hội để học viên giới thiệu nghiên cứu đang thực hiện, nhận phản hồi trực tiếp từ giảng viên và đồng nghiệp, đồng thời, thảo luận các vấn đề mở có thể phát triển thành hợp tác nghiên cứu trong tương lai.

Các đại biểu, học viên và các nhà nghiên cứu tham dự chương trình.

Thông qua mô hình trường học chuyên đề được tổ chức định kỳ, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán và các đối tác hướng tới nuôi dưỡng một cộng đồng nghiên cứu mật mã có chiều sâu tại Việt Nam và Đông Nam Á. Việc kết hợp bài giảng nền tảng, chủ đề nghiên cứu hiện đại, báo cáo của học viên và trao đổi trực tiếp với các chuyên gia quốc tế được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thế hệ trẻ tiếp cận chuẩn mực nghiên cứu quốc tế, phát triển năng lực độc lập và mở rộng mạng lưới hợp tác.