Xe không dành cho số đông: Sự trỗi dậy của thú chơi SUV địa hình tại Việt Nam

Những chiếc Toyota Land Cruiser FJ đầu tiên tại Việt Nam. Ảnh: PV

Trong bối cảnh thị trường nhiều năm qua gần như xoay quanh những mẫu SUV gia đình, crossover đô thị hay bán tải đa dụng, sự trở lại của những mẫu xe thuần chất địa hình mở ra một "mảnh đất" mới cho văn hóa chơi xe tại Việt Nam.

Trong động thái mới nhất, thị trường xe sau nhiều tháng kiên nhẫn với những đồn đoán cuối cùng đã đón mẫu Toyota Land Cruiser FJ vào ngày 28-7. Khác với cách hiểu phổ biến, FJ không phải mẫu SUV gia đình thông thường mà là mẫu xe nhỏ gọn nhưng vẫn giữ những giá trị cốt lõi của dòng Land Cruiser: độ bền, độ tin cậy và khả năng vượt địa hình.

Dù chia sẻ phần nào nền tảng khung gầm với Fortuner hay Hilux, Land Cruiser FJ không hướng tới công việc hay gia đình, mà mang triết lý "chơi" rõ nét. Điều đó thể hiện ngay từ thiết kế vuông vức, tỷ lệ thân xe nhỏ gọn, bán kính quay vòng chỉ 5,5 m, trong khi vẫn giữ hệ dẫn động bốn bánh, khóa vi sai cầu sau, khoảng sáng gầm lớn và các góc tiếp cận, góc thoát được tối ưu cho địa hình khó.

Toyota thậm chí cho biết khoảng sáng gầm và khả năng dao động bánh xe của FJ tương đương Land Cruiser 70 Series - dòng xe vốn được xem là biểu tượng của off-road trên toàn cầu.

Khoang động cơ của Land Cruiser FJ mới. Ảnh: PV

Nói cách khác, nếu SUV đô thị được tối ưu để đáp ứng nhiều mục đích sử dụng, từ đi phố, đi công trình đến chở gia đình, thì những dòng xe như Land Cruiser FJ chấp nhận hy sinh một phần tính đa dụng để giữ lại những phẩm chất mà giới chơi xe địa hình coi trọng.

Điều đáng chú ý là xu hướng này không chỉ xuất hiện ở Toyota. Trong vài năm gần đây, rất nhiều hãng xe có mặt tại Việt Nam đều đưa ra các mẫu SUV mang phong cách cổ điển, thiết kế vuông vức, khung gầm rời, hướng đến trải nghiệm nhiều hơn là sự tiện nghi. Tiêu biểu nhất là Suzuki Jimny - vốn cập bến Việt Nam từ năm 2024.

Ở góc độ sản phẩm, Jimny cũng đi ngược mọi xu hướng tiêu dùng phổ biến ở nước ta. Xe chỉ có ba cửa, hàng ghế sau chật, khoang hành lý nhỏ, động cơ chỉ 102 mã lực, hộp số tự động bốn cấp, trang bị tiện nghi và công nghệ an toàn ở mức cơ bản. Đặt cạnh những mẫu crossover cùng tầm giá như Mazda CX-5, Hyundai Tucson hay Toyota Corolla Cross, Jimny gần như lép vế ở mọi tiêu chí về không gian, tiện nghi và khả năng phục vụ gia đình. Tuy nhiên, đó không phải điều khách hàng của Jimny tìm kiếm.

Điểm hấp dẫn của mẫu xe Nhật Bản này nằm ở triết lý thiết kế. Jimny vẫn sử dụng khung gầm rời, hệ thống treo cầu cứng ba liên kết, hộp số phụ với chế độ gài cầu chậm 4L, khoảng sáng gầm 210 mm cùng các góc tiếp cận và góc thoát lớn - những trang bị vốn chỉ xuất hiện trên các mẫu SUV địa hình thực thụ. Jimny cũng có kết cấu đơn giản, dễ sửa chữa, bền bỉ và đặt khả năng vượt địa hình lên trên sự hào nhoáng. Những chi tiết như khung gầm rời, kính phẳng, thân xe vuông, bố trí cơ khí thuận tiện bảo dưỡng hay khả năng sửa chữa ở điều kiện khắc nghiệt đều phản ánh tư duy thiết kế hướng tới sử dụng lâu dài thay vì chạy theo tiện nghi.

Bên cạnh Jimny, nhóm xe mang đậm chất trải nghiệm trên thị trường lúc này còn có Jeep Wrangler, Jeep Gladiator hay thậm chí Mercedes-Benz G-Class ở nhóm hạng sang. Dù khác biệt về giá bán, các mẫu xe này đều có điểm chung là giữ cấu trúc khung gầm truyền thống, hệ dẫn động bốn bánh và khả năng tùy biến cao. Người mua không lựa chọn chúng vì khoang nội thất rộng hay hàng ghế thứ hai thoải mái, mà vì những giá trị cảm xúc phía sau vô-lăng.

Suzuki Jimny có doanh số không quá lớn so với các mẫu SUV đô thị, nhưng lại thu hút cộng đồng hâm mộ đông đảo. Ảnh: PV

Một chất xúc tác mở đường cho các dòng xe "chất chơi" phát triển nhanh hơn bao giờ hết nằm ở việc các cộng đồng chơi off-road và camping tại Việt Nam vài năm gần đây phát triển nhanh chóng. Những chuyến caravan, cắm trại bằng ô tô, khám phá cung đường rừng núi hay hoạt động overlanding ngày càng phổ biến, tạo ra nhu cầu đối với những mẫu xe có khả năng vượt địa hình thực sự. Cùng với đó là sự phát triển của thị trường phụ kiện như giá nóc, lều nóc, cản thép, tời, đèn trợ sáng hay hệ thống treo nâng gầm. Đây là khác biệt so với giai đoạn trước, khi phần lớn SUV chỉ được sử dụng trong đô thị và hiếm khi khai thác đúng khả năng vận hành.

Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận nhóm xe chơi địa hình chưa thể trở thành phân khúc chủ lực tại Việt Nam. Giá bán, mức tiêu hao nhiên liệu, sự nghèo nàn về tiện nghi phục vụ đời sống hằng ngày... khiến tập khách hàng tương đối hẹp. Tuy nhiên, đây lại là phân khúc có sức hấp dẫn riêng bởi người mua thường rất trung thành với sản phẩm. Họ sẵn sàng đầu tư thêm hàng trăm triệu đồng cho phụ kiện, tham gia các câu lạc bộ, các chuyến hành trình dài và coi chiếc xe là một phần của phong cách sống. Mỗi hãng xe vì thế cũng thường không ngại bán xe "chơi" như một cách xây dựng thương hiệu.

Xu hướng mua sắm xe "chơi" cũng phù hợp với thay đổi của thị trường ô tô Việt Nam gần đây. Khi tỷ lệ sở hữu ô tô ngày càng tăng, chiếc xe đầu tiên thường phục vụ nhu cầu gia đình. Nhưng đến chiếc xe thứ hai, người dùng bắt đầu tìm kiếm cảm xúc nhiều hơn tính toán. Đó là lý do những mẫu xe giàu cá tính có cơ hội mở rộng tệp khách hàng, thay vì chỉ phục vụ số ít người chơi chuyên nghiệp.

Jeep Wrangler - mẫu xe chơi "có số có má" trong lòng người yêu chinh phục địa hình. Ảnh: Hoàng Linh

Dẫu vậy, người mua cần nhìn nhận đúng bản chất của dòng xe này. Những mẫu SUV địa hình thuần chất không dành cho số đông. Không gian nhỏ, khả năng cách âm, độ êm ái, mức tiêu hao nhiên liệu hay trang bị tiện nghi khó có thể so sánh với crossover hiện đại cùng tầm giá.

Nếu nhu cầu chủ yếu là đưa đón gia đình trong đô thị, đi làm hằng ngày hoặc du lịch đường trường, những mẫu SUV như Corolla Cross, CR-V, Tucson hay Fortuner vẫn là lựa chọn hợp lý hơn nhờ sự cân bằng giữa tiện nghi, vận hành và chi phí sử dụng.