Chìa khóa tìm lại danh tính liệt sĩ

Lực lượng chức năng lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Quản Bạ.

Suốt những ngày tháng 6, tại các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, công việc khai quật, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN diễn ra liên tục. Các tổ lấy mẫu không quản ngại nắng mưa, thời gian, kiên trì bám hiện trường, tỉ mỉ thao tác từng công đoạn.

Tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang, thời tiết oi nồng, nửa nắng nửa mưa. Cán bộ, chiến sĩ, bác sỹ pháp y, bác sỹ quân y cùng lực lượng địa phương cần mẫn với công việc của mình. Mồ hôi ướt đẫm trong bộ trang phục bảo hộ kín mít, bác sĩ Nguyễn Hữu Tân, Trung tâm Giám định Y khoa và Pháp y tỉnh chia sẻ: “Theo chân tổ công tác từ những ngày đầu, tôi mới thực sự hiểu sự gian nan của nhiệm vụ đặc biệt này. Khó khăn đầu tiên là ở khâu khai quật bởi mỗi phần mộ lại có một kết cấu khác nhau, cần phải nghiên cứu kỹ thuật bốc dỡ để không làm ảnh hưởng đến phần hài cốt bên trong. Cùng với đó, trải qua hàng chục năm, nhiều mẫu sinh phẩm đã bị phân hủy mạnh, không còn nguyên vẹn, không đảm bảo chất lượng”.

Cũng theo bác sĩ Tân, các khâu từ xác định vị trí phần mộ, khai quật, thu nhận mẫu, cho đến niêm phong và lập hồ sơ đều cần phải được thực hiện chặt chẽ, bảo đảm đúng quy định. Tại những nghĩa trang có nhiều mộ liệt sĩ như Nghĩa trang liệt sĩ Sơn Dương, Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Tuyên Quang, lực lượng chức năng cần làm việc 2-3 ngày liên tục. Khi tiến hành lấy mẫu, tổ công tác ưu tiên lựa chọn những mẫu răng còn tốt hoặc phần xương chắc, cứng, đủ tiêu chuẩn giám định.

Ngay sau khi thu thập, các mẫu sinh phẩm được vệ sinh, loại bỏ hoàn toàn đất cát và làm sạch. Toàn bộ các công đoạn này diễn ra liên tục, khép kín. Cán bộ, chiến sĩ, bác sĩ dặn nhau tuyệt đối cẩn trọng trong từng công đoạn. Mỗi mẫu sinh phẩm đạt tiêu chuẩn không chỉ phục vụ công tác chuyên môn mà còn là niềm hy vọng của thân nhân gia đình liệt sĩ, là niềm đợi chờ, mong ngóng sau hàng chục năm đất nước hòa bình.

Hành trình tìm lại tên cho những liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc đã thắp lên niềm hy vọng mới nhờ công nghệ giám định ADN. Một mẫu ADN đạt chuẩn có thể khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài qua nhiều thế hệ. Đẩy nhanh tiến độ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân các gia đình, chỉ trong vòng 1 tháng, Bộ CHQS tỉnh đã tiến hành khai quật 84/84 mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin trong 10 nghĩa trang liệt sĩ thuộc quản lý của 9 xã, phường. Trong đó có 58 mẫu đủ điều kiện giám định, 26 mẫu không đủ điều kiện.

Sau khi hoàn tất việc lấy mẫu, hài cốt liệt sĩ được an táng trang nghiêm. Nghi lễ phủ cờ Tổ quốc không chỉ thể hiện sự ghi nhớ công ơn của thế hệ cha anh đã ngã xuống vì độc lập tự do của Tổ quốc mà còn nhắc nhở thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, tự do. Chị Ngô Phương Anh, Bí thư Đoàn phường Mỹ Lâm chia sẻ: “Đoàn viên, thanh niên địa phương vinh dự khi được góp sức nhỏ bé hỗ trợ lực lượng chức năng trong hành trình xác minh thông tin mộ liệt sĩ vô danh trên địa bàn. Đây không chỉ là một hình thức tri ân sâu sắc, mà còn là một bài học lịch sử vô giá cho thế hệ trẻ hôm nay”.

Đồng chí Hoàng Quốc Trung, Trợ lý Ban Chính sách, Bộ CHQS tỉnh cho biết, sau khi hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính, Bộ CHQS tỉnh tiếp tục rà soát các mộ liệt sĩ đã có một phần thông tin để lập danh sách, phân loại và hoàn thiện hồ sơ. Đây là một hành trình dài, còn nhiều khó khăn do thời gian trôi qua đã lâu, kỷ vật thất lạc hoặc hư hỏng, nhân chứng ngày một ít đi. Tuy nhiên những người làm công tác chính sách vẫn sẽ nỗ lực hết mình cùng tinh thần trách nhiệm cao nhất với niềm hy vọng trả lại tên cho các anh hùng liệt sĩ, đưa các anh trở về với gia đình sau nhiều thập kỷ.

Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là hành trình kết nối quá khứ với hiện tại bằng lòng biết ơn vô hạn. Mỗi kết quả giám định thành công sẽ giúp thêm một người lính được gọi đúng tên, một gia đình vơi đi nỗi mong ngóng. Đó cũng là món quà tri ân thiết thực nhất của thế hệ hôm nay.

Bài, ảnh: Thùy Lê