Giảm phát thải carbon và phát triển rừng bền vững

Ông Nguyễn Thế Mai - Tổng Giám đốc Công ty CP Lâm nghiệp Tháng Năm. Ảnh: Tuyết Lan

Thưa ông, tình hình đơn hàng của Công ty CP Lâm nghiệp Tháng Năm trong 6 tháng đầu năm ra sao?

- Thị trường tiêu thụ sản phẩm của chúng tôi khoảng 20% sản lượng được xuất khẩu trực tiếp đến nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới; 60% sản lượng cung ứng cho các doanh nghiệp sản xuất hàng xuất khẩu, góp phần vào chuỗi cung ứng ngành chế biến gỗ Việt Nam; và 20% còn lại phục vụ thị trường nội địa.

Trong nửa đầu năm 2026 tình hình sản xuất, kinh doanh tương đối thuận lợi. Tuy nhiên, từ tháng 5 đến tháng 7, doanh nghiệp gặp một số khó khăn do ảnh hưởng của tình hình chiến sự Trung Đông khiến giá cước vận tải, đặc biệt là vận tải quốc tế tăng cao.

Các thị trường xuất khẩu như: EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về nguồn gốc gỗ hợp pháp, phát triển bền vững và giảm phát thải. Doanh nghiệp gặp những khó khăn gì trong quá trình đáp ứng các yêu cầu này?

- Hiện nay diện tích rừng trồng được chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn nhiều khó khăn trong việc hoàn thiện hồ sơ nguồn gốc gỗ cũng như hồ sơ thanh tra thuế, diện tích rừng có chứng chỉ FSC, PEFC vẫn còn hạn chế, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó trong mở rộng đơn hàng xuất khẩu cũng như giảm sự cạnh tranh.

Chúng tôi kiến nghị Nhà nước và chính quyền địa phương rà soát, quy hoạch lại vùng nguyên liệu cho từng nhà máy, từng doanh nghiệp, từ đó hoàn thiện đầy đủ hồ sơ pháp lý để đáp ứng các yêu cầu về chứng chỉ. Đồng thời, cần rà soát lại diện tích đất của người dân và đẩy nhanh việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để người dân có thể tham gia đầy đủ vào chuỗi giá trị của ngành gỗ. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống chứng nhận nguồn gốc gỗ hợp pháp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các quy định mới của thị trường quốc tế về chống mất rừng, giảm phát thải carbon và phát triển rừng bền vững.

Bên cạnh những yêu cầu cao của thị trường quốc tế, theo ông đâu là những khó khăn lớn nhất mà các doanh nghiệp chế biến gỗ đang phải đối mặt?

Hiện nay, dăm gỗ vẫn chiếm tỉ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu lâm sản nhưng đây là sản phẩm có giá trị gia tăng thấp, đóng góp hạn chế vào chuỗi giá trị ngành gỗ.

Nguồn nguyên liệu trong nước chưa đáp ứng nhu cầu chế biến sâu, phần lớn diện tích rừng trồng hiện nay là gỗ nhỏ, chu kỳ khai thác ngắn 3-4 năm có chất lượng kém, chủ yếu phục vụ sản xuất dăm gỗ xuất khẩu thô. Trong khi đó, doanh nghiệp chế biến sâu cần nguồn gỗ lớn có chu kỳ khai thác trên 7 năm, chất lượng cao, ổn định để sản xuất đồ nội thất, các loại ván kỹ thuật và sản phẩm xuất khẩu có giá trị gia tăng cao thì ngày càng cạn kiệt và thiếu hụt nguyên liệu nghiêm trọng phải cạnh tranh gay gắt để thu mua nguyên liệu, nhiều đơn vị phải nhập khẩu gỗ với chi phí cao, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam.

Để tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy ngành chế biến gỗ phát triển theo hướng giá trị gia tăng cao, ông kiến nghị cần ưu tiên những chính sách gì trong thời gian tới?

Tôi đề nghị nghiên cứu điều chỉnh thuế xuất khẩu đối với dăm gỗ theo lộ trình phù hợp, từ mức hiện hành lên khoảng 5 - 10% hoặc áp theo mức thuế xuất khẩu nguyên liệu thô. Đề xuất rà soát cơ chế quản lý việc tuân thủ hồ sơ pháp lý và hồ sơ nguồn gốc gỗ đối với các cơ sở thu mua, cơ sở chế biến xuất khẩu dăm gỗ theo quy định để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp xuất khẩu dăm gỗ và doanh nghiệp chế biến sâu trong nước.

Có các chính sách để khuyến khích kéo dài chu kỳ khai thác gỗ rừng trồng đặc biệt đối với rừng trồng nguyên liệu gỗ keo nhằm đảm bảo chất lượng gỗ nguyên liệu cho các ngành chế biến sâu, đồng thời hỗ trợ cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC, PEFC.