Cập nhật tiến độ dự án nâng cao năng lực giám định ADN hài cốt liệt sĩ

Tham dự sự kiện có Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện Hàn lâm); bà Kathryne Bomberger, Tổng Giám đốc ICMP; bà Marialice Ariens, đại diện Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam cùng đại diện các bộ, ngành, cơ quan liên quan của Việt Nam.

Phát biểu tại cuộc họp, Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà khẳng định: Quá trình thực hiện dự án, các nhà khoa học tập trung tiếp nhận, làm chủ và điều chỉnh công nghệ phù hợp đặc điểm mẫu hài cốt liệt sĩ tại Việt Nam, trong đó có công nghệ giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) và bộ chỉ thị FORCE gồm 5.422 chỉ thị đa hình đơn nucleotide (SNP). Dự án đã cơ bản hoàn thành 4 trong tổng số 8 mục tiêu. Tỷ lệ tách chiết ADN thành công từ các mẫu xương khó tăng từ 22% lên 80%.

Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm phát biểu ý kiến tại cuộc họp. (Ảnh: Mai Lan)

Kết quả thử nghiệm tại Nghĩa trang liệt sĩ Trà Lĩnh (Cao Bằng), 100% số mẫu hài cốt thu được có ADN người. Tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ), 85,5% số mẫu được giải trình tự đạt ngưỡng trên 100 chỉ thị SNP.

Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Giồng Riềng (An Giang), đợt thử nghiệm quy mô lớn đã thu nhận 535 mẫu xương từ 965 ngôi mộ. Kết quả bước đầu cho thấy, 99,27% dịch chiết có ADN người; lượng ADN thu được gấp 28 lần so các đợt thử nghiệm trước. Từ các bộ mẫu thử nghiệm, 11 trường hợp liệt sĩ đã được xác định danh tính; kết quả được Trung tâm Giám định ADN (CDI) và ICMP kiểm chứng độc lập. Những kết quả đầu tiên đã được trao cho thân nhân liệt sĩ vào tháng 12/2025.

Trên cơ sở các kết quả đạt được, Giáo sư, Tiến sĩ Chu Hoàng Hà đề nghị các bên tập trung hoàn thiện quy trình giám định, nâng cao năng suất xử lý mẫu và chuẩn bị chuyển giao công nghệ cho các đơn vị liên quan. Thực hiện tốt các nhiệm vụ trọng tâm gồm: đào tạo, chuyển giao quy trình cho Viện Pháp y Quân đội, Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) và Viện Pháp y quốc gia (Bộ Y tế); đẩy nhanh tự động hóa các công đoạn giám định, cải tiến quy trình và thẩm định các ngưỡng phân tích.

Bà Kathryne Bomberger, Tổng Giám đốc ICMP phát biểu tại cuộc họp. (Ảnh: Mai Lan)

Phát biểu tại cuộc họp, bà Kathryne Bomberger, Tổng Giám đốc ICMP ghi nhận và đánh giá cao kết quả hợp tác giữa các nhà khoa học Việt Nam và quốc tế trong ứng dụng công nghệ NGS để phân tích những mẫu xương có ADN suy thoái nghiêm trọng.

Bà Kathryne Bomberger đề nghị tiếp tục đánh giá kết quả phân tích NGS, rà soát khả năng kết hợp công nghệ mới với các phương pháp hiện có và hoàn thiện phần mềm đối sánh để kết nối dữ liệu giữa các đơn vị. Mục tiêu là xây dựng cơ sở dữ liệu có khả năng liên thông, hỗ trợ đối sánh ADN với độ tin cậy hướng tới 99,95%...

Tại cuộc họp, đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan ghi nhận những kết quả bước đầu, đồng thời nhấn mạnh vai trò của các cơ quan, tổ chức trong phối hợp thực hiện nhiệm vụ nhân đạo này, nhất là Viện Sinh học (Viện Hàn lâm). Cuộc họp là cơ sở để các đơn vị tiếp tục phối hợp thực hiện dự án, hoàn thiện quy trình và nâng cao năng lực giám định ADN hài cốt liệt sĩ; đồng thời, trao đổi kế hoạch tiếp tục phối hợp thực hiện trong thời gian tới.