Giá cả kìm hãm tăng trưởng máy tính cá nhân trên toàn cầu

Các dòng máy tính hỗ trợ AI phát triển chưa mạnh mẽ như kỳ vọng. Ảnh: Hoàng Linh

Thống kê mới của hãng nghiên cứu thị trường Omdia cho thấy, tổng doanh số máy tính để bàn, máy tính xách tay và máy trạm toàn cầu trong quý II đạt khoảng 65,7 triệu chiếc, giảm 3,6% so với cùng kỳ năm trước. Đây là quý suy giảm đầu tiên kể từ khi thị trường bắt đầu phục hồi vào năm 2024, đánh dấu sự kết thúc của chu kỳ tăng trưởng kéo dài gần hai năm.

Khác với những giai đoạn suy giảm trước đây do nhu cầu yếu hoặc tồn kho cao, nguyên nhân lớn nhất của đợt giảm lần này đến từ phía cung ứng. Omdia cho biết, giá bộ nhớ DRAM và NAND Flash đã tăng mạnh từ đầu năm 2026 khi các nhà sản xuất bộ nhớ chuyển đáng kể năng lực sản xuất sang các dòng chip hiệu năng cao (HBM) phục vụ trung tâm dữ liệu AI. Điều này khiến nguồn cung bộ nhớ dành cho máy tính cá nhân trở nên khan hiếm hơn, kéo theo giá RAM, SSD và nhiều linh kiện quan trọng khác đồng loạt tăng.

Chi phí sản xuất tăng nhanh buộc các hãng máy tính phải điều chỉnh giá bán trong quý II-2026. Tuy nhiên, mức tăng giá lại diễn ra đúng thời điểm người tiêu dùng toàn cầu đang thận trọng hơn với chi tiêu, khiến sức mua suy yếu. Theo Omdia, nhiều khách hàng doanh nghiệp và người dùng cá nhân lựa chọn kéo dài vòng đời thiết bị thay vì mua máy mới, đặc biệt khi phần lớn PC hiện nay vẫn đáp ứng tốt nhu cầu làm việc và học tập.

Xu hướng đáng chú ý là suy giảm diễn ra không đều giữa các phân khúc. Máy tính để bàn ghi nhận khoảng 13,9 triệu chiếc xuất xưởng, giảm 1,3% so với cùng kỳ. Trong khi đó, máy tính xách tay tiếp tục chịu sức ép lớn hơn khi lượng xuất xưởng chỉ còn khoảng 51,7 triệu chiếc, giảm tới 4,2%. Nguyên nhân là máy tính xách tay phụ thuộc nhiều hơn vào các linh kiện như DRAM LPDDR, SSD dung lượng cao và pin, vốn đều chịu áp lực tăng giá trong năm nay.

Bên cạnh đó, phân khúc máy tính xách tay giá rẻ dưới 500 USD bị ảnh hưởng nặng nhất bởi đây là nhóm khách hàng nhạy cảm với biến động giá. Ở ngưỡng chi tiêu này, chỉ cần mức tăng vài chục USD cũng đủ khiến nhiều người trì hoãn quyết định mua sắm.

Xu hướng giảm của toàn cầu một phần đến từ đà suy giảm đang kéo dài tại hai thị trường quan trọng nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc. Omdia dự báo thị trường Mỹ sẽ giảm khoảng 14,4% trong năm nay, bởi không chỉ người tiêu dùng, các doanh nghiệp, trường học và cơ quan chính phủ cũng cắt giảm kế hoạch đầu tư thiết bị mới do chi phí tăng mạnh.

Mức giảm của Trung Quốc - thị trường PC lớn nhất thế giới - trong năm 2026 sẽ vào khoảng 14% do tiêu dùng nội địa tiếp tục yếu và hoạt động đầu tư cho công nghệ thông tin của doanh nghiệp chững lại. Việc cả Mỹ và Trung Quốc đồng thời suy giảm khiến động lực tăng trưởng của toàn ngành PC gần như biến mất.

Lượng bán ra suy giảm nhưng nguồn thu các nhà sản xuất không bị kéo theo do giá thành linh kiện tăng mạnh. Ảnh: Hoàng Linh

Trong khi đó, một trong những kỳ vọng lớn nhất của ngành máy tính cá nhân trong hai năm qua là làn sóng máy tính phục vụ AI (AI PC) - máy tính tích hợp bộ xử lý thần kinh (NPU) để chạy các tác vụ trí tuệ nhân tạo ngay trên thiết bị lại chưa đạt kỳ vọng, chưa đủ sức tạo ra chu kỳ thay thế quy mô lớn.

Nguyên nhân đầu tiên là giá bán vẫn khá cao do phải sử dụng những bộ xử lý và bộ nhớ thế hệ mới. Thứ hai, phần lớn ứng dụng AI hiện nay vẫn hoạt động tốt trên nền tảng điện toán đám mây, khiến người dùng phổ thông chưa cảm nhận rõ lợi ích của việc nâng cấp. Ngoài ra, giá linh kiện tăng cũng làm giảm sức hấp dẫn của phân khúc này khi khoảng cách giá giữa máy tính truyền thống và máy tính AI ngày càng lớn.

Trong bức tranh chung khá ảm đạm nói trên, Apple là một trong số ít nhà sản xuất vẫn tăng trưởng trong quý II-2026. Nhờ sự xuất hiện của MacBook Neo cùng hệ sinh thái Apple Silicon tiếp tục được người dùng đón nhận, lượng máy Mac xuất xưởng vẫn tăng trong quý vừa qua, giúp Apple mở rộng thị phần bất chấp toàn ngành đi xuống. Tuy nhiên, ngay cả Apple cũng đã điều chỉnh giá bán tại nhiều thị trường để bù đắp chi phí linh kiện tăng cao, cho thấy áp lực nguồn cung đang tác động tới toàn bộ ngành công nghiệp.

Một điểm đáng chú ý là lượng máy bán ra giảm không đồng nghĩa doanh thu của các hãng cũng giảm tương ứng. Do giá bán trung bình (ASP) tăng khá mạnh trong năm nay, nhiều nhà sản xuất vẫn có khả năng duy trì hoặc thậm chí cải thiện doanh thu. Theo các tổ chức nghiên cứu thị trường, các hãng đang chuyển phần lớn chi phí linh kiện sang người mua cuối cùng. Điều này giúp doanh thu ổn định hơn nhưng đồng thời khiến nhu cầu tiếp tục suy yếu trong các quý tới nếu giá chưa hạ nhiệt.

Nhìn về tương lai, các nhà phân tích vẫn thận trọng khi đánh giá triển vọng thị trường máy tính cá nhân. Giá bộ nhớ được dự báo còn duy trì ở mức cao do nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI chưa có dấu hiệu giảm. Trong khi đó, các nhà sản xuất DRAM vẫn ưu tiên những dòng chip mang lại biên lợi nhuận cao hơn thay vì mở rộng nguồn cung cho thị trường.

Nếu chi phí linh kiện tiếp tục neo ở mức hiện nay, ngành máy tính nhiều khả năng sẽ trải qua cả năm 2026 trong trạng thái suy giảm về sản lượng, trước khi có thể phục hồi khi nguồn cung bộ nhớ dần ổn định và máy tính AI bước vào giai đoạn phổ biến.