Petrovietnam: Tầm vóc doanh nghiệp năng lượng quốc gia

Từ những giọt dầu đầu tiên đến một hệ sinh thái công nghiệp-năng lượng quy mô lớn, Petrovietnam hôm nay không chỉ giữ lửa di sản mà đang đứng trước sứ mệnh kiến tạo những động lực tăng trưởng mới cho đất nước.

Từ những giọt dầu đầu tiên đến tầm vóc doanh nghiệp quốc gia

Nếu những năm đầu là hành trình tìm dầu giữa muôn vàn khó khăn, sự kiện khai thác tấn dầu thô đầu tiên tại mỏ Bạch Hổ ngày 26/6/1986 đã mở ra chương mới. Từ đây, Petrovietnam từng bước hình thành hệ sinh thái dầu khí đồng bộ từ thăm dò, khai thác đến khí, điện, lọc hóa dầu, phân bón và dịch vụ kỹ thuật, đồng thời mở rộng sang các lĩnh vực năng lượng mới.

Những công trình như Bạch Hổ, Đạm Phú Mỹ, Lọc dầu Dung Quất, các cụm khí- điện-đạm, hệ thống đường ống khí, cảng LNG... không chỉ là tài sản của doanh nghiệp, mà còn là những cấu phần quan trọng của nền công nghiệp hiện đại, góp phần tăng cường năng lực tự chủ năng lượng và thúc đẩy hình thành các trung tâm công nghiệp trên cả nước.

Bước chuyển lịch sử được đánh dấu bằng Quyết định số 733/QĐ-TTg ngày 9/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ, đổi tên Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam thành Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam. Tên gọi mới phản ánh không gian phát triển mới, hướng Petrovietnam trở thành doanh nghiệp công nghiệp-năng lượng tích hợp, giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng và tham gia kiến tạo các ngành công nghiệp mới.

Tầm vóc ấy trước hết được thể hiện qua những đóng góp cụ thể cho nền kinh tế. Sau nửa thế kỷ, doanh thu lũy kế của Tập đoàn đạt khoảng 605 tỉ USD, nộp ngân sách trên 142 tỉ USD. Trước năm 2000, Petrovietnam từng đóng góp tới 30% tổng thu ngân sách Nhà nước. Hiện nay, trong bối cảnh quy mô nền kinh tế lớn hơn nhiều, mức đóng góp vẫn đạt 8-9% tổng thu ngân sách, bình quân khoảng 160 nghìn tỉ đồng/năm và chiếm 80,3% tổng số nộp ngân sách của 18 tập đoàn, tổng công ty nhà nước.

Riêng 6 tháng đầu năm 2026, tổng doanh thu toàn Petrovietnam ước đạt 734,7 nghìn tỉ đồng, tăng 49% so với cùng kỳ; doanh thu hợp nhất đạt 445,4 nghìn tỉ đồng, tăng 39%; nộp ngân sách 88,9 nghìn tỉ đồng, tăng 27%. Giá trị đầu tư thực hiện đạt khoảng 27,5 nghìn tỉ đồng, tăng hơn 70%, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như thăm dò-khai thác, khí, điện, LNG và lọc hóa dầu.

Những con số này cho thấy Petrovietnam không chỉ là doanh nghiệp tạo ra doanh thu và lợi nhuận lớn, mà còn là một trong những lực lượng vật chất quan trọng của nền kinh tế, góp phần tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn.

Giữ vững “5 An” - Từ trách nhiệm kinh tế đến trách nhiệm quốc gia

Điểm đặc biệt làm nên tầm vóc Petrovietnam là hoạt động của Tập đoàn luôn gắn chặt với sứ mệnh bảo đảm “5 An” của quốc gia.

Trước hết là an ninh năng lượng, Petrovietnam hiện cung ứng khoảng 60-70% nhu cầu xăng dầu, 70-80% nhu cầu khí dân dụng và trên 10% sản lượng điện cả nước. Hệ thống khai thác dầu khí, đường ống, nhà máy điện, lọc hóa dầu và LNG tạo thành một chuỗi liên kết có vai trò đặc biệt trong duy trì nguồn cung năng lượng.

Một góc Nhà máy Đạm Cà Mau. (Nguồn ảnh: PVN)

Tiếp đó là an ninh kinh tế, với quy mô doanh thu và đóng góp ngân sách lớn, Petrovietnam là một “bộ đệm” quan trọng của nền kinh tế trước những biến động bên ngoài. Khi thị trường thuận lợi, Tập đoàn tạo nguồn thu và tích lũy; khi khó khăn, năng lực duy trì sản xuất, đầu tư và cung ứng các sản phẩm thiết yếu lại góp phần củng cố sức chống chịu của nền kinh tế.

An ninh lương thực được bảo đảm thông qua hệ thống sản xuất phân bón, đáp ứng 70% nhu cầu phân đạm trong nước (khoảng 2 triệu tấn/năm). Đây là minh chứng cho việc từ một nguồn tài nguyên dưới lòng đất, Petrovietnam đã phát triển thành chuỗi giá trị, góp phần ổn định nền nông nghiệp nước nhà.

An ninh quốc phòng, chủ quyền quốc gia trên biển lại là một giá trị đặc thù. Hoạt động dầu khí trên thềm lục địa không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn góp phần khẳng định và bảo vệ chủ quyền quốc gia. Các công trình dầu khí trên biển vì thế mang cả giá trị kinh tế, chiến lược và chủ quyền. Petrovietnam cũng bảo đảm cung ứng 100% nhiên liệu quốc phòng do Tập đoàn sản xuất cho các hoạt động an ninh, quốc phòng.

Với an sinh xã hội, Petrovietnam là doanh nghiệp dẫn đầu đạt mức thực hiện cao nhất. Chỉ riêng giai đoạn 2020-2025, Tập đoàn đã dành hơn 5,13 nghìn tỉ đồng cho công tác này, từ giáo dục, y tế, nhà ở đến hỗ trợ cộng đồng và các chương trình hướng tới phát triển con người. Đặc biệt, chương trình STEM Innovation Petrovietnam đã góp phần quan trọng vào ươm mầm nhân lực công nghệ cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong thế hệ trẻ Việt Nam.

Một doanh nghiệp tầm vóc quốc gia không chỉ được nhìn qua những năm tăng trưởng, mà còn ở khả năng đứng vững trước những thời điểm khó khăn. Petrovietnam đã trải qua nhiều cú sốc, từ khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997, giá dầu lao dốc giai đoạn 2014-2016 đến “khủng hoảng kép” Covid-19 và giá dầu giảm sâu năm 2020. Trong mỗi giai đoạn, Tập đoàn chủ động “Quản trị biến động”, tối ưu dòng tiền, kiểm soát chi phí, điều chỉnh sản xuất và tìm kiếm cơ hội trong khủng hoảng.

Gần đây, trước biến động địa chính trị tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn nguồn cung, Petrovietnam đã kích hoạt cơ chế ứng phó khẩn cấp, triển khai đồng bộ các kịch bản vận hành linh hoạt, đa dạng hóa nguồn cung dầu thô, tối ưu hóa toàn bộ chuỗi giá trị nhằm giữ vững an ninh năng lượng quốc gia.

Đó là một trong những giá trị lớn được tích lũy qua 65 năm: bản lĩnh đứng vững trước biến động và chủ động tạo ra trạng thái phát triển mới từ chính nghịch cảnh.

Từ giữ lửa di sản đến kiến tạo năng lượng quốc gia

Nếu di sản là nền tảng, thì những năm gần đây đang mở ra một chương phát triển mới của Petrovietnam. Tập đoàn không còn chỉ trong phạm vi dầu khí truyền thống, mà mở rộng sang LNG, điện, năng lượng tái tạo, hydrogen, ammonia xanh, nhiên liệu sinh học, điện gió ngoài khơi và các giải pháp giảm phát thải. Việc khởi động lại Nhà máy nhiên liệu sinh học Dung Quất để phục vụ triển khai xăng E10 là một thí dụ.

Đây cũng là lúc các nghị quyết lớn của Đảng mở ra không gian phát triển mới, đặt yêu cầu giải phóng nguồn lực, nâng cao năng lực tự chủ, phát huy vai trò dẫn dắt của các lực lượng kinh tế chủ lực. Với Petrovietnam, đó là quá trình chuyển từ một tập đoàn dầu khí truyền thống sang tập đoàn công nghiệp-năng lượng quốc gia, với vai trò rộng hơn trong nền kinh tế.

Nghị quyết 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế nhà nước xác định doanh nghiệp nhà nước phải là lực lượng vật chất quan trọng, tiên phong, dẫn dắt trong những ngành, lĩnh vực then chốt, trong đó có năng lượng. Để hiện thực hóa định hướng này, Petrovietnam lựa chọn đổi mới quản trị theo các nguyên tắc OECD, đồng thời xây dựng công cụ đánh giá mức độ trưởng thành quản trị để xác định những khoảng cách cần tiếp tục hoàn thiện.

Mục tiêu vào Fortune Global 500 của Petrovietnam cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất: không chỉ lớn hơn về doanh thu, mà mạnh hơn về năng suất, công nghệ, hiệu quả vốn, chất lượng tài sản và năng lực đổi mới sáng tạo. Vì vậy, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là những động lực then chốt giai đoạn 2026-2030.

Nghị quyết 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực. Petrovietnam đang thể hiện vai trò không chỉ “thực thi chính sách”, mà còn tham gia đồng hành kiến tạo chính sách từ thực tiễn sản xuất-kinh doanh.

Trong quá trình sửa đổi Luật Dầu khí vừa qua, Tập đoàn đã chủ động đề xuất nhiều nội dung liên quan đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền, hoàn thiện cơ chế hợp đồng dầu khí, chính sách ưu đãi cho các mỏ có điều kiện đặc thù, phát triển chuỗi giá trị và giảm phát thải khí nhà kính. Việc Luật Dầu khí (sửa đổi) được thông qua, với nhiều nội dung được hoàn thiện theo hướng tháo gỡ điểm nghẽn, tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn để nguồn lực dầu khí được khai thác, phát triển hiệu quả.

Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, đồng thời mở ra vai trò mới cho Petrovietnam: hạt nhân kết nối, dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp-năng lượng Việt Nam. Thực tế, nhiều dự án của Tập đoàn đang được triển khai theo hướng liên kết doanh nghiệp nhà nước, tư nhân, nhà đầu tư quốc tế, nhà thầu công nghệ và các tổ chức tài chính, qua đó hình thành chuỗi cung ứng và từng bước làm chủ công nghệ.

Trong khi đó, Nghị quyết 20-NQ/TW năm 2026 về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đặt Petrovietnam trước một không gian chiến lược rộng lớn hơn: biển không chỉ là nơi khai thác tài nguyên, mà còn là không gian phát triển công nghiệp, năng lượng, khoa học-công nghệ, logistics và bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Như vậy, các nghị quyết lớn đang tạo một “hệ quy chiếu” mới cho Petrovietnam: mạnh hơn về năng lực kinh tế, chủ động hơn về năng lượng, rộng hơn về không gian phát triển, hiện đại hơn về quản trị và cao hơn về năng lực cạnh tranh quốc tế.

Nếu 65 năm qua là quá trình tích lũy năng lực, thì giai đoạn tới phải là quá trình chuyển hóa năng lực thành sức mạnh quốc gia. Đó cũng là cách Petrovietnam hiện thực hóa 8 chữ vàng “Tiên phong-Vượt trội-Bền vững-Toàn cầu” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trao tặng và từng bước nâng tầm năng lực, thương hiệu Việt Nam trên bản đồ năng lượng thế giới.