Để những thanh âm di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại

Hành trình âm nhạc từ Baroque đến lãng mạn

20h ngày 18-9, Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội sẽ biểu diễn chương trình “Timeless Masterpieces - Những kiệt tác vượt thời gian” tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội. Nhạc trưởng người Italy Damiano Giuranna đảm nhiệm vai trò chỉ huy, cùng ba nghệ sĩ độc tấu Lương Tố Như (piano), Lê Thư Hương (flute) và Hoàng Hồ Khánh Vân (violin).

Chương trình gồm bốn tác phẩm thuộc những phong cách và thời kỳ khác nhau: Bản concerto cho piano số 5 cung Fa thứ (Piano Concerto No. 5 in F minor, BWV 1056) của Johann Sebastian Bach, Tổ khúc ba tiểu phẩm (Suite de 3 morceaux, Op. 116) của Benjamin Godard, Bản concerto cho violin số 1 cung Sol thứ (Violin Concerto No. 1 in G minor, Op. 26) của Max Bruch và Bản giao hưởng số 5 cung Mi thứ (Symphony No. 5 in E minor, Op. 64) của Pyotr Ilyich Tchaikovsky.

Nhạc trưởng người Italy Damiano Giuranna sẽ chỉ huy đêm nhạc.

Các tác phẩm tạo nên hành trình âm nhạc từ Baroque của thế kỷ XVIII đến thời kỳ Lãng mạn thế kỷ XIX. Nếu Bach gây ấn tượng bởi cấu trúc chặt chẽ và nghệ thuật đối thoại giữa các bè nhạc, Godard mang đến màu sắc thanh lịch của âm nhạc Pháp. Với Bruch, chất trữ tình được thể hiện rõ qua concerto dành cho violin, trong khi Tchaikovsky khép lại chương trình bằng một tác phẩm giao hưởng giàu kịch tính.

Việc đặt những sáng tác khác biệt trong cùng một chương trình, giúp khán giả nhận diện sự chuyển biến của âm nhạc qua các thời kỳ, đồng thời cho thấy sức sống lâu dài của những tác phẩm kinh điển.

Từ trái qua: Các nghệ sĩ độc tấu Lương Tố Như (piano), Lê Thư Hương (flute) và Hoàng Hồ Khánh Vân (violin).

Đêm nhạc còn là cuộc gặp giữa các nghệ sĩ đến từ những nền đào tạo khác nhau. Damiano Giuranna là nhạc trưởng, nghệ sĩ violin và nhà hoạt động văn hóa Italy. Trong hơn 25 năm hoạt động, ông sáng lập Dàn nhạc trẻ Thế giới, quy tụ hơn 3.000 nhạc sĩ trẻ từ năm châu lục và hợp tác với hơn 400 trường đại học, nhạc viện, học viện nghệ thuật.

Một trọng tâm trong hoạt động của Giuranna là dùng âm nhạc như cầu nối giữa các nền văn hóa. Ông từng đưa các nhạc sĩ trẻ từ châu Âu, Địa Trung Hải và châu Á gặp gỡ, làm việc trong nhiều dự án quốc tế. Việt Nam cũng là một điểm đến trong hành trình đó. Thông qua Dàn nhạc trẻ Thế giới, ông từng thực hiện các chương trình giao lưu nghệ thuật và giáo dục với nghệ sĩ, tổ chức âm nhạc Việt Nam, góp phần mở rộng kết nối giữa các thế hệ trẻ và cộng đồng âm nhạc ở nhiều nền văn hóa.

Nghệ sĩ Nhạc viện Quốc gia Việt Nam biểu diễn tại Gabala Fest 2026.

Các nghệ sĩ Việt Nam tham gia chương trình cũng có quá trình học tập và biểu diễn ở nước ngoài. Lương Tố Như từng theo học tại Royal College of Music (Anh) và Nhạc viện Boulogne-Billancourt (Pháp). Lê Thư Hương được đào tạo tại Việt Nam, Đan Mạch và Mỹ. Hoàng Hồ Khánh Vân từng học tại Học viện Âm nhạc Liszt Ferenc (Hungary) và đạt nhiều giải thưởng quốc tế.

Sự kết hợp giữa nhạc trưởng quốc tế, nghệ sĩ Việt Nam và một dàn nhạc trong nước tạo nên một không gian giao lưu nghệ thuật, trong đó các tác phẩm kinh điển được tiếp cận từ góc nhìn của thế hệ nghệ sĩ đương đại.

Khi bảo tồn không chỉ là lưu giữ

Với âm nhạc hàn lâm, việc duy trì sức sống của di sản không chỉ nằm ở bảo quản bản nhạc hay tái hiện những tác phẩm đã được khẳng định trong lịch sử. Một phần quan trọng khác là đưa âm nhạc đến với những lớp khán giả mới.

Đây cũng là một trong những vấn đề đặt ra với đời sống âm nhạc cổ điển tại Việt Nam. So với các loại hình âm nhạc phổ biến, nhạc hàn lâm thường có nhóm khán giả chuyên biệt hơn. Vì vậy, việc mở rộng không gian biểu diễn, đa dạng hóa chương trình và tạo thêm cơ hội để công chúng tiếp xúc với các tác phẩm kinh điển có ý nghĩa đối với quá trình tiếp nối di sản.

Trong dòng chảy đó, sự đồng hành của doanh nghiệp cũng trở thành một nguồn lực đáng chú ý. Tại “Timeless Masterpieces”, Tập đoàn ROX và Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) là những đơn vị đồng hành cùng chương trình.

Từ năm 2025, ROX Group và MSB đã triển khai dự án “Thanh âm tinh hoa”, hướng tới nuôi dưỡng đời sống văn hóa chất lượng cao và đưa nghệ thuật hàn lâm đến gần hơn với công chúng. Dự án đồng hành cùng nhiều chương trình hòa nhạc, opera, ballet Nga… đưa nhiều tác phẩm kinh điển trong kho tàng nghệ thuật thế giới đến với khán giả Hà Nội. Bên cạnh đó, dự án cũng nỗ lực bắc nhịp cầu đưa âm nhạc Việt Nam ra thế giới khi đồng hành cùng nghệ sĩ Nhạc viện Quốc gia Việt Nam tại liên hoan âm nhạc ở Azerbaijan.

Những hoạt động này cho thấy nguồn lực xã hội có thể góp phần mở rộng không gian biểu diễn và cơ hội tiếp cận nghệ thuật, từ việc đưa các tác phẩm quốc tế đến gần khán giả trong nước đến tạo cơ hội để nghệ sĩ Việt Nam xuất hiện trên các sân khấu quốc tế.

Với âm nhạc hàn lâm, di sản chỉ thực sự tiếp tục có đời sống khi những tác phẩm của quá khứ vẫn được trình diễn trước công chúng hôm nay. Từ Bach, Bruch đến Tchaikovsky, những bản nhạc ra đời cách đây hàng trăm năm vẫn có thể được khám phá qua cách thể hiện của các nghệ sĩ đương đại, trong những không gian biểu diễn mới và trước những thế hệ khán giả mới.

“Timeless Masterpieces” vì thế nối dài dòng chảy đã được hình thành từ nhiều thế kỷ: Tác phẩm được lưu giữ, nhưng đồng thời tiếp tục được chơi, được nghe và được cảm nhận lại. Đồng hành cùng chương trình, ROX Group mong muốn góp thêm một điểm chạm nghệ thuật cho công chúng, qua đó làm phong phú hơn đời sống tinh thần của cộng đồng.

Đó cũng là một cách để âm nhạc hàn lâm bước ra khỏi phạm vi của những giá trị đã được định danh trong lịch sử và tiếp tục hiện diện trong đời sống văn hóa đương đại.