“Hồn Mường thức giấc” mở ra hành trình khám phá văn hóa Mường

“Hồn Mường thức giấc” do Ủy ban nhân dân xã Mường Cơi chủ trì, Viettimes Media thực hiện. Phát biểu tại buổi họp báo giới thiệu chương trình “Hồn Mường thức giấc” diễn ra ngày 11/11 tại Hà Nội, ông Đinh Đức Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Mường Cơi, cho biết: Mường Cơi là một xã miền núi của tỉnh Sơn La. Nơi đây không có những công trình đồ sộ hay những khu du lịch hiện đại, nhưng lại sở hữu thiên nhiên tươi đẹp, những nét văn hóa giàu bản sắc và những người dân chân thành, mến khách.

“Chúng tôi tin rằng, điều làm nên sức hấp dẫn của một vùng đất không chỉ là cảnh đẹp, mà còn là những câu chuyện, những giá trị văn hóa và con người nơi ấy” - ông Đinh Đức Thắng nhấn mạnh.

Ông Đinh Đức Thắng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Mường Cơi phát biểu tại họp báo. (Ảnh: HÀ PHƯƠNG)

Từ suy nghĩ đó, xã Mường Cơi tổ chức Lễ hội Văn hóa các dân tộc và Ngày hội Cam năm 2026, với mong muốn giới thiệu những sản vật, nét đẹp văn hóa truyền thống và tiềm năng du lịch địa phương. Một trong những điểm nhấn chính là chương trình nghệ thuật thực cảnh “Hồn Mường thức giấc”. Đây là cách người dân Mường Cơi kể câu chuyện về một vùng đất đang nỗ lực bảo tồn bản sắc và tìm hướng phát triển từ chính những giá trị văn hóa của mình.

Ông Đinh Đức Thắng bày tỏ mong muốn sau lễ hội và chương trình thực cảnh, những giá trị văn hóa Mường tiếp tục được gìn giữ, những nghệ nhân có thêm cơ hội trao truyền di sản, những người trẻ thêm tự hào về quê hương, và du khách có thêm lý do để trở lại với Mường Cơi.

Theo đó, “Hồn Mường thức giấc” được thiết kế như một hành trình đa giác quan, mang đến cho du khách chuỗi trải nghiệm liền mạch ngay khi đặt chân tới.

Trước giờ diễn chính thức, du khách sẽ được thưởng ngoạn cánh đồng hoa quy mô hàng chục héc-ta trải dài tại khu vực Suối Chiếu. Từ không gian thiên nhiên rực rỡ, hành trình tiếp tục chuyển sang tầng cảm xúc sâu hơn với trải nghiệm “Nhập Mường”.

“Hồn Mường thức giấc” được thiết kế như một hành trình đa giác quan, mang đến cho du khách chuỗi trải nghiệm liền mạch. (Ảnh: HÀ PHƯƠNG)

Lấy cảm hứng từ văn hóa bản địa, chất liệu Mo Mường, “Nhập Mường” được dàn dựng như một hành trình thử thách sự can đảm. Thông qua sự kết hợp của hiệu ứng bóng tối, ánh sáng và âm thanh, du khách sẽ bước vào không gian huyền bí, tìm hiểu về những miền ký ức, niềm tin dân gian được lưu giữ trong đời sống cộng đồng người Mường.

Sau “Nhập Mường”, du khách tiếp tục đi qua những không gian văn hóa và nghệ thuật với tiếng Đang, nhịp đâm đuống, điệu múa Mợi cùng sự hiện diện của nghệ nhân và người dân. Từ đây, du khách được dẫn vào tâm điểm là chương trình thực cảnh “Hồn Mường thức giấc”, nơi những gì vừa bắt gặp trong không gian trải nghiệm sẽ tiếp tục được ngân lên trên sân khấu, trong câu chuyện cha con, bếp lửa, lời mo…

Chương trình thực cảnh kéo dài 60 phút, được kết cấu chặt chẽ gồm 3 chương, 9 cảnh.

Ban tổ chức và ê-kíp thực hiện chia sẻ thông tin về chương trình. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Chương 1 - "Tiếng gọi bản Mường" phác họa bức tranh sinh hoạt thanh bình với cảnh lên nương, gánh nước, nhóm bếp, hát giao duyên... Giữa nhịp sống ấy, xuất hiện mâu thuẫn giữa hai cha con: người cha đau đáu muốn con học lời mo và tri thức tổ tiên, còn người con khao khát tìm con đường riêng.

Chương 2 - "Ngọn lửa ngàn đời" kể về sự qua đời của người cha khi lời truyền dạy còn dang dở. Không khí tang lễ và lời mo đưa người con trở về với tích đi tìm lửa. Trong thế giới huyền thoại, ngọn lửa mang về bản vụt tắt, con người phải lên đường lần nữa để học cách tự tạo ra lửa và truyền dạy cho nhau. Hình ảnh từ một bếp lửa nhỏ lan thành nhiều điểm sáng nối câu chuyện riêng của hai cha con với sức bền của cộng đồng.

Chương 3 - "Hồn Mường thức giấc" đưa người xem trở lại với đời sống hiện tại, người con tìm đến các nghệ nhân để tiếp nhận tri thức dân tộc. Đám cưới bản Mường khép lại chương trình như một đại cảnh cộng đồng rực rỡ, nơi thế hệ trẻ cùng các nghệ nhân nối tiếp câu hát di sản.

Đạo diễn Mai Long chia sẻ tại buổi họp báo. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

“Hồn Mường thức giấc” được dàn dựng bởi hai đạo diễn Trần Trung và Mai Long. Nếu đạo diễn Trần Trung phụ trách định hướng việc đưa chất liệu văn hóa bản địa của vùng đất Mường Cơi vào tác phẩm, đặt phong tục, diễn xướng và đời sống cộng đồng vào mạch kể; thì đạo diễn Mai Long chịu trách nhiệm phát triển ngôn ngữ thực cảnh của chương trình, từ tổ chức các hoạt động cộng đồng diễn ra đồng thời tới xây dựng tuyến nhân vật cha con và dẫn nhịp cảm xúc qua ba chương… Những chuyển động của bản làng, âm thanh dân gian và ánh sáng được phối hợp để tạo đại cảnh, đặc biệt ở khoảnh khắc lửa tắt rồi bừng lên, cảnh đám cưới quy tụ cả cộng đồng trong lời hát nối nhau…

Đạo diễn Mai Long chia sẻ, điểm khác biệt của chương trình là ê-kíp không tìm cách kể lại một tích truyện hoàn chỉnh mà sử dụng câu chuyện cha-con để kết nối những chất liệu văn hóa bản địa, từ đó nhấn mạnh trách nhiệm trao truyền di sản từ thế hệ trước sang thế hệ sau. Đặc biệt, những yếu tố sẵn có của thiên nhiên được kết hợp với văn hóa bản địa để tạo nên chất liệu nghệ thuật riêng, đưa các giá trị văn hóa, di sản đến gần hơn với khán giả.

Đạo diễn Trần Trung phát biểu tại buổi họp báo. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Đạo diễn Trần Trung cho biết, tham gia chương trình, khán giả sẽ không ngồi yên “xem” chương trình như thường thấy, mà sẽ được sống trong những trải nghiệm nối tiếp nhau, trong không gian nghệ thuật tái hiện sức sống mãnh liệt của di sản và mảnh đất Mường Cơi.

Đáng chú ý, chương trình có sự tham gia của khoảng 300 học sinh Trường Trung học phổ thông Tân Lang, cùng các nghệ nhân và người dân địa phương. Sự gặp gỡ ấy đưa câu chuyện trao truyền di sản ra khỏi lời kể, để thế hệ trẻ cùng cất tiếng hát, cùng tham gia vào không gian thực cảnh của quê hương mình.