Kết nối những xu hướng vật liệu định hình công nghệ tương lai

Những xu hướng nghiên cứu mới cùng cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu đã được các chuyên gia quốc tế phân tích, chia sẻ tại Hội nghị quốc tế về Sáng tạo và Công nghệ Vật liệu (ICMIT 2026).

Đây cũng là nội dung được nhiều chuyên gia, nhà khoa học quốc tế chia sẻ tại Hội nghị quốc tế về Sáng tạo và Công nghệ Vật liệu (ICMIT 2026) do Trường đại học VinUni phối hợp Quỹ Đổi mới sáng tạo Vingroup (VinIF) và Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) tổ chức.

“Chìa khóa” rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến ứng dụng thực tiễn

Hội nghị ICMIT 2026 do Giáo sư Phan Mạnh Hưởng, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Công nghệ vật liệu (CMIT), Trường đại học VinUni và Giáo sư Sir Kostya Novoselov, Giám đốc Viện Vật liệu thông minh thuộc Đại học Quốc gia Singapore (NUS), chủ nhân Giải Nobel Vật lý năm 2010 và là thành viên chủ chốt của Hội đồng Giải thưởng VinFuture đồng chủ tọa.

Giáo sư Sir Kostya Novoselov cho biết: Những thách thức lớn của thế kỷ XXI như chuyển đổi năng lượng, phát triển vật liệu tiên tiến, trí tuệ nhân tạo và công nghệ lượng tử đang đặt ra yêu cầu tăng cường hợp tác giữa các quốc gia, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, các diễn đàn học thuật quốc tế chất lượng cao được xem là môi trường quan trọng thúc đẩy trao đổi tri thức, hình thành các đột phá khoa học và đẩy nhanh quá trình chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành các giải pháp phục vụ phát triển kinh tế-xã hội.

Đồng thời, sự kết nối giữa giới nghiên cứu, các cơ sở đào tạo và khu vực công nghiệp được xác định là yếu tố then chốt để rút ngắn khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến ứng dụng thực tiễn, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ.

Giáo sư Phan Mạnh Hưởng phát biểu chào mừng. (Ảnh: VinUni)

Theo Giáo sư Phan Mạnh Hưởng, ICMIT 2026 được tổ chức trong bối cảnh thế giới đang bước vào giai đoạn tái định hình các công nghệ nền tảng và công nghệ chiến lược nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế bền vững, bảo đảm an ninh công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hội nghị không chỉ mang đến cơ hội cập nhật những xu hướng khoa học-công nghệ mới nhất mà còn giúp Việt Nam đánh giá rõ hơn những lợi thế, thách thức và cơ hội trong quá trình xây dựng chiến lược phát triển các lĩnh vực công nghệ trọng điểm, nhất là trong bối cảnh triển khai các định hướng lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia

Một trong những nội dung được quan tâm tại hội nghị là làm thế nào để rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu cơ bản đến ứng dụng thực tiễn. Đây được xem là yếu tố quan trọng để chuyển hóa các kết quả nghiên cứu thành công nghệ, sản phẩm và giá trị kinh tế, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Cơ hội từ vật liệu chiến lược và những đột phá khoa học mới

Trong lĩnh vực vật liệu hiếm và chuỗi cung ứng công nghệ cao, Giáo sư Laura Lewis (Đại học Northeastern, Hoa Kỳ) đã chia sẻ bức tranh tổng quan về lịch sử hợp tác nghiên cứu đất hiếm tại Việt Nam, đồng thời phân tích những biến động địa chính trị đang tác động mạnh mẽ đến cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo bà, đất hiếm và các vật liệu chiến lược đang trở thành yếu tố then chốt trong cạnh tranh công nghệ giữa các quốc gia, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo, điện tử công suất, xe điện và quốc phòng. Những biến động trong kiểm soát nguồn cung, chế biến và công nghệ tinh luyện đang tạo ra áp lực lớn đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Giáo sư Laura Lewis trình bày báo cáo tổng quan về vật liệu đất hiếm, cơ hội và thách thức và các lợi thế của Việt Nam.

Bên cạnh đó, Giáo sư Laura Lewis cũng giới thiệu những tiến bộ đáng chú ý trong công nghệ tổng hợp nam châm Tetrataenite - vật liệu tiềm năng có khả năng thay thế nam châm đất hiếm truyền thống. Công nghệ này được đánh giá có thể mở ra hướng đi mới nhằm giảm sự phụ thuộc vào các nguyên tố đất hiếm chiến lược, đồng thời thúc đẩy phát triển các vật liệu từ tính hiệu suất cao theo hướng bền vững hơn.

Theo nhận định của bà, Việt Nam sở hữu tiềm năng đáng kể về trữ lượng đất hiếm, đặc biệt là đất hiếm nặng - loại vật liệu đóng vai trò quan trọng trong các công nghệ tương lai. Việc phát triển năng lực nghiên cứu, chế biến sâu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu sẽ giúp Việt Nam nâng cao vị thế trong lĩnh vực vật liệu chiến lược, đồng thời đóng góp vào sự ổn định và đa dạng hóa chuỗi cung ứng công nghệ cao trên thế giới.

Một trong những kết quả khoa học nổi bật khác được trình bày tại hội nghị đến từ Giáo sư Xiaodong Xu (Đại học Washington, Hoa Kỳ), với những phát hiện đột phá liên quan hiệu ứng Hall dị thường lượng tử phân số trong điều kiện không cần từ trường ngoài.

Kết quả này được xem là bước tiến quan trọng trong lĩnh vực vật lý vật chất ngưng tụ và vật liệu tô-pô, mở ra hướng tiếp cận mới đối với các trạng thái lượng tử chưa từng được quan sát trước đây.

Giáo sư Xiaodong Xu trình bày báo cáo tổng quan về những khám phá mới về hiệu ứng Hall dị thường lượng tử, có tiềm năng ứng dụng trong công nghệ điện tử thế hệ mới.

Khám phá của Giáo sư Xiaodong Xu không chỉ mang ý nghĩa nền tảng trong việc mở rộng hiểu biết về các pha lượng tử của vật chất mà còn tạo ra triển vọng ứng dụng rộng lớn trong công nghệ điện tử thế hệ mới. Đặc biệt, nghiên cứu này mở đường cho việc phát triển các bóng bán dẫn tô-pô có khả năng hoạt động với mức tiêu thụ năng lượng cực thấp, hướng tới các hệ thống điện tử gần như không tiêu hao năng lượng.

Về dài hạn, những tiến bộ này được kỳ vọng sẽ đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển của các kiến trúc tính toán tương lai, bao gồm mạng Internet thế hệ mới có hiệu suất vượt trội và các hệ thống máy tính lượng tử, nơi thông tin được xử lý dựa trên các nguyên lý lượng tử và tô-pô thay vì các cơ chế điện tử truyền thống.

Song song với Hội nghị quốc tế về Sáng tạo và Công nghệ Vật liệu (ICMIT 2026), Diễn đàn Khoa học vật liệu cho công nghiệp (Advanced Materials Science for Industry) cũng được tổ chức như một không gian đối thoại và hợp tác giữa các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu với cộng đồng nghiên cứu trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến.

Các đại biểu tham dự ICMIT 2026.

Diễn đàn hướng tới mục tiêu kết nối nhu cầu thực tiễn của ngành công nghiệp với năng lực nghiên cứu khoa học, từ đó cùng giải quyết những thách thức công nghệ mang tính chiến lược của hiện tại và tương lai.

Tại diễn đàn, các chuyên gia đến từ những tập đoàn công nghệ quốc tế như Marvell, Corning và KORAM đã chia sẻ về các công nghệ nền tảng đang định hình sự phát triển của các ngành công nghiệp thế hệ mới. Các tham luận cũng cho thấy tầm quan trọng của việc tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và nhu cầu của doanh nghiệp trong quá trình phát triển khoa học-công nghệ.

Diễn đàn Khoa học vật liệu cho công nghiệp tại ICMIT 2026 đánh dấu một bước tiến mới trong việc xây dựng cơ chế kết nối hiệu quả giữa nghiên cứu và sản xuất, giữa phòng thí nghiệm và thị trường. Đây cũng là một trong những diễn đàn khoa học-doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam trong lĩnh vực đổi mới công nghệ vật liệu được tổ chức theo hướng chuyên nghiệp, thực chất và định hướng giải quyết các bài toán chiến lược.

Những trao đổi và cam kết hợp tác tại diễn đàn được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, phát triển các công nghệ lõi và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.​