Đưa opera “Tosca” lên sân khấu Việt: Tiếp nối hành trình chinh phục những đỉnh cao

Tác phẩm đòi hỏi cao về thanh nhạc, khí nhạc, diễn xuất và quy mô dàn dựng này đang đặt ra thử thách mới cho nghệ sĩ Việt, đồng thời mở thêm một bước tiến trong nỗ lực xây dựng kịch mục opera chất lượng cao tại nước nhà.

Dựng kiệt tác hơn 100 tuổi giàu tính đương đại

Ra đời năm 1900, “Tosca” nhanh chóng trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Giacomo Puccini. Hơn một thế kỷ qua, vở opera vẫn thường xuyên hiện diện trên sân khấu các nhà hát danh tiếng tại Anh, Pháp, Italia và nhiều quốc gia khác. Sức sống của “Tosca” là ở âm nhạc giàu kịch tính, những aria kinh điển và câu chuyện về tình yêu, quyền lực, phẩm giá con người.

Lấy bối cảnh Rome năm 1800, vở opera kể về tình yêu của nữ ca sĩ Floria Tosca và họa sĩ Mario Cavaradossi. Khi Mario giúp một người trốn tù, cả hai bị cuốn vào vòng truy đuổi và âm mưu của Baron Scarpia - viên cảnh sát trưởng quyền lực, kẻ tìm cách chiếm hữu Tosca bằng mọi giá.

Để cứu người mình yêu, Tosca phải đối diện với lựa chọn nghiệt ngã giữa tình yêu, danh dự và lương tri, dẫn đến một kết thúc bi tráng, đầy bất ngờ... Hai aria nổi tiếng “Vissi d’arte” của Tosca và “E lucevan le stelle” của Cavaradossi là những điểm nhấn quen thuộc với người yêu opera. Qua đó, Puccini đi sâu vào thế giới nội tâm của những con người bị đẩy tới giới hạn bởi tình yêu và quyền lực.

Lần đầu tiên Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam dàn dựng trọn vẹn tác phẩm kinh điển này và công diễn trong hai tối 26 và 27-9 tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội) với sự tham gia của đạo diễn Jeong Ae-ree (Singapore).

Theo đuổi hướng tiếp cận mới với opera, đưa các tác phẩm kinh điển đến gần hơn với khán giả đương đại bằng ngôn ngữ sân khấu giàu tính sáng tạo, đạo diễn Jeong Ae-ree chia sẻ, phiên bản “Tosca” lần này được dàn dựng theo phong cách hiện đại, không giới hạn bởi không gian hay thời gian, song vẫn tôn trọng tinh thần và giá trị nguyên bản của Puccini.

Đạo diễn tập trung khắc họa hành trình cảm xúc chân thật của Tosca và Cavaradossi, từ dịu dàng, say đắm đến ghen tuông, mong manh, kiên định và hy sinh. Đạo diễn hy vọng, tác phẩm sẽ là một trải nghiệm đầy xúc động tôn vinh sức mạnh bền bỉ của trái tim con người.

Để hiện thực hóa ý tưởng đó, vở diễn quy tụ nhiều nghệ sĩ giàu kinh nghiệm của Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam, từng đoạt các giải thưởng trong nước và quốc tế, đồng thời tham gia nhiều tác phẩm như “Những người khốn khổ”, “Carmen”, “La Traviata”, “La Bohème”...

Trong đó, vai Tosca do Đào Tố Loan và Ngô Hương Diệp đảm nhận; Cavaradossi do Trịnh Thanh Bình và Nguyễn Trường Linh thể hiện; Nguyễn Khắc Hòa vào vai Scarpia. Các vai Angelotti, Sagrestano, Spoletta được giao cho Đình Khánh, Khánh Cường, Anh Vũ...

Trong vở diễn, nhạc trưởng Đồng Quang Vinh chỉ huy trực tiếp Dàn nhạc giao hưởng của nhà hát. Ngoài ra, vở diễn còn có Đoàn Ca kịch, nhạc kịch VNOB, Dàn hợp xướng quốc tế Hanoi Voices và Dàn hợp xướng thiếu nhi tham gia.

Là một trong hai nghệ sĩ đảm nhận vai Tosca, giọng soprano Đào Tố Loan cho biết, cô tìm thấy sự đồng điệu đặc biệt với nhân vật. “Tôi và nhân vật Tosca có rất nhiều điểm tương đồng, đều yêu hết mình, yêu mãnh liệt. Và đặc biệt, Tosca cũng là một nghệ sĩ opera. Tôi đang cố gắng hết sức để mình là Tosca và Tosca cũng là mình trên sân khấu” - nghệ sĩ Đào Tố Loan chia sẻ.

Chinh phục những tác phẩm kinh điển

Đưa một kiệt tác opera lên sân khấu Việt Nam là một thách thức lớn về nhân lực, thời gian, kinh phí, kỹ thuật và chất lượng nghệ thuật. Với Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam, “Tosca” nằm trong một hành trình đã được chuẩn bị từ nhiều năm qua, khi nhà hát từng bước mở rộng kịch mục bằng những tác phẩm kinh điển của thế giới.

Năm 2020, Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam lần đầu tiên dàn dựng trọn vẹn hai tác phẩm kinh điển thế giới là nhạc kịch “Những người khốn khổ” và ballet “Hồ Thiên Nga”, tạo dấu mốc đáng chú ý với hàng chục đêm diễn liên tục “cháy vé”.

Năm 2024, VNOB tiếp tục dàn dựng trọn vẹn và công diễn “La Traviata” của Giuseppe Verdi với sự tham gia của hai đạo diễn giàu kinh nghiệm đến từ Áo, Thụy Sĩ, nhạc trưởng người Nhật Bản.

Năm 2025, nhà hát tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu đưa những kiệt tác ballet thế giới về Việt Nam với “Don Quixote”... Các tác phẩm đều được khán giả đón nhận nhiệt tình.

Thực tế, công chúng Việt có nhu cầu thưởng thức những tác phẩm hàn lâm được đầu tư nghiêm túc, chuẩn mực. Với opera và ballet, một tác phẩm có thể được xem nhiều lần. Mỗi nghệ sĩ đảm nhận vai diễn lại đem đến một cách xử lý khác, từ giọng hát, diễn xuất đến sự tương tác trên sân khấu. Bởi vậy, việc xây dựng một kịch mục chất lượng có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hình thành thói quen thưởng thức nghệ thuật của công chúng.

Nghệ sĩ Ưu tú Phan Mạnh Đức, Giám đốc Nhà hát Nhạc vũ kịch Việt Nam, Chỉ đạo nghệ thuật chia sẻ: “Đây là một tác phẩm đòi hỏi rất lớn về quy mô dàn dựng, kỹ thuật thanh nhạc và biểu diễn. Tuy nhiên, với quyết tâm mang các sản phẩm nghệ thuật đỉnh cao của thế giới đến cho khán giả trong nước, nhà hát đã chuẩn bị kỹ lưỡng để đêm diễn sang trọng, đáp ứng nhu cầu thưởng thức nghệ thuật xứng tầm của công chúng”.

Với VNOB, kinh nghiệm tích lũy qua từng dự án đang trở thành nền tảng để nhà hát tiếp tục thực hiện những chương trình có quy mô và yêu cầu nghệ thuật cao hơn. “Tosca” là một bước nối tiếp hành trình ấy, để khán giả nước nhà được thưởng thức thêm những kiệt tác nghệ thuật trọn vẹn và nghệ sĩ Việt thể hiện tài năng, từng bước nâng cao trình độ.