Phát huy vai trò, vị thế người cao tuổi

Những chính sách nhân văn, ưu việt

Một trong những chính sách quan trọng là Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ và chăm sóc sức khỏe nhân dân, đặt trọng tâm vào chăm sóc sức khỏe người cao tuổi trong bối cảnh già hóa dân số.

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng ban hành Chiến lược quốc gia về người cao tuổi tại Quyết định số 383/QĐ-TTg ngày 21/2/2025, Chỉ thị số 35/CT-TTg ngày 23/12/2025 của Thủ tướng về tăng cường công tác người cao tuổi và Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 6/3/2026 của Chính phủ đề cập việc thúc đẩy dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao dành cho người cao tuổi, một trụ cột cốt lõi của “kinh tế bạc”.

Ngoài ra, Luật Dân số 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) cũng đặt ra những yêu cầu về việc chăm lo cho đời sống người cao tuổi. Cụ thể, luật yêu cầu các cá nhân cần chủ động chuẩn bị cho tuổi già về sức khỏe, tài chính, tâm lý; tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; học tập, nâng cao kiến thức, kỹ năng nhằm duy trì sức khỏe thể chất, tinh thần và chức năng xã hội; đồng thời phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc người cao tuổi như tự chăm sóc, chăm sóc tại nhà và tại cộng đồng; phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi, gồm cả nhóm chăm sóc chính thức và không chính thức.

Gần đây nhất, Quyết định số 1116/QĐ-TTg ngày 22/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về sửa đổi, bổ sung Quyết định số 1579/QĐ-TTg ngày 13/10/2020 phê duyệt chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030. Theo quy định mới, từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất 1 lần/năm. Xã, phường, đặc khu có ít nhất một câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, phát triển mô hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày đạt ít nhất 20% vào năm 2030; tỉnh, thành phố có cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo hình thức xã hội hóa, có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa đạt 100% vào năm 2030…

Theo thống kê của Hội Người cao tuổi Việt Nam, tính đến tháng 9/2026, cả nước đã có hơn 3,53 triệu người cao tuổi hưởng bảo hiểm xã hội hằng tháng (bao gồm khoảng 2,35 triệu người hưởng lương hưu và 530.000 người hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội); đồng thời, Nhà nước cũng đang bảo đảm chính sách cho hơn 1,2 triệu người hưởng trợ cấp xã hội.

Công tác chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi được chú trọng, gần 15,7 triệu người có thẻ bảo hiểm y tế, hơn 69% được khám sức khỏe định kỳ và 80% được lập hồ sơ quản lý sức khỏe; vai trò của người cao tuổi tiếp tục được phát huy. Hơn 9 triệu người vẫn tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh; hơn 733.000 người tham gia công tác đảng, chính quyền, đoàn thể và hơn 1,1 triệu người tham gia giữ gìn an ninh trật tự.

Cùng với đó, gần 80.000 câu lạc bộ văn hóa, thể thao thu hút hơn 3 triệu người cao tuổi; hơn 9.000 câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau góp phần tăng cường gắn kết cộng đồng.

Còn nhiều thách thức

Bên cạnh hiệu quả đạt được thì vẫn còn nhiều thách thức như: tốc độ già hóa dân số nhanh đang tạo sức ép ngày càng lớn lên hệ thống y tế, an sinh xã hội, thị trường lao động và dịch vụ chăm sóc; người cao tuổi ở vùng sâu, vùng xa còn gặp nhiều khó khăn; cơ sở trợ giúp, dịch vụ chăm sóc chưa đáp ứng nhu cầu; nguồn lực xã hội hóa còn hạn chế; việc tiếp cận việc làm và chuyển đổi số của người cao tuổi vẫn gặp nhiều rào cản.

Sắp tới, Hội Người cao tuổi sẽ ưu tiên tập trung nguồn lực chăm lo đời sống của người cao tuổi ở khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi người cao tuổi còn nhiều khó khăn. Mục tiêu đặt ra là 100% cấp xã có Câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau và các câu lạc bộ phải thật sự hoạt động hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thiết thực của người cao tuổi. Đây là mô hình đã góp phần chăm sóc sức khỏe, tăng thu nhập, hỗ trợ người cao tuổi khó khăn và tạo môi trường sinh hoạt văn hóa, tinh thần cho hội viên.

Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình

Theo Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình, sắp tới, Hội Người cao tuổi sẽ ưu tiên tập trung nguồn lực chăm lo đời sống của người cao tuổi ở khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi người cao tuổi còn nhiều khó khăn. Mục tiêu đặt ra là 100% cấp xã có Câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau và các câu lạc bộ phải thật sự hoạt động hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thiết thực của người cao tuổi. Đây là mô hình đã góp phần chăm sóc sức khỏe, tăng thu nhập, hỗ trợ người cao tuổi khó khăn và tạo môi trường sinh hoạt văn hóa, tinh thần cho hội viên.

Ngoài ra, nhằm cải thiện đời sống cho người cao tuổi không có lương hưu hoặc có nguồn thu nhập thấp, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục tăng, Bộ Y tế đã đề xuất Chính phủ xem xét, điều chỉnh, nâng mức trợ cấp hưu trí xã hội để bảo đảm mức sống cho người cao tuổi. Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, trong đó theo đề xuất mới, độ tuổi được hưởng chính sách này có thể từng bước giảm xuống còn 70 tuổi, tạo thêm cơ hội bảo đảm an sinh cho người cao tuổi trong thời gian tới.

Nhiều hoạt động ý nghĩa được tổ chức nhân kỷ niệm 35 năm Ngày Quốc tế Người cao tuổi (1/10/1991-1/10/2026) và Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Nhân Tháng hành động vì người cao tuổi Việt Nam năm 2026 và kỷ niệm 35 năm Ngày Quốc tế Người cao tuổi (1/10/1991-1/10/2026), nhiều hoạt động ý nghĩa đã được triển khai trên khắp cả nước nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng trong công tác chăm sóc, phát huy vai trò, vị thế của người cao tuổi. Về vấn đề này, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về Người cao tuổi Việt Nam từng nhấn mạnh, nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là quan tâm, chăm lo, chăm sóc người cao tuổi thì nay cần chuyển mạnh sang nhìn nhận người cao tuổi là nguồn lực, là động lực cho sự phát triển bền vững. Đây phải là sự chuyển đổi thực chất trong tư duy, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang già hóa dân số nhanh, đòi hỏi cách tiếp cận mới, không chỉ coi người cao tuổi là đối tượng cần được hỗ trợ.