Cụ thể hóa Nghị quyết 57 bằng khung đánh giá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Cụ thể hóa chủ trương bằng công cụ đánh giá thực chất

Chiều 29/9, tại Hà Nội, Trung tâm Tư vấn chiến lược, chính sách khoa học và công nghệ (Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hà Nội tổ chức Hội thảo “Tham vấn Khung đánh giá hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thành phố Hà Nội”.

Hội thảo nhằm tham vấn ý kiến các chuyên gia, nhà quản lý, cơ quan liên quan đối với dự thảo Khung đánh giá hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thành phố Hà Nội, qua đó từng bước cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, xây dựng công cụ đánh giá dựa trên bằng chứng, phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách của Thủ đô.

Theo bà Bùi Thị Huy Hợp, Giám đốc Trung tâm Tư vấn chiến lược, chính sách khoa học và công nghệ để các cơ chế, chính sách thật sự phát huy hiệu quả, Thành phố cần có một hệ thống công cụ đánh giá khách quan, khoa học, dựa trên bằng chứng và hồ sơ minh chứng cụ thể.

Phát biểu khai mạc, bà Bùi Thị Huy Hợp, Giám đốc Trung tâm Tư vấn chiến lược, chính sách khoa học và công nghệ, cho biết trong giai đoạn phát triển mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng giữ vai trò quan trọng trong đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả quản trị công.

Thời gian qua, Hà Nội đã chủ động triển khai nhiều cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; trong đó có các chính sách về chuyển giao công nghệ, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và Quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo bà Bùi Thị Huy Hợp, để các cơ chế, chính sách thật sự phát huy hiệu quả, Thành phố cần có một hệ thống công cụ đánh giá khách quan, khoa học, dựa trên bằng chứng và hồ sơ minh chứng cụ thể. Đây là cơ sở quan trọng để chuyển từ đánh giá mang tính hình thức sang đánh giá thực chất kết quả, hiệu quả và tác động của các chính sách.

Việc Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thời gian qua chủ động ban hành nhiều nghị quyết chuyên đề cũng được nhìn nhận là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế, góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn về phân bổ nguồn lực, đồng thời tạo không gian điều hành linh hoạt để Thành phố triển khai các nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đề xuất khung đánh giá theo ma trận hai chiều

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về ba phương án xây dựng bộ chỉ tiêu.

Dự thảo Khung đánh giá do Tiến sĩ Nguyễn Hữu Xuyên, Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, cùng nhóm chuyên gia nghiên cứu, xây dựng trên cơ sở Quyết định số 2244/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, văn bản số 3803/BKHCN-HVCL ngày 11/8/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ về khung hướng dẫn địa phương về định hướng phát triển STID phục vụ phát triển kinh tế-xã hội; Kế hoạch số 196/KH-UBND ngày 19/5/2026 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội về đánh giá hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo năm 2026 trên địa bàn Thành phố Hà Nội; Kế hoạch 127/KH-UBND ngày 30/3/2026 của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội về Triển khai thực hiện Quyết định số 2244/QĐ-TTG ngày 13/10/2025; Quyết định số 1969/QĐ-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là xây dựng ma trận đánh giá hai chiều, kết hợp giữa ba trụ cột gồm khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số với năm nhóm đối tượng quản lý ở cấp Thành phố gồm chiến lược, chính sách, kế hoạch, chương trình và tổ chức khoa học và công nghệ khu vực công lập.

Cách tiếp cận này hướng tới việc hình thành một khung đánh giá thống nhất, vừa phản ánh đầy đủ các lĩnh vực ưu tiên, vừa gắn với từng nhóm đối tượng quản lý cụ thể, qua đó hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả và nhận diện những vấn đề cần điều chỉnh.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về ba phương án xây dựng bộ chỉ tiêu.

Phương án thứ nhất gồm 45 chỉ tiêu, bảo đảm tương đối cân bằng với 15 chỉ tiêu cho mỗi trụ cột, đồng thời kế thừa các quy định, tiêu chí đã được triển khai trước đây.

Phương án thứ hai gồm 63 chỉ tiêu, có phạm vi bao quát rộng hơn, song đặt ra vấn đề về khả năng trùng lặp nội hàm giữa một số chỉ tiêu và việc lượng hóa một số chỉ tiêu vĩ mô ở cấp địa phương.

Phương án thứ ba gồm 42 chỉ tiêu lõi, được thiết kế theo hướng tinh gọn, phân loại chỉ tiêu theo mức độ sẵn sàng chấm điểm và bám sát hơn yêu cầu quản lý thực tiễn.

Các ý kiến tại hội thảo cho rằng việc lựa chọn phương án cần bảo đảm sự cân bằng giữa yêu cầu đánh giá toàn diện và khả năng tổ chức thực hiện; tránh tạo thêm gánh nặng về báo cáo, thu thập dữ liệu cho các cơ quan, đơn vị.

Hoàn thiện công cụ, sẵn sàng vận hành thử nghiệm

Tiến sĩ Phạm Hồng Quách, Cục Thông tin, Thống kê và Đánh giá khoa học, Bộ Khoa học và Công nghệ góp ý tại hội thảo.

Góp ý tại hội thảo, Tiến sĩ Phạm Hồng Quách, Cục Thông tin, Thống kê và Đánh giá khoa học, Bộ Khoa học và Công nghệ, đánh giá cao sự chuẩn bị của Hà Nội trong xây dựng hệ thống đánh giá đồng bộ đối với các nhóm đối tượng quản lý.

Theo ông Phạm Hồng Quách, cần phân định rõ giữa hệ thống theo dõi, phục vụ công tác điều hành thường xuyên và hệ thống đánh giá tác động trong trung và dài hạn. Đồng thời, cần nghiên cứu xây dựng hệ thống bảng điều khiển dữ liệu (Dashboard) hiện đại, giúp các cơ quan quản lý theo dõi tình hình, khai thác dữ liệu và hỗ trợ quá trình ra quyết định.

Trong khi đó, Tiến sĩ Nguyễn Văn Trúc, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức đánh giá, từ mô hình quản lý dựa chủ yếu trên đầu vào và hoạt động sang đánh giá đầy đủ quá trình hình thành và chuyển hóa giá trị.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Trúc, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ tham luận tại hội thảo.

Theo hướng tiếp cận này, hệ thống đánh giá cần theo dõi từ nguồn lực đầu vào, quá trình triển khai, kết quả đầu ra đến hiệu quả và tác động. Qua đó, có thể làm rõ dòng chuyển hóa từ nguồn lực đầu tư, trong đó có ngân sách nhà nước, thành các kết quả cụ thể như tài sản trí tuệ, doanh nghiệp hình thành từ kết quả nghiên cứu và sản phẩm được thương mại hóa.

Ông Nguyễn Văn Trúc cũng đề xuất chuẩn hóa hệ thống dữ liệu minh chứng, bảo đảm khả năng kiểm tra, xác thực; đồng thời phân tầng chỉ tiêu thành ba nhóm gồm chỉ tiêu nòng cốt, chỉ tiêu mở rộng và chỉ tiêu thử nghiệm, tạo điều kiện để hệ thống có thể triển khai từng bước, phù hợp với mức độ sẵn sàng về dữ liệu của Thành phố.

Các đại biểu thống nhất Khung đánh giá cần được xây dựng theo hướng tinh gọn, khả thi, tránh tình trạng phát sinh quá nhiều chỉ số nhưng không cải thiện hiệu quả của công tác quản lý. Cùng với đó, cần xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong thu thập, cung cấp và kiểm chứng dữ liệu; bảo đảm sự thống nhất giữa dữ liệu ở Trung ương và địa phương.

Các ý kiến tại hội thảo cũng cho rằng việc lựa chọn phương án cụ thể cần bảo đảm sự cân bằng giữa yêu cầu đánh giá toàn diện và khả năng tổ chức thực hiện; tránh tạo thêm gánh nặng về hành chính, báo cáo, thu thập dữ liệu cho các cơ quan, đơn vị. Một số chỉ tiêu thống kê cần được đề xuất cấp có thẩm quyền bổ sung vào quy định Hệ thống chỉ tiêu thống kê phù hợp.

Trên cơ sở các ý kiến tại hội thảo, nhóm nghiên cứu và các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hoàn thiện Khung đánh giá, bộ công cụ, hệ thống biểu mẫu và Sổ tay hướng dẫn dữ liệu.

Các đại biểu tham dự hội thảo chụp ảnh lưu niệm.

Dự tính, bộ công cụ sẽ được vận hành thử nghiệm trước khi chính thức ban hành vào năm 2026. Khi được hoàn thiện và đưa vào sử dụng, Khung đánh giá được kỳ vọng trở thành công cụ hỗ trợ Thành phố Hà Nội theo dõi, đánh giá thực chất kết quả thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; qua đó cung cấp cơ sở dữ liệu phục vụ điều hành chính sách, phân bổ nguồn lực và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thủ đô.

Việc xây dựng và vận hành Khung đánh giá cũng là một bước cụ thể hóa yêu cầu đổi mới phương thức quản lý, lấy dữ liệu và bằng chứng làm cơ sở, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị và tạo nền tảng để Hà Nội tiếp tục triển khai các cơ chế, mô hình mới trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.