Sớm nhân rộng mô hình bãi đỗ xe thông minh thu phí điện tử

Tuy nhiên, để đưa "dòng chảy số" này triển khai đồng bộ trên toàn quốc, hạ tầng giao thông tĩnh đang rất cần một “mã lệnh” chuẩn hóa mang tính chiến lược và đồng bộ từ các cấp quản lý.

Khơi thông dòng chảy chính sách

Thành công của mô hình giao thông tĩnh thông minh tại Hà Nội không phải kết quả ngẫu nhiên, mà là điểm hội tụ tất yếu của mạch chính sách liền lạc, nhất quán từ Trung ương đến địa phương. Bắt đầu từ tinh thần cốt lõi Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị với tầm nhìn đột phá về chuyển đổi số toàn diện, dòng chảy chính sách đã được cụ thể hóa bằng hành động thông qua Đề án 06 (Quyết định 06/2022/QĐ-TTg) của Chính phủ.

Ngày 15/4/2024, Sở Giao thông vận tải (nay là Sở Xây dựng) Hà Nội đã chủ trì phối hợp thí điểm ứng dụng công nghệ thu phí điện tử không dừng tại 7 điểm đỗ đầu tiên trong thành phố. Những tín hiệu tích cực ngay sau thời gian triển khai thí điểm chính là những bước đệm đầu tiên trong việc hiện đại hóa dịch vụ trông giữ xe trên địa bàn.

Bước ngoặt lớn nhất diễn ra vào đầu tháng 10/2024 khi Nghị định số 119/2024/NĐ-CP của Chính phủ về thanh toán điện tử trong giao thông chính thức có hiệu lực, tạo hành lang pháp lý để phát triển thanh toán điện tử trong giao thông như trông giữ xe, thu phí sân bay, cảng biển, đăng kiểm,... Khi Nghị định đi vào cuộc sống, người tham gia giao thông có thể thanh toán không dùng tiền mặt, tự động không dừng đối với hầu hết các loại phí trong giao thông. Đặc biệt, người dân có thể thanh toán dịch vụ giao thông trên cùng 1 ứng dụng và trải nghiệm sự hiện đại, thông minh, với tốc độ nhanh chóng như qua trạm thu phí.

Trên cơ sở pháp lý vững chắc ấy, Kế hoạch số 198 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội hướng tới cột mốc từ ngày 1/7/2026 thu phí điện tử không dừng 100% tại các bãi trông giữ xe chính là minh chứng cho một ý chí chính trị mạnh mẽ, quyết liệt đưa nghị quyết vào sâu rộng đời sống nhân dân.

Quyết sách đột phá ấy đã hiện thực hóa sâu sắc triết lý "Số hóa vị dân sinh" khi đưa công nghệ chạm đến những giao dịch đời thường nhất, lan tỏa từ các không gian mở ven đường đến từng tầng hầm chung cư đông đúc, kiến tạo nên thói quen văn minh mới cho người dân đô thị. Trong tiến trình này, các đơn vị công nghệ tại Việt Nam, với năng lực tự chủ giải pháp công nghệ cốt lõi, bảo đảm an toàn bảo mật, đã đóng vai trò là "cánh tay nối dài" quan trọng, đưa các nghị quyết từ văn bản kiến tạo nên thói quen văn minh mới cho người dân đô thị.

Từ quan điểm, mục tiêu đến những bước đi đúng đắn, quyết sách của Hà Nội đã mang lại lợi ích to lớn cho cả người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Giải pháp thu phí bãi đỗ bằng hình thức thanh toán điện tử đã tận dụng thành công hệ sinh thái của hơn 6 triệu phương tiện đã dán thẻ thu phí không dừng trên toàn quốc, giúp người dân tham gia giao thông trong nội đô mượt mà mà không cần cài đặt thêm ứng dụng mới.

Các chủ phương tiện dán thẻ thu phí không dừng có thể thanh toán dịch vụ giao thông trên cùng 1 ứng dụng.

Đánh giá về bước chuyển mình này, bà Trương Kiều Anh, Trưởng phòng Phát triển công nghệ (Sở Xây dựng Hà Nội) nhấn mạnh, việc triển khai ứng dụng công nghệ trong quản lý điểm đỗ mang lại rất nhiều lợi ích cho người dân và cơ quan quản lý. Thứ nhất, hệ thống kiểm soát 100% các giao dịch điện tử và xuất hóa đơn kết nối trực tiếp với cơ quan thuế, giúp triệt tiêu tình trạng thất thu ngân sách. Thứ hai, thông qua nguồn dữ liệu chia sẻ theo thời gian thực, thành phố nắm bắt chính xác khả năng đáp ứng và tình trạng sử dụng của từng bãi đỗ. “Từ đó, cơ quan quản lý có thể đưa ra các chính sách quy hoạch, điều tiết giao thông kịp thời và tận dụng tối đa hạ tầng sẵn có. Người dân có thể tra cứu tổng thể trên địa bàn thành phố có bao nhiêu bãi đỗ xe, địa chỉ ở đâu, giá ra sao, hiện trạng của bãi xe đó như thế nào", bà Kiều Anh nhận định.

Sớm nhân rộng dịch vụ

Thực tế vận hành chứng minh, việc chuyển đổi sang công nghệ thanh toán tự động đã giúp rút ngắn thời gian xử lý phương tiện ra/vào bãi từ 20-30 giây ở phương thức soát vé thủ công hoặc thẻ từ cũ, xuống chỉ còn dưới 3 giây. Việc triệt tiêu thời gian dừng chờ mua vé, thanh toán giúp giảm đáng kể lượng khí thải từ động cơ, trực tiếp giải quyết bài toán ùn tắc từ cửa ngõ thành phố đến nội đô. Việt Nam đang dần bắt kịp xu hướng của các đô thị thông minh trên thế giới khi biến thói quen thanh toán không tiền mặt thành một phản xạ tự nhiên của công dân số.

Anh Nguyễn Ngọc Nghĩa (trú tại phường Phú Thượng) vui vẻ chia sẻ: Trước đây, mỗi lần đưa xe vào các bãi đỗ khu vực trung tâm là một lần tôi căng thẳng bởi cảnh ùn ứ giờ cao điểm, hết loay hoay tìm bãi đỗ lại phiền toái với tìm tiền lẻ gửi xe. Từ khi bãi xe áp dụng công nghệ trừ tiền thẳng vào tài khoản giao thông VETC, tôi thấy rất thuận tiện.

Dù những tín hiệu vui từ các bãi xe mở đã khẳng định hiệu quả, thực tế quản lý đô thị hiện nay đang đặt ra một bài toán phức tạp và thách thức hơn: dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình "bãi mở" sang các "bãi kín" nơi tập trung lượng phương tiện khổng lồ như các khu chung cư, bệnh viện, trường học và trung tâm thương mại. Đây mới chính là những khu vực trọng điểm dễ xảy ra tình trạng tắc nghẽn giao thông cục bộ nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của cư dân.

Công nghệ thu phí điện tử áp dụng tại các bãi xe kín sẽ giúp triển khai nền tảng số dùng chung mang lại lợi ích to lớn cho người dân và cơ quan quản lý Nhà nước.

Hiện nay, cục diện giao thông tĩnh tại các tỉnh, thành phố lớn vẫn tồn tại độ lệch pha đáng kể về mặt hạ tầng và công nghệ. Nhiều bãi xe kín có cấu trúc quản lý khép kín, sử dụng các công nghệ thẻ từ nội bộ lạc hậu, không có khả năng chia sẻ dữ liệu hoặc liên thông dữ liệu với hệ thống thu phí điện tử không dừng bên ngoài. Điều này tạo ra những "ốc đảo công nghệ" biệt lập, gây lãng phí nguồn lực xã hội và cản trở mục tiêu xây dựng đô thị thông minh toàn diện.

Hơn thế nữa, việc ứng dụng công nghệ thu phí điện tử không dừng tiến sâu vào các bãi đỗ xe kín chính là hành động thiết thực nhằm hội tụ toàn bộ luồng dữ liệu giao thông tĩnh về một "đầu mối" quản lý tập trung, điều tiết hạ tầng theo thời gian thực, hỗ trợ đắc lực cho chính quyền các cấp trong công tác quản lý và vận hành xã hội.

Để không làm nghẽn mạch chiến lược số hóa diện rộng, việc ban hành một tiêu chuẩn công nghệ đồng bộ và quy định liên thông toàn quốc đối với hạ tầng thu phí điện tử không dừng tại các bãi đỗ đã trở thành một yêu cầu cấp bách hơn bao giờ hết. Các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là Bộ Công an, Bộ Xây dựng và chính quyền các địa phương cần phối hợp chặt chẽ để thể chế hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật này.

Một đô thị thông minh, hiện đại chắc chắn phải được xây dựng trên nền tảng dữ liệu và công nghệ số. Việc kết nối các bãi đỗ xe nội khu thành một mắt xích liên thông liền mạch trong mạng lưới hạ tầng số quốc gia không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là bước đi chiến lược để tối ưu hóa năng lực giao thông, hướng tới một xã hội số văn minh, an toàn và phát triển bền vững.