Những tác động từ việc Thái Lan tăng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện nhập khẩu

Nhà máy BYD tại Thái Lan vừa xuất xưởng chiếc ô tô thứ 8 triệu. Ảnh: BYD

Theo quyết định được Nội các Thái Lan thông qua ngày 3-11, mức thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe điện chạy pin (BEV) nhập khẩu sẽ tăng từ 10% lên 35%. Với xe điện mở rộng phạm vi hoạt động (REEV), mức thuế tương ứng cũng tăng từ 15% lên 35%. Chính sách mới dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2027.

Đối tượng chịu tác động là những mẫu xe nhập khẩu không được sản xuất tại Thái Lan và không sử dụng linh kiện sản xuất trong nước. Trong khi đó, xe điện sản xuất tại Thái Lan tiếp tục được hưởng mức thuế tiêu thụ đặc biệt ưu đãi 2%.

Bộ Tài chính Thái Lan cho biết, việc điều chỉnh thuế nhằm tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn giữa doanh nghiệp nhập khẩu xe thành phẩm và những hãng đã đầu tư nhà máy, dây chuyền sản xuất tại nước này. Bangkok cũng muốn sử dụng chính sách thuế để thúc đẩy các hãng xe tăng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển chuỗi cung ứng linh kiện và tạo thêm việc làm cho lao động trong nước.

Theo Bloomberg, nhập khẩu ô tô điện chở khách của Thái Lan trong tháng 9-2026 tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm trước, trong đó Trung Quốc chiếm gần như toàn bộ nguồn cung. Riêng trong 9 tháng đầu năm, Thái Lan nhập khẩu khoảng 2,37 tỷ USD xe điện, với 96% đến từ Trung Quốc.

Quyết định mới được ban bố trong bối cảnh xe điện và xe hybrid đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn tại thị trường Thái Lan. Theo Hội đồng Đầu tư Thái Lan (BOI), các dòng xe điện, hybrid và hybrid sạc ngoài chiếm 55% tổng lượng ô tô đăng ký mới trong 7 tháng đầu năm 2026. Đây là lần đầu tiên nhóm xe điện hóa vượt xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống tại quốc gia này.

Thái Lan hiện là một trong những trung tâm sản xuất ô tô quan trọng nhất Đông Nam Á, với sự hiện diện của nhiều hãng xe Nhật Bản và Trung Quốc. Những năm gần đây, chính phủ nước này đã triển khai nhiều chương trình ưu đãi để thu hút các nhà sản xuất xe điện, trong đó có BYD và một số thương hiệu Trung Quốc khác. Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng của xe nhập khẩu cũng đặt ra thách thức đối với các doanh nghiệp đã đầu tư nhà máy và phát triển chuỗi cung ứng tại chỗ.

Chính sách mới có thể khiến các thương hiệu ô tô sản xuất tại Việt Nam gặp khó khi cạnh tranh tại Thái Lan. Ảnh: Hoàng Linh

Với chính sách mới, Thái Lan muốn chuyển từ một thị trường tiêu thụ xe điện nhập khẩu thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu mặt hàng này. Các doanh nghiệp không có kế hoạch đầu tư sản xuất tại nước này sẽ phải đối mặt với bất lợi về thuế, trong khi những hãng xây dựng nhà máy và sử dụng linh kiện nội địa có cơ hội duy trì lợi thế cạnh tranh. Chính phủ Thái Lan cũng đang xem xét cơ chế ưu đãi riêng cho các nhà đầu tư mới.

Đối với Việt Nam, chính sách này có thể tạo ra những tác động đáng chú ý. Trước hết, sự thay đổi tại Thái Lan có thể khiến cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư sản xuất ô tô điện trong khu vực Đông Nam Á trở nên quyết liệt hơn. Khi một trong những thị trường ô tô lớn nhất khu vực tăng rào cản thuế đối với xe nhập khẩu, các hãng xe Trung Quốc sẽ có thêm động lực mở rộng sản xuất tại những quốc gia có chính sách ưu đãi và điều kiện tiếp cận thị trường thuận lợi.

Việt Nam có thể hưởng lợi nếu tận dụng được cơ hội thu hút đầu tư vào sản xuất xe điện, pin và linh kiện. Tuy nhiên, đây cũng là sức ép không nhỏ, bởi Thái Lan đã có nền tảng công nghiệp phụ trợ, hệ thống nhà cung ứng và kinh nghiệm sản xuất ô tô lâu năm. Nếu không nhanh chóng nâng cao năng lực nội địa hóa, Việt Nam có nguy cơ tiếp tục đứng ngoài những chuỗi cung ứng có giá trị cao.

Một tác động khác là khi các hãng Trung Quốc đẩy mạnh sản xuất tại Thái Lan, xe thành phẩm từ những nhà máy này có thể tiếp cận các thị trường ASEAN thuận lợi hơn thông qua các hiệp định thương mại, với điều kiện đáp ứng quy tắc xuất xứ. Điều này chắc chắn tạo thêm sức ép cạnh tranh "trên sân nhà" đối với các nhà sản xuất hiện diện ở nước ta.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp đang lắp ráp và sản xuất xe ở Việt Nam cũng có thể gặp áp lực cạnh tranh khi tìm kiếm cơ hội kinh doanh tại thị trường Thái Lan. Chính sách thuế mới chắc chắn sẽ khiến nhiều tên tuổi phải được tính toán kỹ hơn phương tán xuất khẩu xe.