Đối phó thách thức tin giả

Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường hợp tác giữa hai châu lục trong quản trị công nghệ số.

Một đoạn video giả mạo (deepfake) về Tổng thống Namibia với nội dung phát biểu lên án tình trạng khai thác tài nguyên của nước ngoài đã lan truyền mạnh trên mạng xã hội hồi đầu tháng 6 vừa qua tại nhiều quốc gia châu Phi và khu vực Caribe, nơi kiến thức về an ninh mạng và nhận thức về tác động của nội dung do AI tạo ra vẫn còn ở mức thấp. Vụ việc gây lo ngại về khả năng nhận diện nội dung do AI tạo ra trong bối cảnh hiểu biết của người dân về công nghệ này còn hạn chế.

Trong khi đó, ở châu Âu, nơi công nghệ đang phát triển mạnh mẽ cũng không tránh khỏi những chiêu trò thao túng trực tuyến. Những tuyên bố sai sự thật lan truyền trên mạng vào năm 2025 rằng gã khổng lồ siêu thị Lidl sẽ ngừng hoạt động do áp lực kinh tế khiến người tiêu dùng mất lòng tin và ảnh hưởng đến lợi nhuận của công ty trong năm đó. Những vụ việc như vậy có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng về danh tiếng của doanh nghiệp, làm mất lòng tin của công chúng, thậm chí gây tổn thất tài chính.

Việc ngăn chặn tin giả là vấn đề cấp thiết trên toàn cầu. Theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), chỉ trong 6 năm qua, tỷ lệ tạo nội dung deepfake toàn cầu đã tăng vọt hơn 550%. Các chiến dịch tin giả gây thiệt hại khoảng 39 tỷ USD mỗi năm do làm giảm giá trị thị trường của doanh nghiệp và khiến các nhà đầu tư đưa ra quyết định sai lầm, bên cạnh khoảng 17 tỷ USD tổn thất từ những quyết định tài chính dựa trên thông tin không chính xác.

Theo dự báo của Viện Brookings, quy mô thị trường AI tại châu Phi có thể đạt gần 20 tỷ USD vào năm 2030, gần gấp đôi hiện nay. Để tận dụng cơ hội này, Liên minh châu Phi đã ban hành Chiến lược AI lục địa năm 2024, trong khi nhiều quốc gia như Nigeria, Kenya, Ghana và Rwanda cũng xây dựng chiến lược phát triển AI riêng. Một số nước gồm Kenya, Nigeria và Nam Phi đã ban hành các quy định nhằm ngăn chặn hành vi phát tán thông tin sai lệch thông qua AI và tội phạm mạng. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng, các quy định hiện nay chủ yếu tập trung vào quản lý nhà nước, trong khi chưa có cơ chế đủ mạnh để xử lý các chiến dịch phát tán thông tin sai lệch do các tổ chức hoặc doanh nghiệp tư nhân thực hiện. Đây cũng là thách thức mà nhiều quốc gia châu Âu đang phải đối mặt.

Việc nâng cao hiểu biết về AI tại châu Phi không chỉ giúp khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế mà còn góp phần củng cố các thể chế, tăng cường năng lực quản lý và xây dựng các cơ chế giám sát thông tin giả. Phát triển hạ tầng số sẽ tạo điều kiện để các quốc gia châu Phi gia tăng giá trị từ nguồn tài nguyên sẵn có và thu hút đầu tư. Nâng cao hiểu biết về AI ở châu Phi cũng tạo ra mảnh đất màu mỡ cho hợp tác kinh tế sâu rộng hơn đối với châu Âu.

Trong bối cảnh đó, sáng kiến “Cầu nối đổi mới sáng tạo số châu Phi-châu Âu 2.0” cùng các cuộc thảo luận về khuôn khổ ngân sách dài hạn của Liên minh châu Âu giai đoạn 2028-2034 được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực thúc đẩy hợp tác công nghệ, hỗ trợ quá trình chuyển đổi số và tăng cường khả năng ứng phó với nguy cơ từ AI tại cả hai châu lục.

Với tổng ngân sách dự kiến khoảng 1.763 tỷ euro, châu Âu có cơ hội tiếp tục phát triển một kế hoạch cụ thể để hỗ trợ việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo ở châu Phi. Việc các nhà hoạch định chính sách ở châu Âu và châu Phi xem xét lại cách thức hợp tác công nghệ sâu rộng hơn, cùng với việc chống lại các mối đe dọa chung về tin giả sẽ góp phần quan trọng thúc đẩy sự thịnh vượng chung của hai châu lục.