Bảo hiểm thất nghiệp mở thêm cơ hội việc làm trong kỷ nguyên AI

Theo báo cáo thị trường lao động 6 tháng đầu năm 2026, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của cả nước đạt 53,7 triệu người, tăng 690,7 nghìn người so với cùng kỳ năm trước. Số người có việc làm đạt 52,6 triệu người, tăng 672,5 nghìn người. Tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi lao động là 2,22%; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng, chứng chỉ đạt 29,7%, tăng 0,8 điểm phần trăm.

Theo ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, AI đang tác động tới nhiều nhóm ngành nghề, trong đó có dịch vụ khách hàng, telesale và tổng đài; hành chính, kế toán, nhập liệu; sáng tạo nội dung và dịch thuật; công nghệ thông tin; sản xuất và logistics. Những vị trí có tính chất lặp lại, thực hiện theo quy trình có xu hướng được công nghệ hỗ trợ hoặc thay thế một phần.

Người lao động được phỏng vấn, trao đổi tại Phiên giao dịch việc làm. Ảnh: HCES

Trước yêu cầu mới, người lao động cần chủ động nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng. Theo ông Vũ Quang Thành, bên cạnh những kỹ năng về công nghệ, người lao động cần chú trọng tư duy phản biện, khả năng kết nối, xây dựng niềm tin, thấu cảm, tư duy sáng tạo và năng lực kiểm soát, vận hành các hệ thống công nghệ. Đây là những năng lực góp phần giúp người lao động thích ứng với quá trình dịch chuyển nghề nghiệp.

Trong quá trình đó, BHTN trở thành một điểm tựa quan trọng. Không chỉ bảo đảm một phần thu nhập trong thời gian thất nghiệp, chính sách còn hỗ trợ người lao động tiếp cận thông tin thị trường, tìm kiếm việc làm và nâng cao kỹ năng nghề.

Số liệu của Cục Việc làm cho thấy hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm đang được triển khai với quy mô ngày càng lớn. Tháng 6-2026, có 171.117 lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm, bằng 244,3% số người nộp hồ sơ đề nghị hưởng BHTN. Tính chung 6 tháng đầu năm, số lượt người được tư vấn, giới thiệu việc làm đạt 1.136.027, tăng 29,8% so với cùng kỳ năm trước.

Trong 6 tháng đầu năm, có 49.726 lượt người được giới thiệu việc làm; riêng tháng 6 có 7.024 lượt, tăng 40,1% so với tháng trước. Đây là một trong những kết quả cho thấy BHTN đang gắn ngày càng chặt hơn với hoạt động kết nối người lao động và doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào giải quyết chế độ trợ cấp.

Cùng thời gian, cả nước có 373.135 người nộp hồ sơ đề nghị hưởng BHTN, giảm 4,5% so với cùng kỳ; 340.577 người có quyết định hưởng BHTN, giảm 1,3%. Việc kết hợp giải quyết chế độ với tư vấn, giới thiệu việc làm giúp người lao động có thêm thông tin về vị trí tuyển dụng, yêu cầu nghề nghiệp và cơ hội lựa chọn công việc phù hợp.

Một nội dung đáng chú ý khác là hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề. Luật Việc làm năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, quy định thời gian hỗ trợ đào tạo tối đa 6 tháng. Đối với khóa đào tạo dưới 3 tháng, mức hỗ trợ tối đa là 4,5 triệu đồng/người/khóa; khóa đào tạo từ 3 tháng trở lên được hỗ trợ theo chi phí thực tế nhưng tối đa 1,5 triệu đồng/người/tháng.

Đây là cơ sở để người lao động có thể bổ sung kỹ năng trong thời gian thất nghiệp, nhất là khi yêu cầu tuyển dụng thay đổi. Tuy nhiên, thực tế cho thấy số người đang hưởng BHTN đăng ký tham gia đào tạo vẫn còn tương đối thấp. Một bộ phận người lao động vẫn ưu tiên nhận trợ cấp và nhanh chóng tìm việc mới thay vì tham gia đào tạo lại, nâng cao kỹ năng.

Việc nâng cao hiệu quả tư vấn và khuyến khích người lao động sử dụng các dịch vụ hỗ trợ vì thế có ý nghĩa quan trọng. Khi được cung cấp thông tin đầy đủ về nhu cầu tuyển dụng, ngành nghề, kỹ năng cần thiết và các chương trình đào tạo, người lao động có thêm cơ sở để lựa chọn hướng đi phù hợp.

Theo ông Vũ Quang Thành, mối quan hệ giữa AI và con người trên thị trường lao động cần được nhìn nhận như một quá trình dịch chuyển và tái cấu trúc nghề nghiệp. AI có thể thay thế một số công việc giản đơn, nhưng đồng thời tạo ra những phân khúc nghề nghiệp mới.

Từ hỗ trợ thu nhập đến tư vấn, giới thiệu việc làm và đào tạo nghề, BHTN đang từng bước mở rộng vai trò trong chính sách thị trường lao động. Phát huy hiệu quả các chức năng này không chỉ giúp người lao động vượt qua giai đoạn thất nghiệp mà còn tạo thêm điều kiện để nâng cao kỹ năng, tìm được việc làm phù hợp và chủ động hơn trước những thay đổi của thị trường lao động.