Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ: Mệnh lệnh từ trái tim, trách nhiệm trước lịch sử

Các đơn vị chức năng khảo sát tại Nghĩa trang Mai Dịch trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” trên địa bàn thành phố Hà Nội. Ảnh: Thu Nguyễn

Tận lực với từng “địa chỉ đỏ”

Nằm ở cửa ngõ phía Đông Bắc Thủ đô, xã Phù Đổng là địa phương được thành phố chọn triển khai công tác lấy mẫu sinh phẩm ADN liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Yên Viên. Chia sẻ về trách nhiệm đặc biệt này, Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang cho biết, ngay khi nhận nhiệm vụ từ Ban Chỉ đạo thành phố, chúng tôi xác định đây không chỉ là nhiệm vụ đơn thuần mà còn là mệnh lệnh từ trái tim. Chính quyền địa phương đã huy động toàn bộ hệ thống chính trị vào cuộc, rà soát tỉ mỉ từng bộ hồ sơ, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn để chuẩn bị chu đáo nhất cho công tác khai quật, thu nhận mẫu ADN bảo đảm đúng quy trình kỹ thuật và phù hợp tập quán truyền thống.

Tại khu vực Bất Bạt, nơi có địa bàn rộng và số phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tương đối lớn, lực lượng quân sự địa phương đã phát huy vai trò nòng cốt. Trung tá Nguyễn Danh Trường, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Bất Bạt nhấn mạnh, lực lượng quân sự luôn là đơn vị tiên phong, chủ động rà soát, đối soát dữ liệu lịch sử Đảng bộ, nhật ký chiến đấu và danh sách liệt sĩ qua các thời kỳ. Mỗi phần mộ chưa có tên tại nghĩa trang là một niềm day dứt của cán bộ, chiến sĩ. Việc chuẩn bị cơ sở dữ liệu số hóa và phương án thực địa đang được đơn vị triển khai khẩn trương, nhằm mục tiêu bảo đảm chính xác, tạo thuận lợi cho các quy trình tiếp theo.

Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, công tác khảo sát, số hóa dữ liệu và tập huấn kỹ thuật lấy mẫu sinh phẩm đã hoàn thành đồng bộ. Hà Nội đã hoàn thành khảo sát 340 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn địa bàn, tạo tiền đề kỹ thuật vững chắc cho bước khai quật và giám định sinh phẩm.

Chuẩn bị chu đáo cho bước khai quật thực địa

Để chiến dịch đi vào thực chất, Ban Chỉ đạo thành phố đã thành lập tổ công tác liên ngành, gồm: Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Sở Nội vụ, Sở Y tế, Công an thành phố cùng các đơn vị liên quan. Hàng trăm cán bộ cơ sở đã được huấn luyện bài bản về quy trình kỹ thuật lấy mẫu, bảo quản sinh phẩm và nhập liệu cơ sở dữ liệu.

Trực tiếp tham mưu và chỉ đạo lực lượng thực địa, Đại tá Đoàn Chí Thắng, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội cho biết: “Khai quật và lấy mẫu ADN tại các nghĩa trang là công đoạn phức tạp, đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa. Đến nay, Bộ Tư lệnh Thủ đô đã phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành hoàn tất toàn bộ phương án kỹ thuật, trang thiết bị chuyên dụng và nhân lực. Dù Nghĩa trang liệt sĩ Mai Dịch hay các nghĩa trang địa phương có số lượng phần mộ thiếu thông tin lớn đến đâu, chúng tôi cũng quyết tâm thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao nhất trước nhân dân và lịch sử”.

Cùng với việc chuẩn bị lấy mẫu sinh phẩm hài cốt tại các nghĩa trang, Công an thành phố Hà Nội đã thực hiện chiến dịch thần tốc thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ. Chỉ riêng trong 8 ngày liên tiếp cuối tháng 6-2026, Công an thành phố đã thu nhận hơn 15.000 mẫu ADN của đại diện các gia đình liệt sĩ trên địa bàn để đưa vào cơ sở dữ liệu, sẵn sàng đối sánh.

Khát khao đoàn tụ sau nửa thế kỷ

Đằng sau mỗi con số kỹ thuật là những câu chuyện đẫm nước mắt của hàng vạn gia đình. Tại xã Thanh Trì, bà Vũ Thị Na là một trường hợp đặc biệt khi có tới 3 anh trai ruột là liệt sĩ hy sinh trong kháng chiến, trong đó 2 người anh vẫn chưa xác định được thông tin phần mộ. Không giấu được sự xúc động, bà Vũ Thị Na chia sẻ: “Hơn nửa thế kỷ qua, cha mẹ tôi trước khi nhắm mắt xuôi tay vẫn đau đáu một niềm mong mỏi tìm lại các anh. Hành trình kiếm tìm thực sự không dễ dàng, nhưng hy vọng rồi lại thất vọng. Khi nhận được thông báo về Chiến dịch 500 ngày đêm và được hỗ trợ lấy mẫu ADN, gia đình tôi rất mong đợi, mạch nguồn hy vọng như được hồi sinh”.

Chiến dịch 500 ngày đêm là cuộc chạy đua với thời gian khi các thân nhân liệt sĩ ngày một già yếu. Việc Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành chiến dịch sớm hơn yêu cầu của Trung ương chính là sự tri ân thiết thực nhất, nhằm “trả lại tên” cho các anh, mang lại niềm an ủi trọn vẹn cho những người còn sống và giữ gìn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” ngàn đời của dân tộc.