Đầu tư cho thanh niên, đầu tư cho tương lai

Ông Matt Jackson, Trưởng Đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tại Việt Nam. Ảnh: UNFPA

Thanh niên là động lực quan trọng của mọi xã hội

- Ngày Dân số Thế giới năm nay đặt thanh niên ở vị trí trung tâm với thông điệp "Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng". Theo ông, vì sao đây là thông điệp có ý nghĩa trong bối cảnh hiện nay?

Chủ đề năm nay nhắc chúng ta rằng dân số không chỉ là những con số mà trước hết là câu chuyện về con người. Điều quan trọng là bảo đảm mỗi người trẻ có cơ hội, có quyền và được hỗ trợ cần thiết để xây dựng tương lai mà mình mong muốn.

Tuổi trẻ là giai đoạn then chốt của cuộc đời, những quyết định về học tập, việc làm và cuộc sống sẽ ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe, hạnh phúc, năng suất lao động của mỗi cá nhân và tương lai của xã hội.

Thanh niên là động lực quan trọng của mọi xã hội. Họ mang đến sức sáng tạo, tinh thần đổi mới, khả năng thích ứng với công nghệ, đi đầu trong khởi nghiệp và đóng góp giải pháp cho các thách thức như biến đổi khí hậu, bất bình đẳng hay chuyển đổi số.

Khi quyền của thanh niên được bảo đảm và họ có điều kiện phát huy tiềm năng, xã hội sẽ trở nên vững mạnh và phát triển bền vững hơn. Vì vậy, đầu tư cho thanh niên là một trong những khoản đầu tư quan trọng nhất của mỗi quốc gia.

“

Điều quan trọng không phải là khuyến khích người trẻ sinh nhiều hay ít con, mà là bảo đảm họ có đủ thông tin, quyền tự chủ và điều kiện cần thiết để lựa chọn tương lai của mình.

Trưởng Đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam Matt Jackson

- Theo ông, điều gì đang cản trở người trẻ hiện thực hóa khát vọng của mình và các chính sách cần thay đổi theo hướng nào để tháo gỡ những rào cản đó?

- Các nghiên cứu gần đây của UNFPA cho thấy phần lớn mọi người vẫn mong muốn xây dựng gia đình và làm cha mẹ. Tuy nhiên, nhiều người chưa thể thực hiện mong muốn đó do chi phí nhà ở và nuôi dạy con cao, kinh tế thiếu ổn định, cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng và việc làm còn hạn chế, bất bình đẳng giới cũng như khó khăn trong tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cũng có nghĩa là tạo ra môi trường thuận lợi để mỗi người trẻ có đủ thông tin, cơ hội và sự hỗ trợ cần thiết khi đưa ra lựa chọn về học tập, việc làm, hôn nhân, sinh con và xây dựng gia đình.

Các chính sách cần tập trung tháo gỡ những rào cản mang tính hệ thống thay vì chỉ hướng tới các mục tiêu nhân khẩu học như tăng mức sinh. Điều đó bao gồm đầu tư cho giáo dục và phát triển kỹ năng, tạo việc làm thỏa đáng, cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở, củng cố hệ thống an sinh xã hội và bảo đảm mọi người được tiếp cận đầy đủ thông tin, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản; đồng thời, thúc đẩy bình đẳng giới, chia sẻ trách nhiệm chăm sóc trong gia đình, phòng ngừa bạo lực trên cơ sở giới và hỗ trợ cân bằng giữa công việc với cuộc sống gia đình cũng là những điều kiện quan trọng để thanh niên lựa chọn tương lai theo mong muốn của mình.

Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Dân số Thế giới năm 2026 với chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng” diễn ra sáng ngày 10-7 tại Hưng Yên. Ảnh: UNFPA

Luật Dân số mở ra cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm

- Việt Nam đã chuyển từ cách tiếp cận "kế hoạch hóa gia đình" sang "dân số và phát triển". Theo ông, bước chuyển này sẽ mở ra những cơ hội gì?

UNFPA hoan nghênh việc Việt Nam ban hành Luật Dân số số 113/2025/QH15 vừa có hiệu lực từ ngày 1-7-2026. Đây là bước tiến quan trọng, thể hiện sự chuyển đổi từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên kế hoạch hóa gia đình sang cách tiếp cận rộng hơn, gắn dân số với phát triển, phù hợp với bối cảnh dân số đang thay đổi nhanh chóng ở Việt Nam cũng như kinh nghiệm quốc tế.

Việt Nam đang đối mặt với nhiều biến động về dân số, đặc biệt là già hóa dân số. Những vấn đề này không thể giải quyết chỉ bằng các chỉ tiêu về mức sinh mà cần các chính sách toàn diện hơn, đặt con người, bao gồm quyền, lựa chọn, sức khỏe, hạnh phúc, vào trung tâm của quá trình phát triển.

Thời gian tới, điều quan trọng là đưa Luật Dân số vào cuộc sống thông qua các chính sách cụ thể, trong đó, thanh niên tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm. Người trẻ cần được tiếp cận công bằng với giáo dục chất lượng, được trang bị kỹ năng phù hợp và có cơ hội việc làm ổn định để tự tin hơn khi đưa ra quyết định về hôn nhân, sinh con và xây dựng gia đình.

- Để tận dụng giai đoạn còn lợi thế dân số trẻ và ứng phó với già hóa dân số, Việt Nam cần ưu tiên điều gì? Nhân Ngày Dân số Thế giới, ông muốn gửi gắm thông điệp gì tới thanh niên Việt Nam?

- Việt Nam đang ở thời điểm rất quan trọng của quá trình chuyển đổi nhân khẩu học. Đất nước vẫn có hơn 21 triệu thanh niên, nhưng lợi thế dân số này sẽ không kéo dài mãi và dự báo sẽ khép lại sau năm 2036.

Điều đó cho thấy việc đầu tư cho thanh niên đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Mỗi người trẻ cần được đào tạo kỹ năng, có việc làm tốt, được tiếp cận các dịch vụ y tế và chăm sóc sức khỏe sinh sản có chất lượng, phù hợp với nhu cầu, có cơ hội đổi mới sáng tạo, tham gia vào đời sống xã hội. Đây là điều kiện để thanh niên hiện thực hóa khát vọng, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và duy trì tăng trưởng kinh tế.

Các chính sách cũng cần tạo điều kiện để người trẻ tự tin quyết định hôn nhân và sinh con. Việc mở rộng dịch vụ chăm sóc trẻ em với chi phí hợp lý, chế độ nghỉ phép có lương cho cha mẹ, sắp xếp công việc linh hoạt và chia sẻ bình đẳng trách nhiệm chăm sóc sẽ giúp nhiều người xây dựng gia đình mà không phải đánh đổi việc học tập hay sự nghiệp.

Song song với đó, Việt Nam cần tiếp tục thích ứng với quá trình già hóa dân số thông qua việc củng cố hệ thống y tế, mở rộng dịch vụ chăm sóc dài hạn, cải cách hệ thống lương hưu và an sinh xã hội, đồng thời tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp tục sống khỏe mạnh, năng động và đóng góp cho cộng đồng.

Nhân Ngày Dân số Thế giới, tôi mong các bạn trẻ tin vào tiềm năng của mình, chủ động tìm hiểu thông tin để đưa ra những lựa chọn phù hợp về học tập, nghề nghiệp, sức khỏe sinh sản và kế hoạch cuộc sống, đồng thời tích cực tham gia xây dựng các chính sách liên quan đến tương lai của chính mình.

Đối với các nhà hoạch định chính sách, đầu tư cho thanh niên là một trong những lựa chọn quan trọng nhất của mỗi quốc gia. Điều đó đồng nghĩa với việc bảo đảm mọi người trẻ được tiếp cận bình đẳng với giáo dục chất lượng, việc làm, chăm sóc sức khỏe toàn diện và cơ hội phát triển. Khi người trẻ được trao quyền và hỗ trợ để theo đuổi khát vọng, họ sẽ trở thành động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của Việt Nam.

Trân trọng cảm ơn ông!