Hướng đến quản lý an toàn thực phẩm ngay từ khâu sản xuất đến thị trường

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, sau 15 năm thi hành, Luật An toàn thực phẩm đã đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện đã phát sinh một số tồn tại, vướng mắc bất cập. Đó là mô hình quản lý nhà nước còn phân tán, cắt khúc giữa nhiều bộ, ngành; phương thức quản lý thực phẩm không phù hợp thực tế và thông lệ quốc tế; dữ liệu còn phân mảnh, chưa hệ thống hóa từ Trung ương đến địa phương; còn khoảng trống pháp lý đối với hoạt động kinh doanh thực phẩm trên nền tảng thương mại điện tử…

Do vậy, việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm là hết sức cần thiết để đáp ứng công tác quản lý an toàn thực phẩm trong tình hình mới.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình bày báo cáo tóm tắt nội dung chính của dự án Luật An toàn thực phẩm tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: quochoi.vn)

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), gồm 9 Chương 74 Điều, với những nội dung thay đổi, trong đó quan trọng nhất là quản lý an toàn thực phẩm kiểm soát ngay từ khâu sản xuất ban đầu (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ) đến khi sản phẩm ra thị trường.

Dự thảo Luật quy định mức giới hạn mức tồn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm ngay từ khâu sản xuất ban đầu. Đồng thời, đặt ra yêu cầu về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong quá trình sơ chế, chế biến, sản xuất, kinh doanh, bảo quản, lưu thông, phân phối đến tay người tiêu dùng; quy định việc thực hiện việc giám sát, hậu kiểm trên thị trường trong quá trình lưu thông của thực phẩm.

Đặc biệt, có sự chuyển đổi mạnh mẽ tư duy, từ bị động sang chủ động trong công tác quản lý an toàn thực phẩm thông qua việc xây dựng hệ thống đánh giá, quản lý và truyền thông nguy cơ nhằm chủ động phòng ngừa, ngăn chặn sự cố; khi sự cố xảy ra thì truy xuất nguồn gốc, thu hồi và tiêu hủy thực phẩm không an toàn một cách nhanh chóng, hiệu quả thông qua bộ công cụ đánh giá nguy cơ do Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex) hướng dẫn mà nhiều quốc gia trên thế giới đã áp dụng.

Điểm thay đổi quan trọng khác trong dự thảo Luật lần này là việc quy định rõ nội dung hậu kiểm về đối tượng, nguyên tắc, biện pháp hậu kiểm cũng như trách nhiệm của đoàn kiểm tra, tần suất kiểm tra trên thị trường; khuyến khích Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội, hiệp hội ngành hàng, cộng đồng, nhân dân tham gia giám sát doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.

Đáng chú ý, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) cũng đã yêu cầu các cơ sở phải cập nhật kiến thức, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, bảo đảm địa điểm kinh doanh phải đáp ứng các điều kiện về an toàn thực phẩm, cũng như tăng cường vai trò của chính quyền địa phương trong việc kiểm tra, giám sát loại hình kinh doanh trên, đặc biệt là các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.

Để quản lý kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, dự thảo Luật quy định trách nhiệm của người bán hàng trên sàn thương mại điện tử, trách nhiệm của cơ sở giao đồ ăn trực tuyến, trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử để giám sát việc kinh doanh, truy xuất được nguồn gốc, trách nhiệm khi xảy ra ngộ độc hoặc nguy cơ mất an toàn.

Ngoài ra, trên cơ sở Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương đã được cấp có thẩm quyền thông qua. Trong dự thảo Luật đã quy định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm; Ủy ban nhân dân các cấp tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm trong phạm vi địa phương theo hướng thống nhất một đầu mối tại mỗi cấp.

Trong khi đó, các Bộ tiếp tục phối hợp thực hiện theo các quy định của pháp luật chuyên ngành và phân công của Chính phủ trong kiểm soát an toàn thực phẩm trong khâu sản xuất ban đầu; phòng chống thực phẩm giả, gian lận thương mại, kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử; công tác phòng ngừa đấu tranh phát hiện xử lý hành vi phạm pháp luật về thực phẩm…

Các đại biểu Quốc hội nghe Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan báo cáo tóm tắt nội dung dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. (Ảnh: quochoi.vn)

Bộ trưởng Đào Hồng Lan cũng cho biết, dự thảo Luật cũng đưa ra các xử lý trong trường hợp Luật An toàn thực phẩm và các Luật khác có xung đột pháp luật và xử lý những vướng mắc về mặt pháp lý như quy chuẩn, tiêu chuẩn, công bố hợp quy. Thay thế hoạt động “kiểm nghiệm” bằng hoạt động “thử nghiệm” để bảo đảm đồng bộ, thống nhất và phù hợp với các Luật hiện hành; sửa đổi, thay thế, bổ sung các thuật ngữ theo hướng dẫn của Ủy ban Tiêu chuẩn Thực phẩm quốc tế (Codex) và việt hóa cho phù hợp với thực tiễn quản lý.

Mặt khác, xây dựng quy định về nguyên tắc phân tích nguy cơ, trách nhiệm thi hành và lộ trình thực hiện để phân loại thực phẩm nguy cơ cao, nguy cơ thấp, trên cơ sở đó, thực hiện các biện pháp quản lý phù hợp như: xây dựng, ban hành quy định kỹ thuật về an toàn thực phẩm; kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu; truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm.