Thí điểm xe ba bánh điện, dẹp nạn xe tự chế

Xe ba bánh tự chế chở hàng hóa cồng kềnh trên phố. Ảnh: Hữu Chánh

Bộ Công an khẳng định, việc nghiên cứu loại phương tiện này không nhằm khôi phục mô hình xe ba bánh tự chế mà hướng tới một loại xe mới, đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường và được quản lý nghiêm ngặt. Đây cũng là bước đi cụ thể nhằm đẩy mạnh phát triển phương tiện sử dụng năng lượng xanh và thúc đẩy ngành sản xuất xe điện trong nước.

Đề án xuất phát từ nhu cầu thực tế nhằm cơ giới hóa các hoạt động đô thị vốn còn phụ thuộc nhiều vào lao động thủ công: Thu gom rác thải: Thay thế các phương tiện thô sơ tại các ngõ nhỏ vốn hạn chế về năng suất và khả năng chuyên chở. Hỗ trợ PCCC & CNCH: Trở thành phương tiện cơ động tại khu dân cư đông đúc, ngõ sâu - nơi xe chữa cháy chuyên dụng khó tiếp cận.

Xe sẽ trang bị các thiết bị phá dỡ, bình chữa cháy và dụng cụ sơ cứu để xử lý tình huống ban đầu. Phạm vi thí điểm: Dự kiến triển khai tại các thành phố lớn, khu vực mật độ dân cư cao, nhiều ngõ ngách; đồng thời nghiên cứu áp dụng tại khu vực hải đảo và địa bàn du lịch sinh thái.

Thực tế hiện nay, đa số xe ba bánh chở hàng trên địa bàn Hà Nội là xe tự chế “3 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không bảo đảm an toàn). Tuy dung tích xilanh chỉ khoảng 100cm3 nhưng các xe này thường xuyên chở quá tải, hệ thống phanh kém, trở thành những “tử thần di động” đe dọa người đi đường.

Thống kê của Phòng CSGT Công an TP Hà Nội, mỗi tháng đơn vị xử lý hàng trăm trường hợp vi phạm liên quan đến xe tự chế và chở hàng cồng kềnh. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn tái diễn sau mỗi đợt cao điểm. Thiếu tá Đặng Đình Hoàng (Cảnh sát giao thông Hà Nội) chia sẻ: “Người điều khiển đa phần là lao động nghèo, thường lấy lý do mưu sinh. Tuy nhiên, lực lượng chức năng kiên quyết tuyên truyền, xử lý vì không thể lấy lý do mưu sinh để gây nguy hiểm cho cộng đồng”.

Đồng tình với việc siết chặt quản lý, Tiến sĩ Khương Kim Tạo - chuyên gia giao thông nhận định, không thể chỉ dừng lại ở việc “đuổi bắt” trên đường mà cần các quy định pháp lý nghiêm khắc hơn như tịch thu phương tiện hoặc xử lý hình sự đối với các vi phạm cố tình để giải quyết dứt điểm.

Trao đổi với phóng viên, ông Đỗ Anh Tuấn - Trưởng ban Đào tạo và Huấn luyện (Hiệp hội PCCC&CNCH Việt Nam) đánh giá cao tính khả thi của đề án, ông Tuấn lưu ý việc triển khai cần được tính toán bài bản: Xác định rõ công năng: Xe ba bánh điện PCCC chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ cơ động ban đầu. Cần lượng hóa rõ ràng công suất động cơ, dung lượng pin, bán kính quay, tải trọng và các thiết bị mang theo. Hạ tầng và thiết kế: Thiết kế xe phải căn cứ trên dữ liệu thực tế về độ rộng ngõ ngách, nguồn nước, hạ tầng sạc và dự báo phát triển đô thị trong 10-15 năm tới. Cơ chế quản lý: Phải quy định rõ đơn vị quản lý, lực lượng vận hành, quy trình bảo dưỡng và cơ chế sạc/thay pin. Xe phải được đăng ký, đánh số và gắn thiết bị giám sát hành trình.

“Nếu không được quy hoạch kỹ lưỡng, đề án có thể tạo ra các sản phẩm không phù hợp, hiệu suất sử dụng thấp, dễ bị sử dụng sai công năng, gây lãng phí nguồn lực và vô tình phát sinh thêm “rác phương tiện” cho đô thị” - ông Tuấn nhấn mạnh.