25 thủ tục hành chính mới và được sửa đổi, bãi bỏ về lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 2270/QĐ-BTC công bố thủ tục hành chính mới ban hành, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, áp dụng thực hiện trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội thuộc phạm vi chức năng quản lý của cơ quan này.

Theo đó, 25 thủ tục hành chính được công bố, gồm 5 thủ tục ban hành mới, 15 thủ tục được sửa đổi, bổ sung và 5 thủ tục được bãi bỏ, góp phần tiếp tục đơn giản hóa, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ, tạo thuận lợi trong thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.

Ban hành mới 5 thủ tục hành chính

Điều trị cho bệnh nhân tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Ninh. (Ảnh nhandan.vn)

Theo Quyết định số 2270/QĐ-BTC, trong 5 thủ tục hành chính được ban hành mới có 3 thủ tục thực hiện theo Luật Việc làm, 1 thủ tục theo quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội và 1 thủ tục theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế.

Cụ thể, các thủ tục hành chính mới gồm: Giải quyết chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội; Chi trả hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề; Chi trả kinh phí hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động; Chi trả trợ cấp thất nghiệp; Giám định chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế.

Việc công bố các thủ tục hành chính mới được thực hiện trên cơ sở các quy định pháp luật hiện hành về kiểm soát thủ tục hành chính, cải cách thủ tục hành chính và pháp luật chuyên ngành về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, an toàn, vệ sinh lao động. Qua đó, góp phần bảo đảm việc tổ chức thực hiện các quy định mới được thống nhất trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Tài chính.

Trong đó, thủ tục “Giải quyết chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội” là nội dung được ban hành theo quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội; thủ tục “Giám định chi phí khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế” được ban hành theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế. Các thủ tục còn lại liên quan đến chi trả trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề được thực hiện theo quy định của Luật Việc làm.

Sửa đổi, bổ sung 15 thủ tục hành chính

Công nhân làm việc trong nhà máy của Công ty TNHH Hyundai Kefico Việt Nam, Khu công nghiệp Đại An, thành phố Hải Phòng. (Ảnh ĐĂNG ANH)

Cùng với việc ban hành mới, Quyết định số 2270/QĐ-BTC công bố 15 thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung, tập trung vào nhiều nhóm chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế.

Trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, các thủ tục được sửa đổi, bổ sung gồm thủ tục giải quyết hưởng chế độ ốm đau, thai sản, trợ cấp dưỡng sức phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; giải quyết hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đối với trường hợp bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp lần đầu; trường hợp đã bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp nay tiếp tục bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp; và trường hợp hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp do thương tật, bệnh tật tái phát.

Bên cạnh đó, Quyết định sửa đổi, bổ sung thủ tục giải quyết hưởng lương hưu, trợ cấp hằng tháng đối với cán bộ xã; giải quyết hưởng bảo hiểm xã hội một lần; giải quyết hưởng trợ cấp một lần đối với người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng ra nước ngoài để định cư.

Các thủ tục liên quan đến chế độ tử tuất và trợ cấp cũng được cập nhật, gồm giải quyết hưởng chế độ tử tuất và truy lĩnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp của người hưởng đã chết nhưng còn chế độ chưa nhận; giải quyết hưởng trợ cấp hằng tháng theo Quyết định số 613/QĐ-TTg; giải quyết hưởng trợ cấp đối với nhà giáo đã nghỉ hưu chưa được hưởng chế độ phụ cấp thâm niên trong lương hưu theo Nghị định số 14/2020/NĐ-CP.

Quyết định cũng sửa đổi, bổ sung thủ tục giải quyết điều chỉnh, tạm dừng, hủy quyết định, chấm dứt hưởng, hưởng tiếp bảo hiểm xã hội; thôi hưởng trợ cấp tuất hằng tháng đối với người đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng chết mà thuộc đối tượng được hưởng hỗ trợ chi phí mai táng; thay đổi hình thức nhận, nơi nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng.

Trong lĩnh vực bảo hiểm y tế, 3 thủ tục được sửa đổi, bổ sung gồm ký hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế; thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh giữa cơ quan bảo hiểm xã hội và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; thanh toán trực tiếp chi phí khám bệnh, chữa bệnh giữa cơ quan bảo hiểm xã hội và người tham gia bảo hiểm y tế.

Như vậy, nhóm thủ tục được sửa đổi, bổ sung lần này bao quát nhiều nội dung gắn trực tiếp với quá trình giải quyết, thụ hưởng chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, từ các chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe đến các chế độ dài hạn như lương hưu, bảo hiểm xã hội một lần, tử tuất và các thủ tục trong lĩnh vực bảo hiểm y tế.

Đáng chú ý, tại Biểu mẫu 14-HSB (Văn bản đề nghị giải quyết chế độ) kèm theo Quyết định công bố thủ tục hành chính, nội dung về chế độ thai sản đã được bổ sung hướng dẫn về chế độ thai sản khi sinh con thứ hai theo khoản 1 Điều 2 Nghị định số 168/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ.

Nội dung này áp dụng đối với người lao động bảo lưu, đã thôi việc, phục viên, xuất ngũ trước thời điểm sinh con; trong đó áp dụng cả trường hợp sinh con từ ngày 1/7/2026 trở đi trong thời gian đang đóng bảo hiểm xã hội nhưng đã thôi việc tại đơn vị và có nguyện vọng nộp hồ sơ hưởng chế độ tại cơ quan bảo hiểm xã hội; đồng thời áp dụng đối với người lao động không còn người sử dụng lao động.

Bãi bỏ 5 thủ tục, đẩy mạnh tái cấu trúc và thay thế hồ sơ bằng dữ liệu

Một số thủ tục hành chính về lao động và bảo hiểm xã hội trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Quyết định số 2270/QĐ-BTC đồng thời công bố 5 thủ tục hành chính được bãi bỏ trong quá trình đơn giản hóa, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ thủ tục hành chính.

Các thủ tục được bãi bỏ gồm thủ tục về người hưởng lĩnh chế độ bảo hiểm xã hội bằng tiền mặt chuyển sang lĩnh bằng tài khoản cá nhân và ngược lại hoặc thay đổi thông tin cá nhân; ủy quyền lĩnh thay các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp; truy lĩnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội của người hưởng đã chết nhưng còn chế độ chưa nhận; giải quyết hưởng tiếp lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng đối với người chấp hành xong hình phạt tù, người xuất cảnh trái phép trở về nước định cư hợp pháp, người được Tòa án hủy quyết định tuyên bố mất tích; và giải quyết hưởng trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Việc bãi bỏ thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc người dân, tổ chức mất quyền thực hiện các nội dung có liên quan. Đối với việc ủy quyền lĩnh thay các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp, Quyết định nêu rõ việc ủy quyền thực hiện các thủ tục hành chính nói chung vẫn được thực hiện bình thường khi cá nhân, tổ chức có yêu cầu và có văn bản ủy quyền theo quy định của pháp luật.

Cũng theo Quyết định trên, quá trình rà soát, xây dựng và công bố thủ tục hành chính lĩnh vực bảo hiểm xã hội được thực hiện đồng thời với việc triển khai các quy định về tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu, tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông.

Theo đó, các thành phần hồ sơ trong thủ tục hành chính tại Quyết định được thay thế bằng dữ liệu do Bảo hiểm xã hội Việt Nam quản lý, cung cấp được tích hợp tại Trung tâm dữ liệu quốc gia hoặc dữ liệu do các bộ, ngành, ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố chia sẻ. Dữ liệu được khai thác từ kho dữ liệu bảo hiểm xã hội gồm các trường thông tin thuộc sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế.

Bên cạnh đó, nhiều loại giấy tờ đã được liên thông, chia sẻ dữ liệu, gồm giấy ra viện; tóm tắt hồ sơ bệnh án; bản sao giấy báo tử đối với trường hợp người bệnh điều trị nội trú tử vong tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội; giấy ra viện hoặc bản tóm tắt hồ sơ bệnh án có ghi chỉ định thời gian cần điều trị ngoại trú sau thời gian điều trị nội trú; giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử của lao động nữ sinh con, lao động nữ nhờ mang thai hộ trong trường hợp chết sau khi sinh con; giấy xác nhận nghỉ dưỡng thai; hồ sơ thể hiện thông tin con chết, thai chết; biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng Giám định y khoa và một số giấy tờ liên quan đến quá trình điều trị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Việc thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu góp phần giảm yêu cầu cung cấp lại những thông tin, giấy tờ đã có trong các cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ; đồng thời tiếp tục thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tổ chức thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.

Quyết định số 2270/QĐ-BTC có hiệu lực từ ngày 19/8/2026, giao Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam chủ trì, chịu trách nhiệm triển khai thi hành các nội dung, bảo đảm hiệu lực thi hành.

Hiện nay, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã hoàn thành việc cung cấp 100% dịch vụ công trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Cơ quan này cũng đẩy mạnh tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ theo hướng điện tử hóa, thay thế hồ sơ giấy bằng dữ liệu số.

Trong năm 2025, hệ thống Bảo hiểm xã hội Việt Nam tiếp nhận 149,9 triệu hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, trong đó có 136,4 triệu hồ sơ giao dịch điện tử (chiếm 91% tổng số hồ sơ tiếp nhận, tăng 2% so với năm 2024).

Nhiều thủ tục hành chính đã được đơn giản hóa, người dân không phải nộp lại các giấy tờ như sổ bảo hiểm xã hội, giấy khai sinh, giấy chứng tử khi cơ quan bảo hiểm xã hội đã khai thác được dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia.