Bẫy đầu tư tiền mã hóa trên mạng

Thủ đoạn dựng sàn tiền mã hóa giả để chiếm đoạt tài sản

Thời gian gần đây, các đối tượng lừa đảo thường lợi dụng mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin và nền tảng đầu tư giả mạo để kêu gọi đầu tư tiền mã hóa. Chúng quảng cáo những cơ hội “dễ sinh lời”, “không cần kinh nghiệm”, “có chuyên gia đọc lệnh”, “cam kết bao lỗ” nhằm đánh vào tâm lý muốn kiếm tiền nhanh.

Khi có người quan tâm, đối tượng sẽ chủ động liên hệ và mời tham gia hội nhóm kín. Trong nhóm có nhiều tài khoản giả danh chuyên gia, nhân viên hỗ trợ hoặc nhà đầu tư thành công, liên tục đăng hình ảnh số dư, giao dịch có lãi và thông báo rút tiền để tạo hiệu ứng đám đông.

Nạn nhân sau đó được hướng dẫn đăng ký tài khoản trên website hoặc cài đặt ứng dụng đầu tư giả mạo, rồi thực hiện các bước nạp tiền, đặt lệnh. Ban đầu, hệ thống thường hiển thị có lãi hoặc cho phép rút một khoản nhỏ để tạo lòng tin. Tuy nhiên, lợi nhuận trên màn hình có thể chỉ là dữ liệu ảo do các đối tượng tự điều chỉnh.

Những website này thường không công khai thông tin pháp nhân, không có giấy phép hoạt động, mới được tạo lập, đặt máy chủ ở nước ngoài hoặc thường xuyên thay đổi địa chỉ truy cập.

Việc sử dụng website không sử dụng kết nối được mã hóa (HTTP) cũng là dấu hiệu rủi ro. Tuy nhiên, website đã được mã hóa (HTTPS) và có biểu tượng ổ khóa chưa chắc an toàn; người dùng cần kiểm tra thêm tên miền, pháp nhân, giấy phép, lịch sử hoạt động và cảnh báo của cơ quan chức năng.

Khi nạn nhân đã nạp số tiền lớn, hệ thống sẽ báo lỗi, khóa chức năng rút tiền hoặc thông báo tài khoản bị phong tỏa. Đối tượng tiếp tục yêu cầu chuyển thêm “phí xác thực”, “thuế thu nhập”, “phí mở khóa” hoặc “tiền bảo đảm”. Các đối tượng lừa đảo sẽ thực hiện khóa tài khoản, xóa hội nhóm và cắt đứt liên lạc khi nạn nhân không còn khả năng chuyển tiền hoặc phát hiện bị lừa.

Kiểm tra tính pháp lý trước khi đầu tư

Từ ngày 1/1/2026, Điều 46 và Điều 47 Luật Công nghiệp công nghệ số 2025 đã đặt nền tảng pháp lý về tài sản số, tài sản mã hóa. Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP của Chính phủ cũng quy định việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Việc pháp luật quy định về tài sản mã hóa không đồng nghĩa mọi website, ứng dụng hoặc cá nhân đều được tự tổ chức sàn giao dịch, huy động vốn và cam kết lợi nhuận. Người dân cần kiểm tra tổ chức cung cấp dịch vụ có được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hay không, thay vì chỉ căn cứ vào quảng cáo hoặc lời giới thiệu trong hội nhóm trực tuyến.

Đối với hành vi dựng website đầu tư giả, đưa thông tin gian dối làm nạn nhân tin tưởng và chuyển tiền, người thực hiện có thể bị truy cứu về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo Điều 174 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Theo khoản 1 Điều 174, người dùng thủ đoạn gian dối chiếm đoạt tài sản trị giá từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng, hoặc dưới 2 triệu đồng nhưng thuộc trường hợp luật định, có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.

Hình phạt tăng theo giá trị tài sản bị chiếm đoạt và tính chất của hành vi. Theo khoản 4 Điều 174, trường hợp chiếm đoạt từ 500 triệu đồng trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân. Hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc tịch thu một phần hay toàn bộ tài sản.

Nếu đối tượng sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử thực hiện một trong các hành vi được quy định tại Điều 290 Bộ luật Hình sự, trong đó có lừa đảo trong thương mại điện tử, thanh toán điện tử, kinh doanh tiền tệ, huy động vốn hoặc giao dịch chứng khoán qua mạng nhằm chiếm đoạt tài sản, hành vi có thể bị xem xét về Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.

Tội danh này có mức hình phạt cao nhất là 20 năm tù. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 100 triệu đồng, bị cấm hành nghề hoặc tịch thu tài sản. Việc áp dụng Điều 174 hay Điều 290 phải căn cứ vào phương thức, thủ đoạn và kết quả điều tra cụ thể; không phải mọi hành vi lừa đảo xảy ra trên mạng đều mặc nhiên xử lý theo Điều 290.

Theo Điều 144 và Điều 145 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, cá nhân có quyền tố giác hành vi có dấu hiệu tội phạm; mọi tố giác, tin báo về tội phạm phải được tiếp nhận đầy đủ và giải quyết kịp thời. Người bị hại cần nhanh chóng trình báo cơ quan Công an nơi gần nhất, cung cấp tài liệu đã lưu giữ để phục vụ việc xác minh, truy tìm và xử lý đối tượng theo quy định.

(Bài viết có sự phối hợp cung cấp dữ liệu và thông tin pháp lý từ LuatVietnam.vn trong khuôn khổ chuyên mục Phòng, chống tội phạm công nghệ cao)