Đồng thuận bước đầu khi thực hiện vùng phát thải thấp

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, giai đoạn đầu của Đề án “Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1” được triển khai đến hết năm 2026 tại Khu vực 1 và Khu vực 2 thuộc phường Hoàn Kiếm. Đây là bước đi đầu tiên trong chiến lược kiểm soát phát thải từ giao thông, hướng tới cải thiện chất lượng không khí bằng các giải pháp đồng bộ, có lộ trình và đi kèm nhiều chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi sang phương tiện xanh.

Cụ thể, thành phố Hà Nội bắt đầu cấm các phương tiện giao thông đường bộ (xe mô-tô, xe gắn máy và các loại ô-tô) tại 12 tuyến phố thuộc khu vực 1 của phường Hoàn Kiếm từ tối 3/7, khung giờ cấm từ 19 giờ đến 24 giờ. Động thái này nhằm giảm ô nhiễm, thúc đẩy giao thông xanh. Các tuyến phố bị cấm phương tiện gồm: Tràng Tiền-Hàng Khay-Lê Thái Tổ-Hàng Đào-Hàng Ngang-Hàng Buồm-Mã Mây-Hàng Bạc-Hàng Mắm-Nguyễn Hữu Huân-Lý Thái Tổ-Ngô Quyền.

Trong giai đoạn đầu, các biện pháp chủ yếu mang tính điều tiết giao thông và định hướng chuyển đổi. Khu vực 1 cấm toàn bộ phương tiện từ 19 giờ đến 24 giờ vào các tối thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ nhật; xe khách trên 16 chỗ, xe tải và một số nhóm phương tiện khác phải tuân thủ quy định về khung giờ lưu thông. Đối với xe máy, thành phố khuyến khích hạn chế sử dụng phương tiện cũ, từng bước chuyển đổi sang phương tiện đạt tiêu chuẩn khí thải cao hơn hoặc sử dụng năng lượng sạch. Theo lộ trình, từ năm 2027 vùng phát thải thấp sẽ mở rộng sang phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam; từ năm 2028 mở rộng trên toàn bộ Vành đai 1, đồng thời siết chặt tiêu chuẩn khí thải đối với xe cơ giới.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Xuân Cơ, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam, hệ thống giao thông công cộng của thành phố từng bước được đầu tư, mạng lưới xe buýt được nâng cao chất lượng, xe đạp công cộng cũng đã được đưa vào khai thác. Tất cả những điều đó cho thấy Hà Nội đã có sự chuẩn bị cần thiết. Đến thời điểm này, từ Trung ương đến thành phố đều có sự đồng thuận trong triển khai. Vì vậy, việc thực hiện vùng phát thải thấp vào lúc này là hợp lý.

Đại diện Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, Ủy ban nhân dân phường Hoàn Kiếm cho biết, từ tối 3/7, lực lượng chức năng đã tổ chức hướng dẫn, phân luồng, điều tiết giao thông trên nhiều tuyến phố, lắp đặt biển báo nhận diện trong Vùng phát thải thấp. Bên cạnh việc lập chốt tại đầu các tuyến phố, Công an phường Hoàn Kiếm cùng lực lượng chức năng của phường thường xuyên tổ chức tuần tra, dùng loa nhắc nhở người dân không đi xe máy, hoặc xuống xe dắt bộ trong vùng phát thải thấp. Do thời gian đầu thực hiện nên nhiều người dân còn chưa quen, chưa nắm rõ được tuyến phố nào là vùng phát thải thấp nên Công an phường tăng cường hướng dẫn người dân. Đối với người dân sinh sống tại đây, lực lượng chức năng kiểm tra căn cước công dân để xác minh địa chỉ cư trú. Trường hợp đúng địa chỉ, người dân được phép đưa xe vào khu vực, nhưng phải tắt máy và dắt bộ phương tiện về nhà.

Anh Lê Văn Trung ở Hàng Bạc cho rằng, việc thành phố lựa chọn lộ trình từng bước giúp các hộ kinh doanh có thời gian thích nghi. “Nếu triển khai ngay các biện pháp mạnh thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến việc giao nhận hàng hóa. Việc thí điểm trước rồi mới mở rộng sẽ tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kinh doanh”, anh Trung nói.

Bà Nguyễn Thu Phương ở phố Ngô Quyền cũng bày tỏ ủng hộ chủ trương này của thành phố để hướng tới xây dựng môi trường sống sạch, văn minh hơn; đồng thời bày tỏ mong muốn có những trạm trung chuyển để đi lại dễ dàng và thêm các trạm sạc xe điện để tiện lợi cho người dân trên địa bàn.

Theo Phó trưởng phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông (Sở Xây dựng) Lương Đức Thắng, phạm vi thí điểm có một vùng lõi đủ điển hình, tạo điều kiện để các cơ quan chức năng đánh giá chính xác tác động của chính sách, làm cơ sở nghiên cứu và nhân rộng mô hình trong thời gian tới. Trong quá trình thí điểm, ngành chức năng sẽ theo dõi sát nhu cầu đi lại thực tế của người dân. Khi điều kiện phục vụ được cải thiện, người dân sẽ từng bước chuyển đổi phương thức đi lại, kéo theo sự thay đổi về lưu lượng hành khách. Trên cơ sở đó, ngành chức năng sẽ đánh giá nhu cầu theo từng tuyến, từng điểm, từng khung giờ để điều chỉnh tần suất và sức chứa xe buýt phù hợp.

Trong giai đoạn đầu, để đáp ứng nhu cầu gửi xe, Sở Xây dựng đã phối hợp với các phường rà soát, bố trí 220 bãi, điểm trông giữ phương tiện trong và lân cận khu vực Vành đai 1. Bên cạnh đó, 44 trạm xe đạp công cộng với 456 xe được bố trí tại các phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam nhằm tăng khả năng kết nối giao thông xanh. Thành phố cũng bố trí 10 bãi đỗ xe trung chuyển tại các cửa ngõ như Yên Phụ, Trần Khát Chân, Cầu Giấy, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải và khu vực Công viên Thủ Lệ, khuyến khích người dân gửi xe cá nhân và tiếp tục hành trình bằng phương tiện công cộng.

Nhằm thúc đẩy người dân chuyển sang sử dụng vận tải công cộng, Hà Nội sẽ miễn vé xe buýt trợ giá đối với các chuyến đi trong phạm vi Vành đai 1 từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 30/6/2027. Hiện khu vực này có 45 tuyến và nhánh tuyến xe buýt hoạt động, gồm 29 tuyến có điểm đầu hoặc điểm cuối trong Vành đai 1 và 16 tuyến đi qua.

Ông Thắng thông tin thêm, trong giai đoạn đầu triển khai, Sở Xây dựng sẽ tạm thời điều chỉnh lộ trình bốn tuyến xe buýt sử dụng nhiên liệu hóa thạch để phù hợp với phương án tổ chức giao thông phục vụ thí điểm. Bên cạnh việc duy trì mạng lưới hiện có, Sở Xây dựng đã báo cáo thành phố phương án bổ sung xe buýt cỡ nhỏ, phù hợp với điều kiện hạ tầng và lưu lượng giao thông khu vực trung tâm. Giải pháp này nhằm tăng cường kết nối từ khu vực Vành đai 2, Vành đai 3 vào vùng lõi đô thị, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại của người dân.

Để tạo điều kiện cho người dân tiếp cận hệ thống vận tải công cộng, đại diện Sở Xây dựng cho biết, thành phố sẽ tăng cường bố trí các điểm đỗ xe đạp và xe máy công cộng, trong đó có hệ thống xe đạp công cộng, giúp người dân thuận tiện di chuyển trong khu vực lõi; bố trí các điểm trông giữ miễn phí; đẩy mạnh lắp đặt các trạm sạc và trạm đổi pin cho phương tiện xanh, tạo điều kiện thuận lợi để xe điện lưu thông trong khu vực trung tâm.