Góp sức lan tỏa thông điệp sống xanh

Tác phẩm nghệ thuật từ phế liệu

Trong căn phòng nhỏ trên tầng 4 tại nhà anh Hào ở thôn Chi Đông, xã Quang Minh, Hà Nội, với bộ bút chấm bi dùng trong làm móng tay, bút sơn và bút bi không mực, chiếc kéo cong vốn dùng trong phẫu thuật, dao điêu khắc cùng những vỏ lon nước giải khát tưởng chừng chẳng liên quan hội họa, Hào đã tạo nên những bức tranh nổi, từ tranh thư pháp, tranh chân dung, hay tranh phong cảnh… mang vẻ đẹp rất riêng.

Chứng kiến Hào tỉ mẩn hoàn thiện một bức tranh thư pháp nhìn cách anh chuẩn bị mọi thứ như keo dán, nền tranh, quét keo lên chữ, lồng khung và dán chữ chậm rãi, cẩn thận, tôi đã hiểu vì sao anh có thể thành công ngay với loại hình nghệ thuật này.

Trên thế giới và tại Việt Nam, việc biến vật liệu kim loại bỏ đi thành tác phẩm nghệ thuật đã quá quen thuộc, thậm chí trở thành xu hướng, trong đó những vỏ lon nước giải khát được đánh giá là sản phẩm bao bì dễ tái chế số 1, như đại diện của dự án Can to Can (gồm Trung tâm Truyền thông Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường; các doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam và Thái Lan trong sản xuất và tái chế lon nhôm) cho biết.

Tuy nhiên, không như mục tiêu của Can to Can là tầm nhìn về một ngày mới xanh hơn và bền vững hơn; họ tận tâm thu gom và tái chế các lon nước giải khát đã qua sử dụng, mang lại cho chúng một sức sống mới như những chiếc lon hoàn toàn mới, thì với anh Hào, vỏ lon nước giải khát lại có một vòng đời khác là trở thành chất liệu nghệ thuật.

Trong quy trình này, những vỏ lon nước giải khát sử dụng xong được anh rửa sạch, phơi khô, tháo rời và duỗi phẳng ra. Sau đó, anh sẽ vẽ trực tiếp lên vỏ lon hoặc vẽ từ giấy rồi can lên. Ở đây, do vỏ lon có kích thước nhỏ nên với những bức tranh có kích thước lớn hơn, anh sẽ phải tính toán và ghép các mảnh lại. Tiếp đến là công đoạn tạo nổi cho tranh nhờ bộ bút chấm bi với nhiều kích thước dùng trong làm móng tay, phần nào giống như trong chạm, khắc, gò đồng hay bạc.

Anh Hào cho tôi xem công cụ tạo nổi đơn giản từ một cây thép cứng uốn cong do anh tự chế, trước khi anh tình cờ phát hiện bộ bút chấm bi đầu tròn dùng trong làm móng tay của người em họ. Theo anh Hào, phần khó nhất với anh là cắt định hình. Anh cho biết, có những chi tiết của chữ, đường nét nhỏ, uốn lượn nhiều, khiến anh mất cả buổi mới hoàn thành, chưa kể vỏ lon mỏng không sao, vỏ lon dày hơn thì thời gian cắt sẽ lâu hơn.

Sau khi cắt xong, các chi tiết sẽ được anh Hào dùng keo dán lên trên nền tranh là da công nghiệp hoặc giấy. Phần lớn những bức tranh đều có màu trắng theo mặt sau của vỏ lon, rất nổi bật trên nền đỏ hoặc đen, tôi vẫn bắt gặp gam màu đỏ của môi son được cắt từ những lon Coca-Cola trong các bức tranh thiếu nữ hay gam màu xanh, đen của những chiếc lá trong tranh thủy mặc mà anh dự định theo đuổi thời gian tới.

Người kể chuyện bằng lon nhôm cũ

Sinh năm 1987 tại Hà Nội, Nguyễn Đăng Hào từng có một cuộc sống yên bình bên vợ và hai con. Tốt nghiệp Trường trung cấp Công nghiệp 3 Phúc Yên (nay là Trường cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên) chuyên ngành máy tính, anh sau đó có thể tự mình mở một cửa hàng nhỏ ở nhà và có thu nhập ổn định. Thế nhưng, biến cố đã xảy ra với anh vào năm 2022. Sau khi phát hiện bị lao, rồi trải qua bốn lần phẫu thuật chỉ trong vòng sáu tháng, sức khỏe của anh giảm sút trầm trọng. Cộng thêm biến chứng sau mổ, đến giờ anh vẫn không thể nói rõ từng từ và cũng không thể nói nhiều, nếu không, người anh sẽ lả đi, tay chân run rẩy, mệt mỏi, giống như việc anh đang trải qua một cơn đói.

Buồn chán vì sức khỏe bản thân, lại thấy rằng mình trở thành gánh nặng cho vợ con và bố mẹ, nhiều lúc Hào chọn những nơi yên tĩnh, vắng vẻ để suy nghĩ về chặng đường tiếp theo. Tình cờ là cách đây hơn ba tháng, anh chợt nhìn thấy lon Coca-Cola mà cô con gái 14 tuổi đã uống hết và vứt trong thùng rác. Trên lon có dòng chữ “Tái chế tôi” và anh tự hỏi sao mình không tái chế những vỏ lon nước giải khát. Điều thú vị là hơn 10 năm trước, anh từng xem một người làm tranh từ vỏ lon nước giải khát ở Công viên Phúc Yên (tỉnh Vĩnh Phúc cũ) và anh cũng đã mày mò thử làm. Bẵng đi chừng đó thời gian, chàng trai sinh năm 1987 vốn chỉ quen với việc cài đặt, lắp ráp hay sửa chữa máy tính và điện thoại thì giờ, anh quay lại chính hình ảnh năm xưa của mình.

Chỉ hơn ba tháng miệt mài, cố gắng những bức tranh chân dung, tranh động vật, tranh thư pháp hay tranh phong cảnh lần lượt ra đời, Hào đã khiến nhiều người bất ngờ thật sự, trong đó có cả những người bạn nước ngoài theo dõi trang cá nhân của anh.

Cô Lauryn Roberts (Australia) nhận xét: “Bạn có tài năng. Rất nghệ thuật và sáng tạo, bạn xứng đáng nhận được mọi lượt thích và chia sẻ. Hy vọng bạn có thể truyền cảm hứng cho người khác!...”.

Anh Andreas Sorg (Đức) thì thốt lên rằng: “Những tác phẩm nghệ thuật bạn tạo ra thật sự rất đẹp! Cảm ơn bạn rất nhiều vì nguồn cảm hứng này!”.

Còn anh Đỗ Tiến Dũng ở phường Vũng Tàu (Thành phố Hồ Chí Minh) đánh giá: “Anh đã truyền cảm hứng và làm ra nhiều tác phẩm hay, đầy ý nghĩa”.

Thú vị nữa là có nhiều người vì yêu thích những tác phẩm của Hào đã gửi tặng anh cả một thùng lon nước giải khát, để anh vừa uống vừa có nguyên liệu để sáng tạo những tác phẩm mới.

Những lời động viên, chia sẻ đã tiếp thêm cho Hào động lực vươn lên trong cuộc sống, vượt qua nỗi đau bệnh tật, giúp anh lạc quan hơn, thoải mái hơn trong sáng tạo. Đổi lại, anh luôn sẵn sàng chia sẻ thông tin, kỹ thuật và dạy cách làm tranh cho những ai quan tâm, thậm chí cả với người nước ngoài.

Những vỏ lon nước giải khát bỏ đi giờ đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật mang một đời sống mới dưới bàn tay của Hào. Cũng như chính anh, khi tìm thấy một hành trình khác để sáng tạo, mưu sinh và lan tỏa thông điệp sống xanh, bảo vệ môi trường.