Những chính sách nhân văn chăm lo đời sống người cao tuổi

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã ký Quyết định số 1116/QĐ-TTg ngày 22/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung Quyết định số 1579/QĐ-TTg ngày 13/10/2020 phê duyệt chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030.

Theo quy định mới, từ năm 2026, người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất mỗi năm một lần. Xã, phường, đặc khu có ít nhất một câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi, phát triển mô hình cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày đạt ít nhất 20% vào năm 2030; tỉnh, thành phố có cơ sở chăm sóc người cao tuổi theo hình thức xã hội hóa, có bệnh viện lão khoa hoặc bệnh viện đa khoa có chuyên khoa lão khoa đạt 100% vào năm 2030.

Bên cạnh đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 168/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Dân số 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026).

Đáng chú ý là mô hình chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng, thuộc trạm y tế cấp xã, hoạt động theo hình thức “sáng đi, tối về”, nhằm hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi ngay tại địa phương. Người cao tuổi sẽ được giao lưu, tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, dưỡng sinh; được hướng dẫn kỹ năng tự chăm sóc sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật…

Tại Hà Nội, phường Long Biên là địa phương đầu tiên thí điểm mô hình “Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi”. Sau gần một tháng vận hành, hơn 280 lượt người đã đến tham quan, trải nghiệm và 18 người đăng ký tham gia thường xuyên. Cơ sở cũng đã thực hiện 280 lượt theo dõi sức khỏe, cập nhật 280 hồ sơ sức khỏe điện tử, tổ chức hàng chục buổi luyện tập dưỡng sinh, yoga, phục hồi chức năng và phục vụ hàng trăm suất ăn bảo đảm dinh dưỡng bán trú. Tại đây, ban ngày, người cao tuổi được chăm sóc trong môi trường an toàn, có cán bộ y tế theo dõi và tham gia các hoạt động phù hợp thể trạng, cuối ngày trở về sinh hoạt cùng gia đình, con cháu.

Bà Nguyễn Thị Múi (phường Long Biên), đã 82 tuổi. Trước đây, hằng ngày, khi các con đi làm, bà thường ở nhà một mình và phải tự chăm sóc bản thân. Tuổi cao, sức yếu, cho nên ngoài việc khó khăn trong sinh hoạt cá nhân, bà thường xuyên cảm thấy cô đơn vì không có người trò chuyện. Từ ngày được con đưa đến cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày, bà được nhân viên cơ sở chăm sóc tận tình và được giao lưu với nhiều người cao tuổi khác. Tinh thần bà vì thế cũng vui vẻ, thoải mái hơn. Anh Nguyễn Văn Hà, con trai bà Múi chia sẻ, lúc trước để mẹ ở nhà một mình, anh luôn thấp thỏm không yên, làm việc cũng bị phân tâm. Nhưng, từ lúc đưa mẹ đến cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày của phường, anh và gia đình rất phấn khởi, an tâm.

Khác với hình thức chăm sóc nội trú, mô hình “sáng đi, tối về” giúp người cao tuổi vừa được theo dõi sức khỏe, chăm sóc chuyên môn, vừa duy trì cuộc sống trong môi trường gia đình. Bà Vũ Thu Hà, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cho biết, công tác chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi cần được quan tâm, chú trọng hơn nữa. Cơ sở chăm sóc sức khỏe ban ngày tại phường Long Biên bước đầu cho thấy hiệu quả tích cực. Thời gian tới, thành phố thống nhất chuẩn hóa tên gọi thành “mô hình chăm sóc người cao tuổi” với mục tiêu giúp người cao tuổi sống vui, sống khỏe. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cũng yêu cầu các đơn vị tiếp tục vận hành, rà soát, hoàn thiện cơ chế, quy trình và tổng kết thực tiễn trong tháng 7 trước khi triển khai diện rộng.

Nhiều tỉnh, thành phố khác trên cả nước cũng đồng loạt triển khai mạnh mẽ công tác chăm sóc người cao tuổi. Phần lớn các địa phương đều sử dụng trụ sở công dôi dư để cải tạo thành địa điểm chăm sóc. Nhằm cải thiện đời sống cho người cao tuổi không có lương hưu hoặc có nguồn thu nhập thấp, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tiếp tục tăng, Bộ Y tế đã đề xuất Chính phủ xem xét, điều chỉnh, nâng mức trợ cấp hưu trí xã hội. Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội, trong đó theo đề xuất mới, độ tuổi được hưởng chính sách này có thể từng bước giảm xuống còn 70 tuổi, tạo thêm cơ hội bảo đảm an sinh cho người cao tuổi trong thời gian tới. Bên cạnh đó, người hưởng hưu trí xã hội được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và hỗ trợ chi phí mai táng khi qua đời.