Đồng Nai: Trong âm vang trầm hùng tiếng chiêng Bom Bo

Học sinh Trường trung học cơ sở và trung học phổ thông Lương Thế Vinh tìm hiểu dệt thổ cẩm của người Xtiêng ở Thôn 5, xã Bom Bo, góp phần lan tỏa các giá trị truyền thống.

Xã Bom Bo có 22 dân tộc cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 54,6%. Năm 2000, Nhân dân và lực lượng vũ trang xã Bom Bo được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Di tích lịch sử sóc Bom Bo được xếp hạng di tích quốc gia và tập quán giã gạo chày tay của người Xtiêng, người M'Nông được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Vùng đất giàu truyền thống cách mạng

Bom Bo là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, nơi tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường và lòng son sắt với cách mạng của đồng bào Xtiêng đã trở thành biểu tượng đẹp trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Nhắc đến Bom Bo, người ta nhớ ngay đến hình ảnh đồng bào Xtiêng ngày đêm giã gạo nuôi quân, đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến, bất chấp bom đạn và những khó khăn, gian khổ. Chính từ hiện thực hào hùng ấy, nhạc sĩ Xuân Hồng đã sáng tác ca khúc “Tiếng chày trên sóc Bom Bo” - khắc họa sinh động khí thế lao động, tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước nồng nàn của đồng bào nơi đây. Âm hưởng của ca khúc không chỉ lan tỏa hình ảnh Bom Bo đến với đồng bào cả nước mà còn góp phần lưu giữ ký ức lịch sử, khẳng định sức sống bền bỉ của truyền thống cách mạng.

Từ vùng đất cách mạng năm xưa, Bom Bo hôm nay đang chuyển mình mạnh mẽ, khoác lên diện mạo mới. Đồng chí Vũ Long Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Bom Bo cho biết: Từ một xã thuần nông, Bom Bo nay phát triển đa trụ cột, từ nông nghiệp giá trị cao đến du lịch trải nghiệm và dịch vụ văn hóa cộng đồng. Từ nhận thức này, Đảng bộ và Nhân dân Bom Bo đã xác định: Phát triển du lịch địa phương gắn với khai thác tiềm năng nông nghiệp và bảo tồn văn hóa dân tộc, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Song song với phát triển kinh tế, Bom Bo huy động nhiều nguồn lực an sinh xã hội, không để ai bị bỏ lại phía sau. Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Nguyễn Thị Hồng Thắm cho biết: “Hiện tại, xã còn 39 hộ nghèo, hộ cận nghèo. Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền và Mặt trận Tổ quốc xã luôn quan tâm công tác giảm nghèo, chăm lo an sinh xã hội, nhất là chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát và xây dựng nhà đại đoàn kết. Thông qua việc vận động các tổ chức, doanh nghiệp, nhà hảo tâm và sự chung tay của cộng đồng, nhiều hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn đã được hỗ trợ nhà ở. Từ đầu năm 2026 đến nay, xã đã hỗ trợ xây mới và sửa chữa bảy căn nhà đại đoàn kết; trao sinh kế, tặng quà và chăm lo đời sống cho hàng trăm hộ dân… Đây là động lực để người dân vươn lên trong cuộc sống.

Thế hệ trẻ “giữ lửa” truyền thống

Một ngày cuối tuần, thay vì chọn những hoạt động vui chơi, giải trí quen thuộc, các đoàn viên, thanh niên Trường trung học cơ sở và trung học phổ thông Lương Thế Vinh (xã Bom Bo) lại tập trung về Thôn 5 để khám phá những nghề truyền thống của đồng bào Xtiêng. Tại đây, các bạn trẻ được trực tiếp tìm hiểu quy trình dệt thổ cẩm, đan lát, chế tác những vật dụng sinh hoạt và nghe các nghệ nhân kể về câu chuyện văn hóa được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Em Nông Thị Kim Hương cho biết: “Chúng em xác định đây không chỉ là một chuyến tham quan, trải nghiệm mà là hành trình giúp hiểu hơn về cội nguồn, thêm trân trọng đôi bàn tay tài hoa và vốn sống phong phú của cha ông. Từ những điều mắt thấy, tai nghe, tình yêu văn hóa dân tộc được khơi dậy, thôi thúc mỗi đoàn viên ý thức hơn về trách nhiệm gìn giữ, quảng bá những giá trị truyền thống của quê hương”.

Học sinh Trường trung học cơ sở và trung học phổ thông Lương Thế Vinh tìm hiểu dệt thổ cẩm của người Xtiêng ở Thôn 5, xã Bom Bo.

Những giá trị văn hóa của đồng bào Xtiêng trên đất Bom Bo hôm nay không đơn thuần là những phong tục, thói quen sinh hoạt hằng ngày hay làn điệu dân ca, tiếng cồng chiêng, mà là kết tinh của trí tuệ, tâm hồn, bản lĩnh và khát vọng sống qua bao thế hệ. Mỗi nét văn hóa được gìn giữ, mỗi câu chuyện được kể lại, mỗi nhịp chiêng được ngân lên đều mang theo ký ức và hồn cốt của cha ông. Để thế hệ trẻ hôm nay có được những trải nghiệm văn hóa đặc sắc ấy là cả một hành trình chắt lọc tinh hoa cuộc sống, bền bỉ trao truyền qua nhiều đời. Bởi vậy, gìn giữ văn hóa không chỉ là trách nhiệm với quá khứ, mà còn là cách vun đắp tương lai. Bí thư Đoàn Thanh niên xã Bom Bo Lê Thị Thu Thuận khẳng định: “Thế hệ trẻ trên quê hương Bom Bo sẽ tiếp nối mạch nguồn ấy, chung tay bảo tồn, sáng tạo và làm giàu thêm kho tàng văn hóa dân tộc, để bản sắc Xtiêng mãi trường tồn cùng thời gian”.

Bom Bo có một câu chuyện lịch sử rất đẹp, có di sản văn hóa đặc sắc, có những giá trị mà nhiều thế hệ cha ông đã gìn giữ, nhưng làm thế nào để thế hệ trẻ hôm nay không chỉ biết mà còn hiểu, yêu và chủ động trở thành người tiếp nối những giá trị ấy. Trăn trở về một hướng đi và qua những mô hình thực tế, chị Thuận đã tìm hiểu và xây dựng mô hình “Du lịch trải nghiệm - Một ngày làm người Xtiêng”. Đây là một trong những hoạt động của thế hệ trẻ Bom Bo, đưa những giá trị lịch sử, văn hóa vốn đang được lưu giữ thành một hành trình trải nghiệm sống động, trong đó người tham gia không chỉ nghe kể về văn hóa Xtiêng mà được trực tiếp tìm hiểu, trải nghiệm với các giá trị văn hóa truyền thống.

Thế hệ trẻ trên quê hương Bom Bo sẽ tiếp nối mạch nguồn ấy, chung tay bảo tồn, sáng tạo và làm giàu thêm kho tàng văn hóa dân tộc, để bản sắc Xtiêng mãi trường tồn cùng thời gian

Bí thư Đoàn Thanh niên xã Bom Bo Lê Thị Thu Thuận

Đến với Bom Bo hôm nay, trong âm vang trầm hùng của tiếng chiêng, nhịp chân uyển chuyển quanh ánh lửa và những động tác múa mang đậm bản sắc dân tộc, các giá trị văn hóa tưởng chừng chỉ còn trong ký ức của những thế hệ đi trước được tái hiện sống động. Điều đáng quý là những người trẻ đã tham gia biểu diễn phục vụ du khách và chủ động học hỏi, tiếp nhận, thực hành những di sản văn hóa của dân tộc mình. Điểu Cóc, một người dân Bom Bo cho biết: “Thực hành là cách trao truyền thiết thực, giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tự hào về cội nguồn. Khi văn hóa truyền thống được hiện diện trong đời sống, trở thành sản phẩm trải nghiệm hấp dẫn đối với du khách, người trẻ sẽ có thêm động lực gìn giữ, phát huy bản sắc Xtiêng, góp phần đưa văn hóa quê hương trở thành nguồn lực phát triển du lịch và kinh tế địa phương”.