Những quy định đáng chú ý về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế từ tháng 9/2026

Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, từ tháng 9/2026, một số quy định mới liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và quản lý, chi trả các chế độ an sinh xã hội chính thức được triển khai.

Đáng chú ý là thay đổi quy trình liên thông cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi; chuyển đổi sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân thay mã số bảo hiểm xã hội trên các phần mềm nghiệp vụ; quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội và cơ chế sử dụng tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID để tiếp nhận lương hưu, trợ cấp và các khoản chi trả an sinh xã hội.

Thay đổi quy trình liên thông cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi

Từ ngày 1/9/2026, Nghị định số 301/2026/NĐ-CP ngày 30/7/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 63/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực.

Nghị định quy định việc thực hiện liên thông điện tử các thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi; đồng thời bổ sung việc cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 6 tuổi vào quy trình liên thông.

Thủ tục liên thông điện tử về đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế, cấp thẻ căn cước cho trẻ em dưới 6 tuổi; đăng ký khai tử, xóa đăng ký thường trú, giải quyết mai táng phí, tử tuất trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. (Ảnh: nhandan.vn)

Theo quy định mới, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Tư pháp tiếp nhận hồ sơ đăng ký khai sinh từ Cổng Dịch vụ công quốc gia. Thông báo hẹn trả kết quả giải quyết từng thủ tục trong quy trình liên thông được gửi cho người yêu cầu thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID hoặc tin nhắn điện thoại tự động của Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Thời gian giải quyết nhóm thủ tục liên thông đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi không quá 3 ngày làm việc kể từ khi các cơ quan có thẩm quyền nhận đầy đủ hồ sơ theo quy định; trường hợp phải xác minh thì không quá 5 ngày làm việc. Nếu người yêu cầu đồng thời lựa chọn thực hiện thủ tục cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi, thời hạn giải quyết thủ tục này không quá 5 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan có thẩm quyền nhận được hồ sơ điện tử từ Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Một điểm đáng chú ý khác là việc đồng bộ hồ sơ giữa các hệ thống phải được thực hiện chậm nhất không quá 10 phút ngay sau khi thủ tục được giải quyết. Cơ quan thực hiện thủ tục tiếp theo phải phản hồi trạng thái tiếp nhận trong thời gian không quá 2 giờ làm việc kể từ khi nhận được thông tin dữ liệu từ Cổng Dịch vụ công quốc gia. Quy định này góp phần tăng tính liên thông, rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế việc người dân phải thực hiện nhiều lần các thủ tục có liên quan.

Số định danh cá nhân/căn cước công dân thay mã số bảo hiểm xã hội

Từ ngày 1/9/2026, việc chuyển đổi sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân thay mã số bảo hiểm xã hội trên các phần mềm nghiệp vụ của Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Theo Kế hoạch số 3115/KH-BHXH ngày 13/8/2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam thực hiện chuyển đổi sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân thay mã số bảo hiểm xã hội và bộ mã quản lý trên các phần mềm nghiệp vụ. Quá trình chuyển đổi được triển khai theo hai giai đoạn, trong đó giai đoạn chuẩn hóa dữ liệu, chuẩn bị hệ thống được thực hiện từ ngày 15/8/2026 đến trước ngày 1/9/2026. Từ thời điểm ngày 1/9/2026, bắt đầu chuyển đổi dữ liệu và vận hành trên các hệ thống nghiệp vụ theo kế hoạch.

Việc chuyển đổi được thực hiện trên phạm vi toàn hệ thống, liên quan đến các phần mềm nghiệp vụ về thu và quản lý sổ, thẻ; xét duyệt chính sách; giao dịch bảo hiểm xã hội điện tử; ứng dụng bảo hiểm xã hội số VssID; kế toán tập trung; Hệ thống thông tin Giám định bảo hiểm y tế và các hệ thống khác có sử dụng mã số bảo hiểm xã hội, bộ mã quản lý.

Bảo hiểm xã hội Việt Nam nhấn mạnh, đây là thay đổi về phương thức định danh trên hệ thống, không làm thay đổi quá trình tham gia, dữ liệu đóng-hưởng, giá trị sử dụng thẻ bảo hiểm y tế cũng như quyền lợi khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế của người tham gia. Quá trình chuyển đổi phải bảo đảm chính xác, an toàn, đồng bộ, bảo toàn đầy đủ dữ liệu và lịch sử tham gia, hưởng các chế độ, chính sách; không làm gián đoạn hoạt động nghiệp vụ và không ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia, người hưởng.

Đối với người tham gia, việc chuyển đổi chủ yếu được thực hiện trên hệ thống của cơ quan bảo hiểm xã hội. Bảo hiểm xã hội Việt Nam khuyến nghị người tham gia chủ động theo dõi thông tin trên ứng dụng VssID và sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân theo hướng dẫn sau khi quá trình chuyển đổi được thực hiện.

Quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Sản xuất tại một doanh nghiệp ở Khu công nghiệp Biên Hòa 2, tỉnh Đồng Nai. (Ảnh: THIÊN VƯƠNG)

Từ ngày 10/9/2026, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng sẽ có hiệu lực. Đây là một trong những quy định đáng chú ý đối với người sử dụng lao động, người lao động và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Nghị định gồm 6 chương, 68 điều, quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt và việc thi hành các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả trong các lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, các hình thức xử phạt chính gồm cảnh cáo hoặc phạt tiền. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật vi phạm hành chính, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc trục xuất người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

Nghị định số 283/2026/NĐ-CP đồng thời thay thế Nghị định số 12/2022/NĐ-CP kể từ ngày có hiệu lực. Đối với các hành vi vi phạm xảy ra và kết thúc trước thời điểm Nghị định mới có hiệu lực nhưng được phát hiện hoặc đang được xem xét, giải quyết sau đó, việc xử lý được thực hiện theo quy định có hiệu lực tại thời điểm thực hiện hành vi; đối với hành vi xảy ra trước nhưng vẫn đang tiếp diễn khi Nghị định mới có hiệu lực thì áp dụng quy định của Nghị định số 283/2026/NĐ-CP.

Có thể nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID

Từ ngày 28/9/2026, sẽ áp dụng cơ chế sử dụng tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP ngày 13/8/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử.

Theo quy định mới, tài khoản hưởng an sinh xã hội là thông tin định danh trên ứng dụng định danh quốc gia, cho phép chủ thể danh tính điện tử tích hợp thông tin tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp.

Đáng chú ý, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội thực hiện chi trả các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp khác từ ngân sách nhà nước bằng hình thức chuyển khoản đến tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng định danh quốc gia. Tuy nhiên, trường hợp người thụ hưởng chưa tạo lập tài khoản hưởng an sinh xã hội và chưa có văn bản ủy quyền tiếp nhận thì vẫn thực hiện chi trả theo các hình thức khác theo quy định.

Tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID không phải là một loại tài khoản ngân hàng độc lập. VNeID đóng vai trò là nền tảng định danh, nơi người dân có thể tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động của mình để phục vụ việc tiếp nhận các khoản chi trả an sinh xã hội.

Việc bổ sung cơ chế này tạo thêm phương thức kết nối, chi trả các chế độ an sinh xã hội trên nền tảng số, góp phần nâng cao tính thuận tiện, minh bạch và an toàn trong quá trình chi trả lương hưu, trợ cấp và các khoản hỗ trợ cho người thụ hưởng.