Năm trụ cột đo lường sự phát triển ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam

Bộ chỉ số được xây dựng nhằm theo dõi toàn diện quá trình phát triển của ngành, từ quy mô doanh thu, vốn đầu tư đến năng lực làm chủ công nghệ, thiết kế chip, sản xuất, đóng gói, kiểm thử và giá trị thực sự được tạo ra tại Việt Nam.

Không chỉ đo doanh thu

Ở trụ cột quy mô kinh tế, Bộ chỉ số theo dõi tổng doanh thu của ngành công nghiệp bán dẫn, bao gồm nghiên cứu, phát triển, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử sản phẩm bán dẫn và các hoạt động cung cấp dịch vụ, sản xuất thiết bị, máy móc, công cụ, nguyên vật liệu phục vụ ngành.

Điểm đáng chú ý là chỉ số về tỷ lệ giá trị gia tăng tại Việt Nam. Chỉ số này phản ánh phần giá trị được tạo ra từ hoạt động nghiên cứu, phát triển, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử và các khâu phụ trợ trong nước, thay vì chỉ nhìn vào tổng doanh thu của ngành.

Giá trị gia tăng trong nước được xác định từ nhiều cấu phần như chi phí nghiên cứu và phát triển thực hiện tại Việt Nam, chi phí lao động trong nước, giá trị đầu vào từ nhà cung ứng Việt Nam, khấu hao tài sản tại Việt Nam và giá trị quyền sở hữu trí tuệ được tạo ra, bảo hộ trong nước.

Trụ cột này cũng theo dõi tổng vốn đầu tư đã được giải ngân vào ngành công nghiệp bán dẫn.

Theo dõi chip từ thiết kế đến thương mại hóa

Trụ cột công nghệ và nghiên cứu, phát triển tập trung đo năng lực tạo ra công nghệ. Các chỉ số gồm số lượng bằng độc quyền sáng chế, giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả phần mềm trong lĩnh vực bán dẫn, tỷ lệ chi cho nghiên cứu và phát triển (R&D), số lượng hợp đồng, dự án R&D và chuyển giao công nghệ.

Bộ chỉ số cũng theo dõi số lượng thiết kế chip chuyên dụng đã được sản xuất thử và thương mại hóa, cùng số phòng thí nghiệm phục vụ nghiên cứu, đào tạo bán dẫn được đưa vào hoạt động.

Ở trụ cột năng lực sản xuất, các chỉ số phản ánh số lượng doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển và thiết kế sản phẩm bán dẫn; số nhà máy chế tạo chip; nhà máy đóng gói, kiểm thử; lượng tấm wafer được sản xuất tại Việt Nam và số sản phẩm bán dẫn được đóng gói, kiểm thử trong nước.

Qua đó, năng lực ngành bán dẫn không chỉ được nhìn qua số lượng doanh nghiệp hay dự án đầu tư, mà còn được đánh giá bằng những sản phẩm thực tế đi qua các khâu thiết kế, sản xuất thử, chế tạo, đóng gói và thương mại hóa.

Đo cả nhân lực và doanh nghiệp phụ trợ

Với trụ cột nhân lực, Bộ chỉ số không chỉ tính tổng số lao động trong ngành mà còn theo dõi số nhân lực có trình độ đại học trở lên, số giảng viên được đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về bán dẫn và số người được đào tạo để có khả năng tham gia ngành.

Số người tốt nghiệp chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ chuyên sâu về vi mạch bán dẫn cũng được đưa vào hệ thống theo dõi.

Trong khi đó, trụ cột hệ sinh thái và hạ tầng tập trung vào số lượng doanh nghiệp phụ trợ, số khu chức năng có hạ tầng kỹ thuật phù hợp với công nghiệp bán dẫn, đồng thời theo dõi quy mô và giá trị gia tăng nội địa của ngành công nghiệp điện tử Việt Nam.

Cục Công nghiệp công nghệ thông tin được giao chủ trì thu thập, tổng hợp dữ liệu; xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu về doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bán dẫn.

Bộ chỉ số sẽ tiếp tục được rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung để phù hợp với thực tiễn phát triển của ngành.

Khoảng 20 nhóm chip sẽ được ưu tiên đặt hàng

Liên quan đến định hướng phát triển công nghiệp bán dẫn, tại Hội thảo “Thách thức và giải pháp thúc đẩy phát triển chip bán dẫn chuyên dụng tại Việt Nam”, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết dự kiến sẽ ban hành danh mục khoảng 20 nhóm chip chuyên dụng được Nhà nước ưu tiên đặt hàng.

Các nhóm chip được tập trung gồm trí tuệ nhân tạo, điện toán biên, viễn thông thế hệ mới, cảm biến, Internet vạn vật, điện tử công suất và bảo mật phần cứng.

Theo ông Tuấn, danh mục này sẽ tạo tín hiệu thị trường rõ ràng để doanh nghiệp định hướng hoạt động nghiên cứu và đầu tư.

Nhà nước cũng sẽ xây dựng chương trình hỗ trợ xuyên suốt từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất thử, đo kiểm đến thương mại hóa. Thay vì chỉ tài trợ nghiên cứu, chính sách mới hướng tới chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp trong giai đoạn đầu, đồng thời quản lý theo các kết quả kỹ thuật cụ thể.

Một giải pháp khác là sử dụng các dự án đầu tư công, chương trình chuyển đổi số quốc gia và dự án hạ tầng trọng điểm làm “khách hàng đầu tiên” cho chip Việt Nam.

Cách tiếp cận này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn nhất của quá trình thương mại hóa, nhưng vẫn phải đáp ứng những tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng.

Cùng với đó, việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, phòng thử nghiệm, cơ chế chứng nhận và đánh giá độ tin cậy sẽ tạo nền tảng để sản phẩm bán dẫn Việt Nam đủ điều kiện cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.