Kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam với mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu

Ngày 21/8, hội thảo quốc tế “Startup ở bối cảnh quốc tế”, trong khuôn khổ chuỗi hoạt động Vietnam Startup Community Day 2026 với chủ đề “Stories, Lessons and Future” (Câu chuyện, Bài học và Tương lai), diễn ra tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, Hà Nội.

Vietnam Startup Community Day 2026 quy tụ gần 1.000 đại biểu, với lần đầu tiên tổ chức phiên hội thảo quốc tế có sự tham gia của các diễn giả đến từ Trung Quốc, Singapore và Canada. Các tham luận tập trung chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ startup phát triển và từng bước mở rộng ra thị trường quốc tế.

Bên cạnh các phiên hội thảo, sự kiện có 20 gian hàng triển lãm startup, các workshop và chương trình kết nối đầu tư, tạo cơ hội để các doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm đối tác và tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ.

Bên cạnh các phiên hội thảo, sự kiện có 20 gian hàng triển lãm startup, các workshop và chương trình kết nối đầu tư. (Ảnh: TG)

Hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam chuyển sang giai đoạn mới

Theo Báo cáo Chỉ số Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo toàn cầu 2026 (Global Startup Ecosystem Index) của StartupBlink, Việt Nam tăng 5 bậc, lên vị trí thứ 50 toàn cầu - thứ hạng cao nhất kể từ khi bảng xếp hạng được công bố.

Giá trị hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam tăng 67,9%, cao hơn đáng kể mức tăng trưởng trung bình 17,5% của Top 100 hệ sinh thái toàn cầu và cao nhất tại Đông Nam Á. Việt Nam tiếp tục đứng thứ 5 Đông Nam Á và thứ 10 tại châu Á.

Những kết quả này cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang có bước chuyển quan trọng. Từ chỗ tập trung chủ yếu vào khuyến khích tinh thần khởi nghiệp và hỗ trợ hình thành các dự án, hệ sinh thái đang hướng tới khả năng kết nối nguồn lực, phát triển doanh nghiệp, thúc đẩy đầu tư, thương mại hóa công nghệ và mở rộng thị trường.

Sự chuyển dịch diễn ra đồng thời với quá trình hoàn thiện thể chế và các chính sách mới về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, các chính sách được ban hành thời gian gần đây, cùng với việc củng cố mạng lưới tổ chức hỗ trợ từ Trung ương đến địa phương và tăng cường kết nối quốc tế, đang tạo thêm nền tảng cho hệ sinh thái phát triển trong giai đoạn mới.

Đáng chú ý, khởi nghiệp trong trường học và đại học cũng đứng trước bước chuyển quan trọng. Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026-2035” đặt yêu cầu hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục theo hướng đồng bộ, tăng cường kết nối nhà trường, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các chủ thể hỗ trợ.

Theo đó, hoạt động khởi nghiệp trong nhà trường không chỉ dừng ở ý tưởng hay cuộc thi mà cần hình thành một hành trình hỗ trợ liên tục, từ hình thành ý tưởng, phát triển dự án, ươm tạo, thử nghiệm, kết nối nguồn lực đến thương mại hóa.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng trở thành động lực quan trọng của phát triển đất nước, xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp có khả năng kết nối và hội nhập quốc tế trở thành yêu cầu cấp thiết.

Thông điệp xuyên suốt hội thảo là chuyển từ “kết nối quốc tế” sang “năng lực quốc tế”. Điều này không chỉ dừng ở việc kết nối startup với đối tác, chuyên gia hay nhà đầu tư nước ngoài, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để doanh nghiệp có khả năng tiếp cận thị trường, xây dựng quan hệ đối tác, huy động nguồn lực và mở rộng hoạt động kinh doanh trên quy mô quốc tế.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Quang Anh, Phó Giám đốc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) cho biết, những năm gần đây, PTIT đã triển khai các chương trình ươm tạo, tăng tốc khởi nghiệp, vận hành FabLab, hỗ trợ sở hữu trí tuệ, tổ chức các cuộc thi và mở rộng hợp tác với đối tác tại Hàn Quốc, Singapore, Trung Quốc, Canada và Australia.

Thời gian tới, Học viện tiếp tục đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tạo điều kiện để startup sinh viên tiếp cận thị trường toàn cầu, mạng lưới cố vấn quốc tế, qua đó đóng góp vào hệ sinh thái khởi nghiệp quốc gia theo tinh thần Nghị quyết 57.

Ba góc nhìn quốc tế về hành trình đưa startup ra thế giới

Mở đầu chuỗi tham luận là ông Wang Fei, Phó Tổng Giám đốc TusStar - mạng lưới vườn ươm thuộc TusPark/TusHoldings trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Đại học Thanh Hoa, Trung Quốc. Từ kinh nghiệm phát triển mạng lưới ươm tạo quốc tế, ông Wang Fei chia sẻ hành trình từ nghiên cứu đại học đến doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có khả năng vươn ra thị trường toàn cầu.

Theo chương trình, TusStar đã ươm tạo hơn 8.000 doanh nghiệp và hoạt động tại hơn 100 thành phố trên thế giới.

Các diễn giả trao đổi tại hội thảo. (Ảnh: TG)

Từ kinh nghiệm của Singapore, ông Marcuz Tan, CEO Boustead APEX, Inc. và Nhà sáng lập AI Xcelerator, tập trung vào chiến lược xây dựng doanh nghiệp có khả năng tạo giá trị và hướng tới “exit”. Theo đó, startup cần xác định mục tiêu cuối cùng từ sớm, gắn chiến lược huy động vốn với quá trình tăng trưởng và các lộ trình như phát hành lần đầu ra công chúng (IPO) hoặc mua bán và sáp nhập (M&A).

Trong khi đó, bà Zehra Khoja, cố vấn các chương trình vườn ươm và tăng tốc khởi nghiệp, nguyên tại McGill Dobson Centre for Entrepreneurship, Canada, giới thiệu “A Canadian Path for Global Founders” - con đường tiếp cận thị trường Bắc Mỹ thông qua hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Canada.

Tham luận tập trung vào cách startup quốc tế xây dựng chỗ đứng ban đầu tại Canada, phát triển quan hệ đối tác, kiểm chứng thị trường và từng bước mở rộng sang Bắc Mỹ. Hệ sinh thái Canada có thế mạnh về nghiên cứu và phát triển, nổi bật ở các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, kỹ thuật, y sinh và phát triển bền vững.

Ba câu chuyện từ 3 hệ sinh thái cho thấy những cách tiếp cận khác nhau, nhưng cùng chỉ ra một điểm chung: Startup không thể phát triển đơn lẻ. Đằng sau sự trưởng thành của một doanh nghiệp là cả hệ sinh thái gồm trường đại học, tổ chức hỗ trợ, doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia và thị trường.

Theo các chuyên gia, Việt Nam cần xây dựng một hệ sinh thái trong đó startup trong nước có thể chủ động tiếp cận thị trường, nguồn vốn và mạng lưới chuyên gia toàn cầu; đồng thời Việt Nam cũng cần trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các đối tác, nhà đầu tư và mô hình đổi mới sáng tạo quốc tế.

Trong tiến trình đó, trường đại học đóng vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là nơi hội tụ nguồn nhân lực trẻ, hoạt động nghiên cứu và công nghệ mới.