48 năm ngày ấy, bây giờ

Kỷ niệm 48 năm thành lập Trường Văn hóa Quân khu II (7/9/1978 – 7/9/2026)

Một tuần nay, tôi được thầy Khương Phú Hiệp, Trưởng Ban Liên lạc Trường Văn hóa Quân khu II tại tỉnh Tuyên Quang, mời lên dự Lễ kỷ niệm 48 năm ngày thành lập trường. Lòng tôi bồi hồi, xúc động vô cùng khi nhớ về một ngôi trường đã lưu giữ trong tôi biết bao tình cảm thiêng liêng, cao quý.

Những gì đã qua không bao giờ trở lại, nhưng những năm tháng ấy đã cho tôi những bài học quý giá về làm trò, làm thầy, làm người; đồng thời để lại những tình cảm sâu sắc, đẹp đẽ nhất về đồng chí, bạn bè, giáo viên và học viên. Nhiều người đã hoàn thành sự nghiệp vẻ vang, cũng có những người đã về với đất mẹ. Những học viên thân yêu ngày nào giờ đã trưởng thành, đang đảm nhiệm những trọng trách tại các đơn vị, cơ quan Trung ương và địa phương.

Đây là dịp để các thầy, các em cùng ôn lại những kỷ niệm xưa; là cơ hội để tri ân những người lái đò năm nào và động viên nhau tiếp tục phấn đấu cho sự nghiệp hôm nay. Tôi nhớ mãi về một ngôi trường, nhớ tình đồng nghiệp, tình thầy trò của những con người cùng khoác trên vai khẩu súng và ngôi sao trên mũ.

Trường Văn hóa Quân khu II được thành lập ngày 7/9/1978, được tách từ Trường Văn hóa Quân khu I, tại Km 12, xóm Cây Khế, xóm Kỳ Giám, xã Đội Cấn, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang (nay là phường Bình Thuận, Tuyên Quang). Cuối năm 1978, đầu năm 1979, trường chuyển về Km 5, đường Tuyên Quang đi Hà Nội. Tháng 11/1987, trường chuyển về xã Thậm Thình, tỉnh Phú Thọ và sáp nhập với Trường Đảng Quân khu II. Tháng 12/1988, Trường Văn hóa và Trường Hạ sĩ quan tiếp tục sáp nhập vào Trường Quân chính, thành Trường Quân sự Quân khu II. Sau đó, bộ phận văn hóa được thu gọn thành Khoa Văn hóa của trường. Năm 2023, đơn vị hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình trong công tác giáo dục, đào tạo; Khoa Văn hóa không còn tồn tại nữa.

Trong 45 năm hoạt động, cùng với nhiệm vụ xây dựng Đảng, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, nhiệm vụ đào tạo nguồn cán bộ cho quân đội luôn là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Khung cán bộ nhà trường gồm: Ban Giám hiệu, Ban Huấn luyện, Ban Hậu cần, Ban Chính trị, Ban Hành chính, Khoa Giáo viên và Đại đội Phục vụ. Nhà trường còn tổ chức các đại đội đào tạo, bồi dưỡng văn hóa phù hợp với từng đối tượng.

Các học viên của Trường Văn hóa Quân khu II năm 1981.

Đại đội 1 và Đại đội 3 đào tạo bổ túc văn hóa từ lớp 8 đến lớp 10/10 cho các đối tượng là sĩ quan đang công tác tại các đơn vị nhưng chưa đủ trình độ văn hóa phổ thông trung học. Sau khi hoàn thành chương trình văn hóa, học viên tiếp tục học bổ túc hoặc đào tạo tại các học viện, trường sĩ quan quân đội.

Đại đội 2 chuyên ôn tập kiến thức phổ thông để thi đại học các khối A, B, C, tạo điều kiện cho học viên là hạ sĩ quan, binh sĩ và học sinh đã tốt nghiệp phổ thông trung học đăng ký thi vào các trường Đại học, các học viện trong và ngoài quân đội.

Các Đại đội 4, 5, 8, 9... tiếp nhận những chiến sĩ ở các đơn vị được lựa chọn về ôn thi và làm hồ sơ đăng ký dự thi vào các trường cao đẳng, học viện và trường sĩ quan Quân đội. Đại đội 7 là đơn vị thiếu sinh quân, đào tạo các cháu từ lớp 8 đến lớp 12 là con em đồng bào dân tộc ít người, nhằm tạo nguồn cán bộ cho quân đội và lực lượng vũ trang địa phương các tỉnh, đáp ứng nhiệm vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam lâu dài.

Học viên của Trường Văn hóa chủ yếu là những người đang công tác, chiến đấu tại các đơn vị và các tỉnh trên địa bàn Quân khu II. Có những sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ khi về đến trường, trên quân phục vẫn còn vương đất chiến hào, phảng phất mùi thuốc súng; có học viên mang trên mình những vết thương chiến trận chưa lành. Nhưng tất cả đều quyết tâm tiếp tục học tập, nâng cao trình độ văn hóa, tiếp tục rèn luyện trong môi trường quân đội để trưởng thành, tiến bộ.

Những năm đầu, khi đất nước còn chiến tranh, đời sống của cán bộ, giáo viên còn rất nhiều khó khăn. Vừa học tập, giảng dạy, vừa xây dựng doanh trại bằng tranh, tre, nứa, lá; lao động lấy củi để tự túc chất đốt. Cán bộ, giáo viên và học viên tăng gia sản xuất, trồng sắn, lúa, ngô, khoai, rau xanh; bắt cua, tát cá, bắn chim để bổ sung dinh dưỡng cho bữa ăn. Vậy mà cuộc sống vẫn lạc quan, vui tươi biết bao.

Gặp mặt kỷ niệm 20 năm ngày thành lập ban liên lạc Trường Văn hóa Quân khu II tại Tuyên Quang.

Các phong trào thi đua yêu nước “Dạy tốt, học tốt, rèn luyện tốt”; phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao; các phong trào của ngành hậu cần, kỹ thuật làm theo lời Bác được duy trì thường xuyên. Đặc biệt, trong Khoa Giáo viên, thầy cô nào cũng lăn lộn, hết lòng vì học viên thân yêu. Ai cũng xác định rằng người thầy ở Trường Văn hóa không chỉ dạy học, truyền đạt tri thức, mà còn phải là người truyền cảm hứng cho học viên; là tấm gương về nghị lực, tinh thần trách nhiệm và sự tận tụy với nhiệm vụ giáo dục, đào tạo.

Những người thầy nơi đây không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục mà còn định hướng nghề nghiệp, xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực, phẩm chất để phục vụ sự nghiệp xây dựng quân đội lâu dài. Chính vì vậy, kết quả đào tạo của Trường Văn hóa Quân khu II được xếp vào tốp đầu trong số các trường trong quân đội.

Hằng năm, có từ 1.000 đến 1.500 học viên về học tập, thi tuyển và làm hồ sơ tuyển sinh vào các trường. Nhiều năm, tỷ lệ học viên thi đỗ và được sắp xếp vào các trường đạt gần 100%. Trong quá trình học tập và sau khi ra trường công tác, nhiều học viên đã không ngừng phấn đấu, trưởng thành, tiến bộ; tiêu biểu như Trung tướng Cao Minh Tiến, Chính ủy Học viện Kỹ thuật Quân sự; Thiếu tướng Nguyễn Thái Quý, Phó Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 3; em Triệu Tài Vinh, Tiến sĩ, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng khóa XI, XII, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang; Nhà giáo Ưu tú, Tiến sĩ Lê Trọng Tuấn, Hiệu trưởng Trường Dự bị Dân tộc Trung ương; Tiến sĩ, Nhà giáo Ưu tú, Đại tá Nguyễn Kim Lưu; PGS, TS, Đại tá Đinh Hồng Dương, Chủ nhiệm Khoa Dịch tễ, Học viện Quân y; cùng rất nhiều phó giáo sư, tiến sĩ, cán bộ cao cấp trong quân đội, cán bộ công tác tại Trung ương và các địa phương.

Trong số những người thầy, những cán bộ của nhà trường tâm huyết với sự nghiệp giáo dục, đào tạo có Hiệu trưởng, Đại tá Đặng Ngọc Lâm; Hiệu trưởng, Chủ nhiệm Khoa Giáo viên, thầy Nguyễn Doãn Thụy; Nhà giáo Ưu tú Nguyễn Xuân Thành; Nhà giáo Ưu tú, PGS, TS Nguyễn Quang Thuấn, Trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội; Tiến sĩ Hoàng Văn Cảnh, Chủ nhiệm Khoa Lý luận, Đại học Công đoàn; thầy Trần Phù Tiêu, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Phú Thọ; thầy Bùi Từ Thiện, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Lai Châu; thầy Bùi Dương Hùng, Chủ tịch HĐQT LIZEN, một trong những doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam; thầy Nguyễn Xuân Trường, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Phúc; thầy Phạm Đức Quang, PGS, TS, Viện Khoa học Giáo dục cùng rất nhiều cán bộ cao cấp trong và ngoài quân đội.

Sân bay Tuyên Quang nơi đơn vị đóng quân 1978-1987.

Với những thành tích xuất sắc trong đào tạo và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện, Trường Văn hóa Quân khu II trở thành một điểm sáng trong hệ thống các trường của Quân khu và của Bộ; là một mô hình tiêu biểu, kết hợp giữa dạy văn hóa với quản lý, giáo dục và rèn luyện trong môi trường quân đội. Qua đó, nhà trường góp phần đào tạo những con người có chất lượng cao, kết hợp hài hòa giữa tri thức văn hóa và kỷ luật quân đội.

Những thành tích trong công tác đào tạo đã được Bộ quốc phòng, Cục Nhà trường và Quân khu ghi nhận bằng nhiều bằng khen, giấy khen. Nhưng phần thưởng cao quý nhất của công tác đào tạo tại Trường Văn hóa Quân khu II chính là sự tin yêu của cấp ủy, chính quyền và nhân dân các địa phương vùng cao, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số khi gửi gắm con em mình vào học tập tại trường, đặc biệt là đào tạo thiếu sinh quân. Đáng quý hơn, nhà trường đã góp phần tạo nguồn cán bộ cho lực lượng nòng cốt, phục vụ xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

48 năm so với lịch sử dân tộc và lịch sử quân đội có thể chưa phải là một quãng thời gian dài. Nhưng so với một đời người, đó là cả một sự nghiệp. Có những người đã dành trọn phần lớn cuộc đời mình gắn bó với sự nghiệp giáo dục, đào tạo tại Trường Văn hóa Quân khu II, như Hiệu trưởng Đặng Ngọc Lâm, thầy Nguyễn Doãn Thụy, thầy Nguyễn Văn Lâm, thầy Nguyễn Xuân Thành...

Kỷ niệm 48 năm ngày thành lập cũng là lúc nhìn lại một chặng đường mà hôm nay, phiên hiệu Trường Văn hóa Quân khu II không còn nữa; đơn vị đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình. Trường Văn hóa Quân khu II đã có những đóng góp không nhỏ cho sự nghiệp giáo dục, đào tạo và công tác quản lý quốc phòng, an ninh. Từ thực tiễn ấy, nhiều bài học quý báu đã được đúc kết: Bài học về đoàn kết; về công tác dân vận; về xây dựng Đảng gắn với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện; về xây dựng đội ngũ giáo viên. Song, trên hết vẫn là bài học về tình người, tình đồng chí; về tình thầy trò chân tình, thủy chung, son sắt; về trách nhiệm của người quân nhân với bản chất cách mạng. Đó có lẽ là những bài học sâu sắc nhất còn ở lại với mỗi người.

Tôi đã xa mái trường thân yêu của mình gần 20 năm, trở về với đời thường. Tôi đã có một cuộc sống an lành bên gia đình, người thân và những đồng đội mới. Nhưng tôi sẽ không bao giờ quên những ngày tháng gian lao, vất vả, bận rộn xây dựng đơn vị; những ngày cùng đồng đội chia sẻ bao nhọc nhằn. Tôi cũng không quên những giờ phút đứng trên bục giảng, truyền lại những kinh nghiệm sau hơn 40 năm quân ngũ; những tháng năm dồn hết tâm trí và công sức của cuộc đời mình để chăm chút, gieo mầm cho lớp lớp học viên nơi đây.

Đó là nơi đã chắp cánh cho bao ước mơ bay cao, bay xa. Trường Văn hóa không chỉ là nơi cung cấp kiến thức, hành trang để học viên bước vào đời, vào công việc, mà còn là nơi gắn kết tình bạn, tình đồng chí và tình thầy trò cao đẹp. Có lẽ, đó chính là điều đặc biệt nhất mà ngôi trường đã để lại trong mỗi chúng ta.

Nhân kỷ niệm 48 năm ngày thành lập Trường Văn hóa Quân khu II, xin được kính chúc các thầy, các cô, các cán bộ, nhân viên quản lý cùng lớp lớp học viên, học sinh của Trường Văn hóa thân yêu luôn mạnh khỏe, bình an và hạnh phúc. Chúc cho những đồng chí, những thầy cô, những người bạn, những học viên năm xưa luôn gặp nhiều may mắn, thành công, thăng tiến và an lành; và dù ở đâu, trên cương vị nào, vẫn mãi nhớ về các thế hệ của "Trường Văn hóa Quân khu II.

Lê Thanh Huyến – Nguyễn Xuân Thành