Cuộc gọi hiện đúng tên người thân vẫn có thể là lừa đảo

Thủ đoạn giả mạo số điện thoại

Thời gian gần đây, nhiều vụ lừa đảo được ghi nhận với điểm chung là nạn nhân nhận được cuộc gọi hiển thị đúng tên người thân, ngân hàng, công ty điện lực hoặc cơ quan nhà nước. Điều này khiến nhiều người chủ quan, tin rằng cuộc gọi đến từ nguồn đáng tin cậy.

Theo cảnh báo của cơ quan chức năng, các đối tượng đang lợi dụng kỹ thuật Caller ID Spoofing. Đây là một hình thức giả mạo số điện thoại hiển thị trên màn hình người nhận. Với thủ đoạn này, đối tượng có thể thực hiện cuộc gọi từ bất kỳ thiết bị nào nhưng cài đặt để số điện thoại hiển thị là số của người thân, bạn bè hoặc các tổ chức uy tín.

Nguy hiểm hơn, cùng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), tội phạm công nghệ cao hiện nay còn có thể sử dụng công nghệ Deep Voice để mô phỏng giọng nói của người khác với độ chân thực rất cao. Chỉ cần thu thập một số đoạn ghi âm được đăng tải trên mạng xã hội hoặc môi trường mạng, các đối tượng có thể tạo ra giọng nói gần giống với người thật.

Từ đó, kẻ gian dựng lên các tình huống khẩn cấp như người thân gặp tai nạn, đang cấp cứu, cần chuyển tiền gấp hoặc đang gặp sự cố liên quan đến cơ quan chức năng. Trong nhiều trường hợp khác, đối tượng giả danh nhân viên ngân hàng, điện lực, bưu điện hoặc cơ quan nhà nước để yêu cầu cung cấp mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng, cài đặt ứng dụng hoặc truy cập vào các đường link lạ.

Ngoài việc giả mạo số điện thoại cá nhân, các đối tượng còn lợi dụng dịch vụ cuộc gọi định danh (Voice Brandname) để làm giả tên hiển thị của ngân hàng, doanh nghiệp hoặc cơ quan nhà nước nhằm tăng mức độ tin cậy. Khi nhìn thấy tên tổ chức quen thuộc xuất hiện trên màn hình, nhiều người đã mất cảnh giác và làm theo hướng dẫn của đối tượng.

Trước thực trạng này, cơ quan công an khuyến cáo người dân không nên tin tưởng tuyệt đối vào số điện thoại hoặc tên hiển thị trên màn hình điện thoại. Khi nhận được các cuộc gọi có nội dung liên quan đến chuyển tiền, vay tiền, cung cấp mã xác thực hoặc yêu cầu xử lý tình huống khẩn cấp, cần chủ động xác minh lại bằng cách gọi trực tiếp vào số điện thoại đã lưu từ trước hoặc liên hệ qua các kênh khác để kiểm tra thông tin.

Khung hình phạt lên tới tù chung thân

Hành vi sử dụng công nghệ để giả mạo số điện thoại, tên định danh hoặc giọng nói nhằm tạo lòng tin và chiếm đoạt tài sản của người khác có thể bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Trường hợp đối tượng sử dụng các thủ đoạn gian dối để khiến nạn nhân chuyển tiền hoặc giao tài sản thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Theo quy định này, người phạm tội có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm nếu chiếm đoạt tài sản từ 2 triệu đồng trở lên hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc các trường hợp luật định. Đối với các trường hợp phạm tội có tổ chức, sử dụng thủ đoạn tinh vi, chiếm đoạt tài sản có giá trị lớn hoặc đặc biệt lớn, mức hình phạt có thể lên tới 20 năm tù hoặc tù chung thân.

Bên cạnh đó, nếu đối tượng sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử để thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản thì còn có thể bị xem xét xử lý theo Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 về Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Tội danh này có khung hình phạt cao nhất lên đến 20 năm tù.

Ngoài trách nhiệm hình sự, hành vi lợi dụng hoạt động viễn thông để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản còn là hành vi bị nghiêm cấm theo Điều 9 Luật Viễn thông 2023. Đồng thời, điểm g khoản 2 Điều 7 Luật An ninh mạng 2025 cũng nghiêm cấm sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc công nghệ mới để giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái quy định của pháp luật.

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)