Công dân số: Quyền lợi đi đôi với trách nhiệm

Gắn tiện ích số với quyền lợi người dân

Nghị quyết số 66.22/2026/NQ-CP xác lập nguyên tắc, quyền lợi, trách nhiệm và chính sách khuyến khích người dân tham gia môi trường số. Theo Thiếu tướng Vũ Văn Tấn, Cục trưởng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an, công tác phát triển công dân số đã có bước chuyển rõ nét từ tạo lập danh tính số đến cung cấp các dịch vụ thiết thực.

Đến nay, 100% số công dân đã được cấp số định danh cá nhân. Bộ Công an đã cấp 86,4 triệu tài khoản định danh điện tử cho công dân Việt Nam. Gần 50% số công dân sở hữu chữ ký số cá nhân, giúp tiết kiệm khoảng 41-170 nghìn đồng/hồ sơ ký và rút ngắn 15-60 phút xử lý. VNeID duy trì khoảng 3-6 triệu người sử dụng mỗi ngày, phát triển hơn 77 tiện ích, ghi nhận hơn 500 triệu lượt truy cập và triển khai 19 nhóm dịch vụ công trực tuyến. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính thực hiện trực tuyến đạt 49,7%. Chỉ số phát triển Chính phủ điện tử của Việt Nam tăng 15 bậc, lên vị trí 71/193 quốc gia.

Các chính sách triển khai đã gắn phát triển công dân số với lợi ích trực tiếp. Đến ngày 30/9/2026, khoảng 768.000 lượt tra cứu dữ liệu trên VNeID được thực hiện để xác định điều kiện hưởng chính sách. Hơn 14.700 hồ sơ cư trú và một số hồ sơ cấp hộ chiếu được miễn phí. Có 25 địa phương triển khai phí 0 đồng đối với một số dịch vụ công trực tuyến, dự kiến hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khoảng 37 tỷ đồng mỗi năm.

VNeID đã mở rộng vai trò từ ứng dụng hành chính thành kênh tương tác để người dân tham gia, đóng góp chính sách trên môi trường số. Ứng dụng đã ghi nhận hơn 20,6 triệu lượt công dân tham gia góp ý dự thảo sửa đổi Hiến pháp và gần 3,3 triệu lượt góp ý văn kiện Đại hội XIV của Đảng.

Phát triển tiện ích số phải đi đôi với bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn cho người sử dụng trên môi trường số. Luật An ninh mạng năm 2025 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho công tác bảo vệ dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng. Bộ Công an, ngành ngân hàng và các công ty viễn thông đã phối hợp chặt chẽ, thực hiện đối chiếu sinh trắc học cho 268,7 triệu hồ sơ ngân hàng, chuẩn hóa gần 149 triệu thông tin thuê bao di động, qua đó nỗ lực quét sạch SIM rác và tài khoản gian lận. Dù vậy, thể chế và giải pháp kỹ thuật chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ với công tác quản lý, giám sát và nâng cao ý thức của người sử dụng.

Trách nhiệm đi đôi với kỹ năng số

Theo Thiếu tá Ngô Đại Nam, Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, quyền công dân trên môi trường số luôn gắn liền với trách nhiệm tuân thủ pháp luật và tôn trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người khác. Kỹ năng số không đơn thuần là biết sử dụng điện thoại thông minh, các nền tảng mạng xã hội hay dịch vụ công trực tuyến mà còn bao gồm khả năng nhận diện thông tin giả mạo, phát hiện các phương thức lừa đảo trực tuyến, bảo vệ tài khoản và dữ liệu cá nhân, sử dụng công nghệ an toàn, hiệu quả.

Đối với cán bộ, đảng viên, trách nhiệm trên môi trường số còn gắn với yêu cầu tiên phong, gương mẫu và giữ vững kỷ luật phát ngôn. Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Quy định số 207-QĐ/TW ngày 26/7/2026 về những điều đảng viên không được làm. Cụm từ “trí tuệ nhân tạo (AI)” và “nền tảng số” được đưa vào Điều 5 của quy định, nghiêm cấm đảng viên sử dụng hạ tầng internet, mạng xã hội, nền tảng số và AI để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật.

Việc tiếp tục quán triệt Quy định số 85-QĐ/TW ngày 7/10/2022 về việc cán bộ, đảng viên thiết lập và sử dụng trang thông tin điện tử cá nhân trên internet, mạng xã hội và Quy định số 19- QĐ/TW ngày 8/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng đặt ra yêu cầu đối với các cán bộ, đảng viên không chỉ là tránh vi phạm mà còn phải thể hiện trách nhiệm trong tiếp nhận và truyền tải thông tin.

Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Ngọ Duy Hiểu nhấn mạnh: “Mỗi cán bộ, đảng viên cần giữ vững bản lĩnh chính trị, tỉnh táo trước những nội dung có dấu hiệu giả mạo, xuyên tạc. Chủ động kiểm chứng nguồn tin, sẵn sàng phản bác các quan điểm sai trái bằng sự thật và thái độ văn minh. Trong kỷ nguyên số, tính nêu gương của người đảng viên không chỉ ở môi trường ngoài đời thực mà còn thể hiện qua từng hành vi, bình luận, tương tác trên không gian mạng”.

Xã Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng có địa bàn rộng, mật độ dân cư thưa, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số. Đồng chí Bùi Quốc Huân, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã cho biết: “Đảng ủy xã xác định việc đưa các quy định này vào sinh hoạt chi bộ phải gắn trực tiếp với nhiệm vụ chính trị và sinh hoạt chuyên đề thiết thực. Địa phương tập trung đổi mới nội dung sinh hoạt chi bộ định kỳ và chuyên đề, gắn với việc nhận diện tin giả, an toàn thông tin và tự soi, tự sửa quy tắc ứng xử trên mạng. Đồng thời, quán triệt đảng viên tiên phong sử dụng sổ tay đảng viên điện tử và ứng dụng AI vào công vụ nhưng phải kiểm chứng chặt chẽ, chính xác tuyệt đối, không phụ thuộc máy móc hay làm lộ bí mật thông tin. Cấp ủy tăng cường kiểm tra, giám sát, nắm chắc tình hình tư tưởng và lấy kết quả ứng xử trên môi trường số làm tiêu chí đánh giá chất lượng đảng viên hằng năm”.

Để quá trình chuyển đổi số “không bỏ ai lại phía sau”, phong trào “Bình dân học vụ số” đang được triển khai sâu rộng trên toàn quốc. Nền tảng “Bình dân học vụ số” đã tích hợp 170 khóa học, thu hút hơn 3,6 triệu người tham gia; khoảng 93.500 tổ công nghệ số cộng đồng cùng lực lượng tại cơ sở đang hỗ trợ người dân những kỹ năng thiết thực như sử dụng VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán số, tra cứu và kiểm tra thông tin cá nhân.

Theo ông Trần Văn Chín, Chủ tịch Công ty Cổ phần công nghệ Arobid, việc phổ cập kỹ năng số cần được thực hiện bằng những hướng dẫn dễ hiểu, gắn với nhu cầu hằng ngày, đặc biệt với người cao tuổi và những người ít cơ hội tiếp cận công nghệ. Khi con người hiểu rõ lợi ích, có kỹ năng và chủ động tham gia, công nghệ mới phát huy giá trị. Thước đo của chuyển đổi số là người dân có sống an toàn hơn, làm việc hiệu quả hơn và tiếp cận được nhiều cơ hội hơn.

Chào mừng Ngày Công dân số Việt Nam 15/10, mỗi người cần chủ động học kỹ năng số, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử có trách nhiệm trên mạng.