Cuộc hội ngộ đặc biệt của những nghệ sĩ đàn Tam thập lục

Theo TS.NSND Nguyễn Thị Hoa Đăng, Phó Trưởng khoa Âm nhạc Truyền thống, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, sau hơn 70 năm tồn tại và phát triển, đàn Tam thập lục đã từng bước khẳng định vị trí trong kho tàng nhạc cụ dân tộc Việt Nam, đảm nhiệm nhiều vai trò từ độc tấu, hòa tấu đến đệm cho các nhạc cụ khác. Nghệ sĩ Tam thập lục Việt Nam ở cả ba miền Bắc, Trung, Nam ngày càng có nhiều cơ hội tham gia các dàn nhạc, dự án âm nhạc dân tộc trong nước và quốc tế, góp phần đưa tiếng đàn Việt Nam đến với những không gian nghệ thuật rộng lớn hơn.

Tiết mục hòa tấu của các nghệ sĩ trẻ tại Nhạc hội Tam thập lục 2. Ảnh: Hà Đông

Không chỉ là nơi trình diễn, Nhạc hội Tam thập lục còn là dịp để nghệ sĩ các vùng miền gặp gỡ, trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm và cùng lan tỏa tình yêu dành cho cây đàn. Qua mỗi kỳ Nhạc hội, những giá trị được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, đồng thời mở ra những hướng đi mới cho bộ môn nghệ thuật đang ngày càng khẳng định vị thế trong đời sống âm nhạc đương đại.

Diễn ra ngày 6-9 tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Nhạc hội Tam thập lục 2 – “36 Khúc tình yêu” đã đưa khán giả bước qua nhiều không gian âm nhạc khác nhau. Từ những làn điệu dân gian thân thuộc đến những tác phẩm đòi hỏi kỹ thuật cao, cây đàn Tam thập lục cho thấy khả năng diễn tấu phong phú và một sức biểu đạt đáng ngạc nhiên.

TS.NSND Nguyễn Thị Hoa Đăng, Phó Trưởng khoa Âm nhạc Truyền thống, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam chia sẻ về chương trình. Ảnh: Hà Đông

Âm khu cao trong trẻo, trung âm mềm mại, âm khu trầm ấm cùng kỹ thuật sử dụng đôi que gõ giúp người nghệ sĩ tạo nên những chuyển động âm thanh giàu sắc thái. Đó là một vẻ đẹp đặc biệt của cây đàn Tam thập lục: người nghệ sĩ không trực tiếp chạm vào dây đàn, nhưng vẫn có thể truyền tải tinh tế những cung bậc cảm xúc qua từng nhịp gõ.

Mở đầu chương trình với “Lý cây bông”, “Lý kéo chài”, những nghệ sĩ trẻ mang đến sắc màu tươi sáng, trong trẻo và giàu sức sống của dân ca Nam Bộ. Tiếng đàn tiếp tục được mở rộng về quy mô trong phần hòa tấu 27 cây Tam thập lục với “Tin tưởng”, “Chim trời tung cánh”, tạo nên một không gian âm thanh bay bổng, giàu sức lan tỏa.

Gắn bó sâu sắc với âm nhạc truyền thống Việt Nam, Tam thập lục tiếp tục hiện diện trong “Gửi Huế mến yêu”, “Liên khúc nhạc Chèo thu”, “Đoản khúc Lam Giang” và “Xe chỉ luồn kim”. Qua mỗi tác phẩm, cây đàn lại khoác lên một sắc thái khác: khi duyên dáng, mềm mại; khi rộn ràng, sắc nét; lúc sâu lắng, trữ tình. Những chất liệu dân gian quen thuộc, qua ngôn ngữ của tam thập lục, được tái hiện với một diện mạo mới nhưng vẫn giữ được hồn cốt vốn có.

Nhạc hội hội tụ nghệ sĩ Tam thập lục trên khắp đất nước. Ảnh: Hà Đông

Các tiết mục biểu diễn tại Nhạc hội cũng cho thấy một điều, từ nền tảng âm nhạc dân tộc, Tam thập lục cũng đang ngày càng tự tin bước ra không gian nghệ thuật quốc tế. “Dio”, “Thảo Nguyên”, “Czardas” hay “Flight of the Bumblebee” là những tác phẩm mang đến những thử thách mới về kỹ thuật, tốc độ và khả năng biểu cảm.

Đáng chú ý, màn biểu diễn của các nghệ sĩ trẻ giành giải thưởng tại Cuộc thi Biểu diễn Tam thập lục Quốc tế Cúp Đôn Hoàng 2026 tại Bắc Kinh (Trung Quốc) đã cho thấy một thế hệ nghệ sĩ mới đang từng bước khẳng định năng lực trên sân chơi quốc tế. Những kết quả ấy không chỉ là niềm tự hào, mà còn đem đến niềm tin về sự tiếp nối và phát triển bền vững của nghệ thuật Tam thập lục Việt Nam.

Một trong những hình ảnh đẹp của Nhạc hội là sự hiện diện của nhiều thế hệ trên cùng một sân khấu. Những người thầy đứng bên học trò, nghệ sĩ chuyên nghiệp gặp gỡ các nghệ sĩ trẻ; kỹ năng, kinh nghiệm và tình yêu với cây đàn được trao truyền bằng chính những thanh âm. Tại sân khấu chương trình, những phần học bổng được trân trọng trao cho các tài năng trẻ cũng cho thấy sự tin tưởng, kỳ vọng của thế hệ nghệ sĩ đi trước đối với tài năng tiếp nối hôm nay.

Qua Nhạc hội, từ những làn điệu dân gian đến những tác phẩm quốc tế, từ đôi tay của nghệ sĩ gạo cội đến những ngón đàn của thế hệ trẻ, Tam thập lục đang tiếp tục hành trình khẳng định vẻ đẹp và sức sống của mình - một cây đàn mang âm sắc Việt Nam nhưng có khả năng cất tiếng trong một không gian âm nhạc rộng lớn, không ngừng đối thoại với âm nhạc thế giới.